Są takie miejsca na Pomorzu, które łatwo minąć w drodze do bardziej znanych atrakcji. Leźno, położone w gminie Żukowo, jest jednym z nich. Niewielka miejscowość kryje zespół pałacowo parkowy z historią sięgającą XIV wieku. Największą uwagę przyciąga oczywiście pałac. Dzisiejszy budynek nie jest jednak dokładnie tą samą rezydencją, którą wzniesiono tutaj w XVIII wieku. Jego obecny wygląd jest przede wszystkim efektem gruntownej przebudowy przeprowadzonej w 1884 roku.
To właśnie połączenie starszej historii miejsca z XIX wieczną architekturą sprawia, że pałac w Leźnie jest jednym z ciekawszych zabytków w okolicach Gdańska.
Leźno. Miejsce z niemal 700-letnią historią
Historia dóbr leźnieńskich zaczyna się w 1338 roku. Wtedy pojawia się pierwsza znana wzmianka o majątku, który znajdował się w rękach Gottka z nadania krzyżackiego. Po upadku państwa krzyżackiego dobra przeszły pod władzę króla polskiego. W kolejnych stuleciach majątek zmieniał właścicieli. Pojawiały się wśród nich między innymi gdańskie rody Hoppe i Giese.
Leźno zyskało szczególne znaczenie pod koniec XVII wieku. W 1681 roku prawo do dysponowania majątkiem otrzymał Jan Jerzy Przebendowski, późniejszy podskarbi wielki koronny i jedna z ważniejszych postaci życia publicznego Rzeczypospolitej przełomu XVII i XVIII wieku. To właśnie z jego nazwiskiem wiąże się budowa pierwszej okazałej rezydencji w Leźnie.
W XVIII wieku stanął tutaj okazały pałac
W latach 1720 do 1722 wzniesiono w Leźnie dwupiętrowy, ceglany pałac. Budynek miał plan podkowy i około 56 metrów rozpiętości. Wokół rezydencji urządzono park krajobrazowy. Dawna budowla była znacznie bardziej rozbudowana niż można sobie wyobrazić, patrząc na współczesny pałac. Według zachowanych opisów znajdowało się w niej ponad 30 salonów i pokoi. Rezydencja miała reprezentacyjny charakter i była jednym z najważniejszych elementów całego majątku. Jej późniejsze losy okazały się jednak znacznie mniej spokojne.
Od świetności do upadku
Po Przebendowskich majątek znalazł się w rękach rodziny Grabowskich. Z czasem dobra zaczęły podupadać, a sytuację pogorszyły wydarzenia związane z wojnami napoleońskimi. W pałacu stacjonowały wówczas wojska francuskie. W XIX wieku rozpoczął się kolejny ważny rozdział historii Leźna. W 1832 roku majątek kupił Friedrich Hoene, gdański kupiec. Rodzina Hoene pozostała związana z pałacem aż do końca II wojny światowej. To właśnie za jej czasów rezydencja otrzymała wygląd znacznie bliższy temu, który możemy oglądać obecnie.
W 1884 roku pałac zmienił się nie do poznania
Georg Hoene zdecydował się na gruntowną przebudowę XVIII wiecznej rezydencji. Prace rozpoczęte w 1884 roku zmieniły architekturę pałacu i nadały mu nową formę. Przekształcono również otoczenie budynku. Na nowo urządzono park krajobrazowy, który stał się integralną częścią całego założenia. To ważny szczegół w historii zabytku. Obecny pałac w Leźnie nie jest więc po prostu zachowanym w niezmienionej formie XVIII wiecznym budynkiem. Jest efektem kolejnych etapów rozbudowy i przebudowy, z których najważniejszy nastąpił pod koniec XIX wieku.
Wojna przyniosła pałacowi zniszczenie
Kolejna wielka zmiana nastąpiła pod koniec II wojny światowej. Po opuszczeniu Leźna przez rodzinę Hoene pałac został zdewastowany i ograbiony przez Armię Czerwoną. Po wojnie majątek upaństwowiono. W dawnym majątku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne. Dla zabytkowego kompleksu rozpoczął się trudny okres. Pałac nie był odpowiednio utrzymywany, a kolejne lata przynosiły dalszą degradację budynku i parku. Rezydencja, która wcześniej była siedzibą zamożnego rodu, stopniowo traciła swój dawny charakter.
Pałac dostał drugie życie
Przełom nastąpił w 1994 roku. Pałac wraz z częścią dawnego majątku stał się własnością Uniwersytetu Gdańskiego. Stan kompleksu był wówczas bardzo zły. Konieczne były zarówno prace przy samym budynku, jak i uporządkowanie jego otoczenia. W kolejnych latach przeprowadzono renowację pałacu i odtworzono wnętrza. Dzięki tym pracom historyczna rezydencja odzyskała reprezentacyjny wygląd. Dziś w pałacu znajdują się pokoje gościnne i apartamenty, restauracja, winiarnia oraz sale wykorzystywane do organizacji konferencji i spotkań. Obiekt pełni więc funkcje znacznie różniące się od tych, które miał przed wiekami.
Nie tylko pałac. Wokół jest park
Jednym z ważniejszych elementów zespołu pałacowego jest otaczający rezydencję park krajobrazowy. To właśnie przestrzeń wokół budynku sprawia, że Leźno może zainteresować również osoby, które nie planują typowego zwiedzania zabytków. Pałac i jego otoczenie tworzą historyczny kompleks, który można potraktować jako jeden z punktów wycieczki po okolicach Gdańska i Żukowa.
Warto jednak pamiętać, że współczesny pałac pełni funkcje hotelowe, gastronomiczne i konferencyjne. Nie jest klasycznym muzeum, dlatego osoby planujące zobaczyć wnętrza powinny wcześniej sprawdzić aktualne zasady dostępności obiektu.
W lesie zostały ślady po dawnych właścicielach
Historia rodziny Hoene nie kończy się wraz z opuszczeniem pałacu. W lesie w pobliżu Leźna zachowały się stare groby związane z ostatnimi właścicielami majątku. To jeden z mniej oczywistych śladów dawnej historii miejscowości. W okolicy funkcjonują również opowieści o możliwym pochówku konia. W pobliżu nagrobków znajduje się niewielkie wzniesienie ziemi, które bywa wskazywane jako potencjalne miejsce takiego pochówku. Brakuje jednak pewnego potwierdzenia tej historii, dlatego pozostaje ona lokalną ciekawostką.
Komentarze (0)