Wielka inwestycja w Gdańsku. Powstanie sześć nowych kamienic

Stare Przedmieście należy do najbardziej historycznych części Gdańska. W najbliższych latach jego krajobraz ma się jednak wyraźnie zmienić. Oprócz przebudowy Placu Wałowego i okolicznych ulic zaplanowano również uzupełnienie zabudowy, która została zniszczona podczas II wojny światowej. Gdańsk ogłosił już konkurs architektoniczny, który ma wyłonić koncepcję nowych kamienic.

Plac Wałowy w Gdańsku. Powstanie sześć kamienic i około 50 mieszkań

Gdańsk rozpoczął procedurę konkursową dotyczącą uzupełnienia zabudowy w kwartale ulic Plac Wałowy, Pod Zrębem i Dolna Brama. Organizatorem konkursu jest Gdańskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego. Przedmiotem postępowania jest przygotowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej wraz z analizą chłonności terenu. Projektanci będą musieli opracować rozwiązania dla dwóch obszarów. Pierwszy obejmuje narożnik ulic Plac Wałowy i Pod Zrębem, natomiast drugi dotyczy zabudowy mieszkalnej w pierzei ulicy Dolna Brama.

Według założeń miasta w tym miejscu ma powstać sześć kamienic, w których znajdzie się około 50 mieszkań. Na parterach budynków przewidziano również lokale użytkowe o łącznej powierzchni około 300 metrów kwadratowych. Nowa zabudowa będzie realizowana w formule Towarzystwa Budownictwa Społecznego. Szacunkowa wartość inwestycji przekracza 45 mln zł. Bezpośredni udział Gminy Miasta Gdańska ma wynieść około 20 proc.

O rozpoczęciu konkursu poinformowała prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz. Jak zaznaczyła, miastu zależy na uzyskaniu kilku wartościowych koncepcji, które pozwolą wybrać rozwiązanie najlepiej odpowiadające charakterowi tej części Starego Przedmieścia.

– Dzisiaj ogłaszamy konkurs na koncepcję architektoniczno-urbanistyczną zagospodarowania tej części Placu Wałowego i zapraszamy pracownie do zgłaszania chęci udziału do 23 listopada. Zależy nam, aby zgodnie z wytycznymi konserwatorskimi zagospodarować tę przestrzeń w sposób, który najlepiej wpisze się w charakter Starego Przedmieścia i Placu Wałowego. Powstające tu budynki mają służyć przede wszystkim mieszkańcom Gdańska, dlatego realizację powierzamy Gdańskiemu Towarzystwu Budownictwa Społecznego, zachowując wpływ na sposób wykorzystania mieszkań. Chcemy, aby z efektów rewitalizacji korzystali Gdańszczanie i aby to oni współtworzyli tkankę społeczną miejsca, które dzięki środkom unijnym i programowi rewitalizacji zmienia się nie do poznania. Im więcej ciekawych i wartościowych koncepcji otrzymamy, tym większa będzie szansa na stworzenie projektu, który przez kolejne dekady będzie służył temu obszarowi – mówi Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

Nowe kamienice na Starym Przedmieściu. Miasto chce odtworzyć historyczne pierzeje

Jednym z najważniejszych założeń konkursu jest przywrócenie zwartego układu zabudowy pierzejowej. To właśnie taki sposób zagospodarowania ulic przez lata nadawał tej części Gdańska charakterystyczny wygląd. Znaczna część historycznej zabudowy została jednak zniszczona podczas II wojny światowej. Nowe kamienice mają uzupełnić brakujące fragmenty pierzei i nawiązywać do historycznej architektury Starego Przedmieścia. Nie oznacza to jednak prostego odtworzenia dawnych budynków. Projektanci będą musieli przygotować współczesne rozwiązania, które jednocześnie spełnią wymagania konserwatorskie.

