Godzinę od Gdańska stoi niezwykły dwór. Dorobił się własnej legendy

Pomorze kojarzy się przede wszystkim z Bałtykiem, plażami i popularnymi kurortami. Wystarczy jednak zjechać nieco dalej od wybrzeża, aby zobaczyć zupełnie inne oblicze regionu.

Jednym z takich miejsc jest Salino w powiecie wejherowskim, położone w gminie Gniewino. To niewielka kaszubska miejscowość nad Jeziorem Salińskim, gdzie oprócz przyrody można znaleźć zabytkowy dwór, starą kaplicę grobową, pozostałości dawnego grodziska i historię, która przez lata obrosła legendą.

Zabytkowy dwór nad Jeziorem Salińskim

Największą ciekawostką Salina jest zabytkowy dwór położony w bezpośrednim sąsiedztwie jeziora. Obiekt ma konstrukcję ryglową, charakterystyczne narożne alkierze oraz mansardowy dach kryty strzechą. To przykład tak zwanego dworu alkierzowego, czyli dawnej siedziby szlacheckiej z charakterystycznymi wysuniętymi częściami budynku w narożnikach. Datowanie obiektu nie jest w źródłach przedstawiane całkowicie jednoznacznie. DIPP wskazuje XVII wiek, zaznaczając jednocześnie, że część źródeł podaje rok 1758. Pomorskie.Travel opisuje natomiast powstanie folwarku pod koniec XVII wieku. Dwór przez lata był związany z rodem von Rexin. Pełnił funkcję tak zwanej resztówki, czyli miejsca zamieszkania starszych i mniej zamożnych członków rodziny. Dzisiaj jest to jeden z ciekawszych zabytków na Szlaku Dworów i Pałaców Północnych Kaszub.

To miejsce ma znacznie starszą historię

Salino, może zainteresować nie tylko osoby szukające zabytkowych dworów. Historia miejscowości sięga średniowiecza. Według materiałów DIPP pierwsze informacje o Salinie pochodzą z XII wieku. Na wyspie Jeziora Salińskiego miał znajdować się wówczas gród należący do kasztelanii białogardzkiej. W 1268 roku dobra salińskie zostały nadane cystersom z klasztoru w Bukowie przez księcia pomorskiego Warcisława II. W późniejszych wiekach miejscowość wielokrotnie zmieniała właścicieli. W 1344 roku Salino zostało przekazane jako uposażenie szpitala Świętego Ducha w Gdańsku. To właśnie dlatego podczas spaceru po Salinie można mieć wrażenie, że historia tego niewielkiego miejsca jest znacznie większa, niż sugerowałaby jego dzisiejsza wielkość.

Dwór nie zawsze wyglądał tak jak dziś

Zabytkowy dwór ma za sobą bardzo burzliwe dzieje. Po II wojnie światowej obiekt znalazł się w Państwowym Gospodarstwie Rolnym i był zagrożony całkowitym zniszczeniem. Uratowała go między innymi interwencja wojewódzkiego konserwatora zabytków. W latach 1972 do 1975 przeprowadzono gruntowną renowację oraz rozbudowę budynku. Podniesiono dach i dobudowano kuchnię.

Kilka lat później dwór ponownie znalazł się w niebezpieczeństwie. W 1987 roku wybuchł tutaj pożar, który częściowo zniszczył budynek. Po kolejnej odbudowie obiekt odzyskał swoją dawną formę. Od 2004 roku znajduje się w rękach prywatnych i funkcjonuje jako obiekt turystyczny. Dzisiaj można więc zobaczyć budynek, który przetrwał nie tylko kolejne zmiany właścicieli, ale również powojenną dewastację i pożar.

W środku zachowały się niezwykłe pamiątki

Dwór w Salinie jest interesujący również ze względu na zachowane elementy wyposażenia. W jego wnętrzach znajdują się między innymi XIX wieczne piece, zabytkowa skrzynia posażna oraz bogato zdobiony metalowy nocnik przenośny. Budynek ma pięć pomieszczeń użytkowych na parterze oraz pięć sypialni na piętrze. Obecnie obiekt funkcjonuje jako miejsce turystyczne i agroturystyczne. Sam dwór nie jest jednak jedynym powodem, dla którego warto zajrzeć do Salina.

