Najpierw przytwierdzone nakrętki, teraz kolejna zmiana. Tak mogą wyglądać butelki w sklepach

Jeszcze niedawno trudno było wyobrazić sobie butelkę, od której nie można swobodnie odkręcić nakrętki. Dziś takie opakowania są już powszechne. Teraz szykuje się kolejna zmiana. Tym razem nie chodzi o wygodę otwierania napojów, lecz o sam plastik, z którego powstają butelki. Efekt może być widoczny na sklepowych półkach.

Przytwierdzone nakrętki to dopiero początek. Unia zmienia zasady

Od 3 lipca 2024 roku w Unii Europejskiej obowiązuje wymóg stosowania nakrętek przymocowanych na stałe do jednorazowych plastikowych pojemników na napoje o pojemności do 3 litrów. Dotyczy to opakowań wyposażonych w plastikowe nakrętki lub wieczka, które muszą pozostawać przytwierdzone podczas użytkowania. Zmiana początkowo wzbudzała sporo emocji. Konsumenci narzekali na niewygodę podczas picia, a w mediach społecznościowych nie brakowało komentarzy dotyczących nowego rozwiązania. Z czasem przytwierdzone nakrętki stały się jednak zwyczajnym elementem butelek dostępnych w sklepach.

Na tym unijne regulacje się nie kończą. Kolejne wymagania dotyczą ograniczenia zużycia pierwotnego plastiku i zwiększenia wykorzystania materiałów pochodzących z recyklingu. Chodzi o to, aby tworzywa, które już raz zostały wykorzystane, mogły wracać do obiegu i służyć do produkcji nowych opakowań. Podstawą tych zmian jest rozporządzenie PPWR, czyli unijna regulacja dotycząca opakowań i odpadów opakowaniowych. Zaczęła być stosowana 12 sierpnia 2026 roku. Obejmuje cały cykl życia opakowań, od ich projektowania i produkcji po ponowne wykorzystanie i przetwarzanie odpadów.

Butelki PET mogą być szarawe lub żółtawe. Tak zmieni się ich wygląd

Jedną z najbardziej zauważalnych konsekwencji nowych wymagań może być wygląd plastikowych opakowań. Przez lata konsumenci przyzwyczaili się do przezroczystych butelek PET, szczególnie tych wykorzystywanych do sprzedaży wody i innych napojów. W kolejnych latach na sklepowych półkach mogą jednak pojawiać się opakowania o nieco innych właściwościach wizualnych. Tworzywo pochodzące z recyklingu nie zawsze zapewnia taką samą przejrzystość jak plastik pierwotny. W zależności od jakości surowca i zastosowanej technologii przetwarzania butelki mogą stać się bardziej matowe, lekko mętne lub przybierać delikatnie szary czy żółtawy odcień.

Nie oznacza to, że wszystkie opakowania będą wyglądały identycznie. Duże znaczenie ma jakość odzyskanego materiału, jego wcześniejsze wykorzystanie, obecność barwników oraz sposób przetworzenia. Producenci będą mogli stosować różne technologie, dlatego różnice między poszczególnymi butelkami mogą być zauważalne. Warto przy tym podkreślić, że Unia Europejska nie nakazuje producentom stosowania konkretnego koloru opakowań. Przepisy określają wymagany udział tworzywa pochodzącego z recyklingu. Ewentualna zmiana odcienia lub przejrzystości wynika natomiast z właściwości wykorzystanego materiału.

Od 2025 roku obowiązuje wymóg 25 proc. plastiku z recyklingu

Wykorzystywanie odzyskanego tworzywa w produkcji butelek nie jest wyłącznie planem na przyszłość. Pierwsze wymagania obowiązują już od 2025 roku. Zgodnie z unijnymi przepisami jednorazowe butelki na napoje, których głównym składnikiem jest PET, muszą zawierać średnio co najmniej 25 proc. plastiku pochodzącego z recyklingu. Ważne jest jednak to, jak obliczany jest ten wskaźnik. Nie oznacza on, że każda pojedyncza butelka musi zawierać dokładnie 25 proc. odzyskanego materiału. Wymagany poziom jest liczony jako średnia dla wszystkich objętych regulacją butelek PET wprowadzanych na rynek danego państwa członkowskiego.

Unijny harmonogram przewiduje kolejne podwyższenie tych wymagań:

• Od 2025 roku: minimum 25 proc. plastiku z recyklingu w jednorazowych butelkach PET.
• Od 2030 roku: minimum 30 proc. odzyskanego tworzywa w jednorazowych plastikowych butelkach na napoje.
• Od 2040 roku: docelowo co najmniej 65 proc. materiału pochodzącego z recyklingu w takich butelkach.

Oznacza to, że producenci będą musieli stopniowo zwiększać wykorzystanie surowców wtórnych. Nie chodzi więc o jednorazową zmianę, ale o wieloletni proces dostosowywania produkcji do coraz bardziej wymagających norm. Warto zaznaczyć, że wymienione poziomy dotyczą określonych kategorii butelek, a nie wszystkich plastikowych opakowań dostępnych w sklepach.