Wśród najważniejszych wytycznych znalazły się zachowanie historycznych fasad, dachów i detali architektonicznych, a także odtworzenie kolorystyki elewacji na podstawie materiałów archiwalnych. Istotne będzie również odpowiednie uzupełnienie fragmentów nieistniejących pierzei. O wymaganiach dotyczących przyszłej zabudowy mówiła Agnieszka Rózga-Micewicz, Miejska Konserwator Zabytków.

– Bardzo ważne jest, aby w konkursie wzięli udział profesjonaliści, którzy posiadają odpowiednie uprawnienia budowlane i projektowe oraz spełniają wymagania określone w regulaminie. Zależy nam na tym, aby przygotowane prace uwzględniały zarówno historyczny charakter tego miejsca, jak i wytyczne konserwatorskie. Do najważniejszych należy odtworzenie historycznego układu zwartej zabudowy pierzejowej, która została zniszczona podczas II wojny światowej, a także zachowanie historycznych fasad, dachów i detali architektonicznych. Istotne będzie również odtworzenie kolorystyki elewacji na podstawie materiałów archiwalnych oraz uzupełnienie fragmentów nieistniejących pierzei. Chcemy, aby projekt wydobywał i eksponował wartości kulturowe charakterystyczne dla tej zabudowy, a wszystkie proponowane rozwiązania były poprzedzone rzetelnymi badaniami historycznymi i archiwalnymi – mówi Agnieszka Rózga-Micewicz.

Oznacza to, że architekci będą musieli dokładnie przeanalizować historyczne materiały dotyczące tej części miasta. Znaczenie będą miały nie tylko bryły budynków, ale również szczegóły elewacji, proporcje i kolorystyka. Wszystko po to, aby nowe kamienice nie zaburzyły charakteru otoczenia.

Około 50 mieszkań w formule TBS. Powstaną również lokale usługowe

Planowana inwestycja ma przede wszystkim zwiększyć zasób mieszkań społecznych w Gdańsku. Za jej realizację będzie odpowiadać Gdańskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego. Miasto chce w ten sposób zachować wpływ na sposób wykorzystania nowych lokali i zapewnić, że będą one służyły mieszkańcom Gdańska. W sześciu kamienicach przewidziano około 50 mieszkań. Dodatkowo na parterach znajdą się lokale użytkowe o powierzchni około 300 metrów kwadratowych. Dzięki temu nowa zabudowa ma pełnić nie tylko funkcję mieszkaniową, ale również uzupełniać usługowe zagospodarowanie okolicy.

Na społeczną rolę przedsięwzięcia zwracała uwagę Emilia Lodzińska, zastępczyni prezydent Gdańska ds. rozwoju przestrzennego i mieszkalnictwa. Jak podkreśliła, inwestycja ma być częścią szerszego procesu, którego najważniejszym elementem pozostają mieszkańcy.

– Rewitalizacja zaczyna się od przestrzeni, ale w jej centrum zawsze jest człowiek. Chcemy, aby ten fragment miasta stał się miejscem przyjaznym do życia, odpowiadającym na potrzeby mieszkańców i wzmacniającym lokalną wspólnotę. Dlatego rozpoczynamy proces, który obejmie nie tylko budowę sześciu nowych kamienic z blisko 50 mieszkaniami, ale także odbudowę historycznych pierzei i uporządkowanie całej przestrzeni. Zaczynamy od konkursu urbanistyczno-architektonicznego, bo zależy nam, aby najlepsi projektanci wspólnie z nami wypracowali spójną wizję tego miejsca. To kolejny ważny krok w kompleksowej rewitalizacji rejonu Placu Wałowego, gdzie już dziś realizowane są inwestycje związane z zagospodarowaniem przestrzeni publicznej oraz remontami kamienic – mówi Emilia Lodzińska.

