Na Łostowicach powstanie pierwsze takie miejsce w Gdańsku. Zdecydowali mieszkańcy

Pomysł mieszkańców Gdańska zdobył ponad tysiąc głosów w Budżecie Obywatelskim. Teraz projekt wchodzi w kolejny etap. Miasto szuka wykonawcy, który stworzy tę przestrzeń z możliwie małą ingerencją w istniejącą zieleń.

Las Pamięci w Gdańsku. Zamiast nagrobków pojawi się zieleń

Na pierwszy rzut oka przyszły Las Pamięci na Cmentarzu Łostowickim ma różnić się od tradycyjnej kwatery cmentarnej. Nie będzie tu rzędów ciężkich płyt nagrobnych ani dominujących kamiennych pomników. Najważniejszym elementem przestrzeni mają być drzewa, krzewy oraz roślinność, która już znajduje się na tym terenie. Na zagospodarowanie przeznaczono blisko 370 metrów kwadratowych. Według założeń przedstawionych przez pomysłodawców na tym obszarze będzie można dokonać pochówku około 200 osób. Pochówki mają odbywać się w biodegradowalnych urnach, które będą umieszczane bezpośrednio w ziemi. Całość ma zachować spokojny i naturalny charakter, a jednocześnie być pełnoprawnym miejscem pamięci o osobach, które zostaną tam pochowane. To rozwiązanie ma być propozycją dla osób, które zamiast tradycyjnego grobu wybierają prostszą i bardziej związaną z naturą formę pochówku.

foto. GZZ

Pomysł na Las Pamięci zgłosili mieszkańcy Gdańska

Za projektem stoją sami gdańszczanie. Las Pamięci został zgłoszony we wrześniu 2024 roku w ramach Zielonego Budżetu Obywatelskiego 2025. W głosowaniu ogólnomiejskim projekt poparły 1292 osoby. Mieszkańcy wskazywali w jego opisie, że taka forma pochówku pozwala zachować parkowy charakter terenów cmentarnych, a jednocześnie ograniczyć wykorzystanie kamienia, betonu i marmuru.

Pomysłodawcy zwracali również uwagę na możliwość ochrony najcenniejszych przyrodniczo fragmentów miejskich nekropolii. Ich zdaniem pozostawienie większej ilości zieleni może mieć znaczenie także przy oszczędnym wykorzystywaniu miejskich terenów. W projekcie podkreślono również aspekt ekonomiczny. Biodegradowalna urna może być tańsza niż tradycyjny pochówek wymagający kamiennego pomnika. Jednocześnie ograniczenie liczby ciężkich elementów pozwala zachować większą część terenu w naturalnej formie.

Tak ma wyglądać Las Pamięci na Cmentarzu Łostowickim

Przyszła kwatera ma być zacisznym i uporządkowanym miejscem pamięci, oddzielonym od pozostałej części cmentarza ozdobnym ogrodzeniem. Wewnątrz znajdą się symboliczne kwatery przeznaczone na ekologiczne pochówki urnowe. Ważną częścią projektu będzie również przestrzeń dla osób odwiedzających. Przed ogrodzeniem ma znaleźć się miejsce, w którym będzie można zatrzymać się, usiąść na ławce, złożyć kwiaty lub zapalić znicz. Zaplanowano także dwie tablice wykonane z naturalnych materiałów. Pierwsza ma wyjaśniać ideę Lasu Pamięci. Druga będzie pełnić funkcję tablicy pamiątkowej i zawierać informacje o osobach pochowanych w tym miejscu. Do kwatery prowadzić ma wygodne i bezpieczne dojście. Nawierzchnia zostanie wykonana z naturalnych materiałów, które mają być jednocześnie wodoprzepuszczalne i antypoślizgowe.

Gdańsk nie chce wycinać drzew

Przy tworzeniu Lasu Pamięci na Cmentarzu Łostowickim szczególnie ważne będzie zachowanie roślinności, która już znajduje się na tym terenie. Gdański Zarząd Zieleni chce, aby nowe zagospodarowanie w możliwie niewielkim stopniu ingerowało w istniejący krajobraz. Dlatego przyszły wykonawca będzie musiał tak zaplanować przestrzeń, aby nowe elementy harmonijnie wkomponowały się w otoczenie. Zieleń ma pozostać głównym elementem tego miejsca, a nie jedynie dodatkiem do infrastruktury.

Do zagospodarowania jest teren o powierzchni blisko 370 m². Postępowanie prowadzone jest w formule „zaprojektuj i wybuduj”, co oznacza, że wybrana firma będzie odpowiadała zarówno za przygotowanie projektu, jak i wykonanie prac. Dzięki temu będzie mogła zaproponować rozwiązania dopasowane do istniejącej roślinności i charakteru terenu.

Ekologiczne pochówki są coraz bardziej znane

Las Pamięci na Łostowicach nie będzie pierwszym miejscem tego rodzaju w Polsce. Taka forma pochówku pojawia się już na innych nekropoliach. Lasy Pamięci powstały między innymi w Poznaniu, Krakowie, Łodzi i Toruniu, a podobne rozwiązania zyskują popularność również w Europie. Idea opiera się na połączeniu pochówku urnowego z zachowaniem naturalnego charakteru terenu. Zamiast kolejnych kamiennych konstrukcji przestrzeń pozostaje zielona. W przypadku Gdańska ma to być pierwsze takie miejsce. Pomysłodawcy projektu wskazywali także na wpływ tradycyjnych płyt betonowych i marmurowych na temperaturę powierzchni oraz obieg wody deszczowej. Rezygnacja z takich elementów ma pozwolić zachować bardziej naturalne warunki na terenie przyszłej kwatery.

Las Pamięci nie będzie zwykłym lasem

Nazwa może być myląca. Pochówki nie będą odbywały się w dowolnym lesie ani na miejskim terenie zielonym. Przyszły Las Pamięci będzie częścią Cmentarza Łostowickiego i właśnie na terenie nekropolii zostanie wydzielona przestrzeń przeznaczona do tego celu.

Obowiązujące w Polsce przepisy nie pozwalają na chowanie zmarłych w lasach komunalnych ani na innych terenach zieleni poza cmentarzami. Ekologiczny charakter pochówku nie zmienia więc podstawowej zasady. Las Pamięci pozostanie częścią istniejącej nekropolii.

Gdański Zarząd Zieleni ponownie szuka wykonawcy

Projekt wybrany przez mieszkańców jest obecnie na etapie przygotowania do realizacji. Gdański Zarząd Zieleni ponownie ogłosił postępowanie na wykonanie Lasu Pamięci. Przyszły wykonawca będzie musiał przygotować projekt zagospodarowania terenu, a następnie wykonać zaplanowane prace. Od firmy oczekuje się nie tylko doświadczenia w realizacji tego typu zadań, lecz także umiejętności wpisania nowych elementów w istniejący krajobraz. Najważniejsze pozostaje zachowanie roślinności. Na stosunkowo niewielkim terenie ma powstać miejsce, które będzie pełniło funkcję kwatery cmentarnej, ale jednocześnie zachowa charakter spokojnej, zielonej przestrzeni.

Termin składania ofert upływa 20 sierpnia 2026 roku. Wszystkie szczegóły dotyczące zamówienia zostały udostępnione na platformie zakupowej.