Nad jeziorem można zobaczyć ślady dawnego grodu

Jednym z najciekawszych elementów krajobrazu Salina jest Jezioro Salińskie. Na jego wyspie zachowały się pozostałości dawnego grodziska. To właśnie z tym miejscem związane są najstarsze dzieje miejscowości. Według przekazów już w XII wieku miał znajdować się tutaj gród należący do kasztelanii białogardzkiej. Okolica pozwala połączyć spokojny spacer nad wodą ze zwiedzaniem zabytków. W pobliżu znajdują się zabytkowy dwór, stary cmentarz z kaplicą grobową rodu von Rexin oraz ślady dawnego osadnictwa. Samo Jezioro Salińskie ma około 70 hektarów powierzchni i wyróżnia się urozmaiconą linią brzegową. To dobre miejsce dla osób, które podczas wycieczki po Kaszubach szukają nie tylko ładnych widoków, ale również miejsc z własną historią.

Najbardziej niezwykła jest jednak legenda o Białej Damie

Z Salinem związana jest również tajemnicza legenda o Białej Damie. Według miejscowej opowieści w wyjątkowo wietrzne wieczory kobieca postać w białej sukni ma wyłaniać się z Jeziora Salińskiego i kierować w stronę zabytkowego dworu. Ma przy tym wołać swoją babcię i prosić ją o przebaczenie. Legenda opowiada o jednej z kobiet z rodu von Rexin, która zakochała się w pruskim junkrze. Jej babcia nie zaakceptowała tego związku i odmówiła młodej parze swojego błogosławieństwa. Według przekazu między kobietami doszło do konfliktu, a na zakochanych miała zostać rzucona klątwa.

Do tragedii miało dojść podczas weselnego kuligu. W pewnym momencie lód na Jeziorze Salińskim załamał się pod saniami. Zakochani mieli zginąć w wodzie, a tragiczne wydarzenie na zawsze miało połączyć ich historię z jeziorem. Od tamtej pory, jak głosi legenda, dusza młodej kobiety ma powracać nad Jezioro Salińskie jako Biała Dama. Jej pojawienie się ma przypominać o miłości, która zakończyła się tragedią.

Jest też element, który brzmi zaskakująco prawdziwie

Najciekawsze w tej historii jest to, że opowieść o Białej Damie nie została wymyślona wyłącznie na potrzeby turystów. Materiały dotyczące dworu w Salinie wskazują, że w dawnych zapisach rzeczywiście zachowała się wzmianka o kuligu, który zatonął w Jeziorze Salińskim. Przy brzegu wyspy znaleziono również fragmenty płóz od sań. Nie oznacza to oczywiście, że można potwierdzić istnienie Białej Damy czy klątwy. To element miejscowej legendy. Historyczna wzmianka o tragicznym zdarzeniu sprawia jednak, że opowieść jest znacznie bardziej intrygująca.

Co zobaczyć w Salinie?

Salino, jest dobrym pomysłem dla osób, które podczas wycieczki po Pomorzu chcą zobaczyć coś mniej oczywistego niż najbardziej znane nadmorskie atrakcje. Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na:

Zabytkowy dwór w Salinie
Charakterystyczny dwór alkierzowy z konstrukcją ryglową i mansardowym dachem krytym strzechą. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków.

Jezioro Salińskie
Malowniczy akwen z wyspą, na której znajdują się pozostałości dawnego grodziska.

Kaplicę grobową rodu von Rexin
Znajduje się na pobliskim starym cmentarzu i jest jednym z zachowanych śladów dawnej historii miejscowości.

Okoliczne szlaki
Salino, może być również punktem na trasie dla osób, które chcą połączyć zwiedzanie zabytków ze spacerem lub aktywnym wypoczynkiem. W okolicy znajdują się między innymi trasy konne.

Gdzie leży Salino?

Salino, znajduje się w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, na terenie gminy Gniewino. Miejscowość leży nad Jeziorem Salińskim, w północnej części Kaszub. To propozycja przede wszystkim dla tych, którzy podczas podróży po Pomorzu chcą zejść z najbardziej oczywistych turystycznych tras. Nie znajdziemy tutaj wielkiego kurortu ani tłumów znanych z nadmorskich miejscowości. Jest za to niewielka kaszubska wieś, jezioro, zabytkowy dwór, ślady średniowiecznej historii i legenda, która od lat dodaje temu miejscu tajemniczości.

Jeśli podczas kolejnej wycieczki po Pomorzu szukacie miejsca mniej oczywistego, Salino zdecydowanie warto mieć na swojej mapie.