Rewitalizacja Placu Wałowego już trwa. Powstanie nowa fontanna

Konkurs na projekt nowych kamienic jest jednym z kilku przedsięwzięć realizowanych w tej części Gdańska. Równolegle przygotowywana i realizowana jest kompleksowa przebudowa Placu Wałowego oraz okolicznych ulic. Inwestycja stanowi część projektu rewitalizacji Dolnego Miasta i Starego Przedmieścia. Wykonawcą prac została Firma Budowlano-Drogowa MTM SA. Umowę podpisano 16 września 2026 roku. Jej wartość wynosi 25 934 064,92 zł, z czego 12 703 500 zł stanowi dofinansowanie ze środków unijnych. Całkowita wartość projektu rewitalizacyjnego wynosi 32 652 160,80 zł.

Realizacja prac wraz z odbiorami ma potrwać 72 tygodnie. Ich zakończenie zaplanowano na luty 2028 roku. Zakres inwestycji obejmuje przebudowę jezdni i chodników przy ulicach Pod Zrębem, Plac Wałowy i Dolna Brama, a także fragmentów ulic Augustyńskiego i Żabi Kruk. Zmieni się również wygląd alejek parkowych, których historyczny układ ma zostać odtworzony.

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów odnowionego placu będzie fontanna wzorowana na historycznej. Dawniej znajdowała się ona w centralnej części zieleńca i była zasilana wodami Kanału Raduni. Po rewitalizacji ma ponownie stać się ważnym elementem tej przestrzeni. Wokół fontanny znajdują się zabytkowe obiekty, między innymi Mała Zbrojownia, dawny Lombard, koszary Wiebego oraz historyczne kamienice mieszkalne. Nowe zagospodarowanie ma uwzględnić ich otoczenie i podkreślić historyczny charakter placu.

Prace obejmą także budowę nowego oświetlenia, monitoringu wizyjnego, kanału technologicznego i elementów małej architektury. Zaplanowano nowe nasadzenia drzew oraz pielęgnację istniejącej zieleni. Przebudowana zostanie kanalizacja deszczowa, a w ramach inwestycji powstanie również wylot do Motławy.

Wykonawca zajmie się ponadto kolizjami z istniejącymi sieciami podziemnymi. Szeroki zakres robót obejmie infrastrukturę wodociągową i kanalizacyjną, realizowaną we współpracy z Gdańską Infrastrukturą Wodociągowo-Kanalizacyjną. Projekt zakłada również dostosowanie przestrzeni do potrzeb wszystkich użytkowników, w tym osób ze szczególnymi potrzebami.

Remonty kamienic na Starym Przedmieściu. Zmiany obejmą kolejne budynki

Przebudowa Placu Wałowego i budowa nowych kamienic będą częścią większego programu rewitalizacji. Zmiany obejmą również istniejącą zabudowę mieszkalną. Gdańskie Nieruchomości wyremontują dwa budynki komunalne i dokończą modernizację ośmiu kamienic. Swoje remonty przeprowadzą także wspólnoty mieszkaniowe. Za zagospodarowanie Placu Wałowego i okolic odpowiada Dyrekcja Rozbudowy Miasta Gdańska, która wybrała już wykonawcę inwestycji. Prace obejmą zarówno widoczne elementy przestrzeni, jak i infrastrukturę znajdującą się pod ulicami. Uzupełnieniem tych działań będzie właśnie inwestycja Gdańskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego. Miasto chce w ten sposób połączyć remonty istniejących budynków, poprawę jakości przestrzeni publicznej i odbudowę brakujących fragmentów historycznej zabudowy. W ostatnich latach w sąsiedztwie zrealizowano już między innymi budowę wiaduktu Biskupia Górka oraz zagospodarowanie terenów Opływu Motławy i bastionów. Rewitalizacja Placu Wałowego ma być kolejnym ważnym elementem przemian zachodzących na Starym Przedmieściu.

Plac Wałowy w Gdańsku ma kilkusetletnią historię

Historia Placu Wałowego sięga XVI wieku, kiedy w Gdańsku rozwijano system fortyfikacji. W kolejnych latach teren wykorzystywano między innymi jako plac musztry dla żołnierzy. W 1872 roku dawny plac ćwiczeń przekształcono w miejski zieleniec otoczony lipami. W jego centralnej części znajdowała się fontanna zasilana wodami Kanału Raduni. Przestrzeń miała wówczas zupełnie inny charakter niż w okresie, gdy służyła celom wojskowym. Dziś historyczne otoczenie placu tworzą między innymi Mała Zbrojownia, dawny Lombard, koszary Wiebego i kamienice mieszkalne. To właśnie do historycznego układu i charakteru tej przestrzeni mają nawiązywać nowe rozwiązania architektoniczne.

Konkurs na nowe kamienice w Gdańsku. Kto może wziąć udział?

Konkurs organizowany przez Gdańskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego ma charakter ograniczony i jednoetapowy. Oznacza to, że zainteresowane pracownie muszą najpierw złożyć wnioski o dopuszczenie do udziału, a następnie przygotować koncepcje zgodnie z regulaminem. Uczestnikami mogą być osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Muszą jednak spełnić określone warunki dotyczące uprawnień i doświadczenia.

Wymagane jest posiadanie uprawnień budowlanych do projektowania w specjalności architektonicznej bez ograniczeń od co najmniej pięciu lat. Uczestnicy muszą również wykazać się doświadczeniem w należytym wykonaniu w ciągu ostatnich pięciu lat przynajmniej jednej wielobranżowej dokumentacji projektowej, na podstawie której uzyskano prawomocne pozwolenie na budowę. Dokumentacja musi dotyczyć budowy lub rozbudowy obiektu budowlanego o powierzchni zabudowy wynoszącej minimum 650 metrów kwadratowych.

Wnioski o dopuszczenie do konkursu można składać do 23 listopada 2026 roku. Rejestracja odbywa się za pośrednictwem platformy komunikacji elektronicznej. Dokumenty i informacje dotyczące postępowania dostępne są pod adresem: https://platformazakupowa.pl/transakcja/1378515.

Wyniki konkursu na Plac Wałowy poznamy w marcu 2027 roku

Pracownie dopuszczone do udziału w konkursie będą miały czas na przygotowanie koncepcji do 18 stycznia 2027 roku. Rozstrzygnięcie powinno nastąpić na przełomie lutego i marca 2027 roku.

Organizator przewidział nagrody finansowe dla najlepszych projektów. Autorzy zwycięskiej koncepcji otrzymają 40 tys. zł oraz prawo do udziału w negocjacjach dotyczących wykonania dokumentacji technicznej. Za drugie miejsce przewidziano 20 tys. zł, a za trzecie 10 tys. zł. Przyznane zostaną również dwa wyróżnienia po 5 tys. zł każde.

O wyborze najlepszej pracy zdecyduje sąd konkursowy. W jego składzie znaleźli się Katarzyna Nowicka, dyrektor Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w Gdańsku, Agnieszka Rózga-Micewicz, Miejska Konserwator Zabytków, Karolina Paluszyńska, architekt z pracowni TOTO Architekci, Dariusz Chmielewski, Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków, oraz Magdalena Walaszczyk, architekt i główny specjalista ds. inwestycyjnych Gdańskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego.

Po rozstrzygnięciu konkursu kolejnym etapem będzie zamówienie z wolnej ręki na przygotowanie dokumentacji projektowej. Jak zapowiada Przemysław Guzow, wiceprezes Zarządu Gdańskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego, rozpoczęcie realizacji inwestycji planowane jest od 2029 roku.

– Zgodnie z założeniami, wyniki konkursu powinniśmy poznać na przełomie lutego i marca 2027 roku. Następny, pokonkursowy etap to zamówienie z wolnej ręki na wykonanie dokumentacji, a realizację przedsięwzięcia chcemy rozpocząć od 2029 roku. Liczymy, że konkurs przyciągnie zarówno doświadczone, jak i młode pracownie, a efektem będzie projekt, który pozwoli dobrze wpisać nową zabudowę w ten fragment miasta i podnieść jakość jego architektury – mówi Przemysław Guzow.