Czy mniej przezroczysta butelka oznacza gorszą jakość napoju?

Zmiana wyglądu opakowań może wzbudzić wątpliwości klientów. Szczególnie jeśli dotychczas przyzwyczaili się do idealnie przezroczystych butelek z wodą. Pojawia się więc pytanie, czy szarawy lub żółtawy odcień powinien być powodem do niepokoju. Sama zmiana koloru nie świadczy o gorszej jakości produktu. Mniej przejrzysta butelka nie oznacza automatycznie, że znajdujący się w niej napój jest mniej bezpieczny. Tworzywa pochodzące z recyklingu, które są przeznaczone do kontaktu z żywnością, muszą spełniać określone wymagania. Dotyczy to zarówno właściwości materiału, jak i technologii jego przetwarzania. Procesy produkcyjne muszą zapewniać odpowiednią czystość surowca i ograniczać ryzyko występowania potencjalnych zanieczyszczeń.

W Unii Europejskiej obowiązują szczegółowe przepisy dotyczące materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Nie każdy odzyskany plastik może więc zostać wykorzystany do produkcji butelek na napoje. Musi spełniać odpowiednie normy i przejść właściwy proces przetwarzania. Dla konsumentów najważniejsza informacja jest taka, że wygląd opakowania nie przesądza o jakości znajdującego się w nim produktu. O bezpieczeństwie decydują spełnione wymagania dotyczące materiału i procesu produkcyjnego, a nie idealnie przezroczysta powierzchnia butelki.

Nowe oznaczenia na opakowaniach. Zmieni się również segregacja śmieci

Rozporządzenie PPWR obejmuje znacznie więcej niż wykorzystanie plastiku z recyklingu. Kolejną zmianą, którą konsumenci mają zauważyć w najbliższych latach, będzie sposób oznaczania opakowań. Obecnie informacje dotyczące segregacji potrafią różnić się w zależności od producenta i kraju. W efekcie nie zawsze łatwo ustalić, z jakiego materiału wykonano opakowanie i do którego pojemnika powinno trafić po wykorzystaniu. Unia Europejska chce uporządkować te zasady, wprowadzając bardziej jednolity system oznaczeń.

Nowe etykiety mają zawierać czytelne symbole informujące o rodzaju materiału oraz sposobie postępowania z opakowaniem po jego zużyciu. Podobne oznaczenia mają znaleźć się również na pojemnikach przeznaczonych do selektywnej zbiórki odpadów. W pracach nad rozwiązaniami uczestniczyło między innymi Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej, czyli JRC. Jedna z propozycji zakłada wykorzystanie 11 uniwersalnych kolorów i symboli, które mają ułatwić rozpoznawanie poszczególnych rodzajów opakowań. Zgodnie z harmonogramem rozporządzenia nowe oznaczenia mają być stosowane od 12 sierpnia 2028 roku lub 24 miesiące po wejściu w życie odpowiednich przepisów wykonawczych, jeżeli nastąpi to później. Celem jest ujednolicenie zasad w całej Unii Europejskiej. Dzięki temu konsumenci mają łatwiej rozpoznawać materiały i prawidłowo segregować odpady niezależnie od tego, w którym kraju kupili dany produkt.

Unia chce zebrać 90 proc. plastikowych butelek i metalowych puszek

Istotnym elementem nowych regulacji jest również zwiększenie ilości opakowań trafiających do selektywnej zbiórki. Państwa członkowskie mają osiągnąć do 2029 roku poziom co najmniej 90 proc. zbiórki jednorazowych plastikowych butelek i metalowych puszek na napoje o pojemności do 3 litrów.

Jednym z narzędzi, które mają pomóc w realizacji tego celu, są krajowe systemy kaucyjne. W Polsce system zaczął działać w październiku 2025 roku. Obejmuje trzy rodzaje opakowań:

• plastikowe butelki jednorazowe o pojemności do 3 litrów,
• metalowe puszki o pojemności do 1 litra,
• szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra.

Zasada działania jest prosta. Przy zakupie napoju objętego systemem klient płaci kaucję, którą może odzyskać po zwróceniu opakowania. Dzięki temu zużyte butelki i puszki mają trafiać do odpowiednich punktów zbiórki, a następnie do dalszego przetwarzania.

Zwiększenie poziomu zbiórki ma znaczenie dla całego systemu recyklingu. Odzyskane opakowania mogą stać się źródłem surowca wykorzystywanego do produkcji kolejnych produktów. Właśnie na takim obiegu materiałów opierają się unijne plany ograniczania ilości odpadów i zmniejszania zużycia pierwotnego plastiku.

Nie tylko butelki. Nowe przepisy obejmują również inne opakowania

Rozporządzenie PPWR wprowadza także wymagania dotyczące innych aspektów produkcji i wykorzystywania opakowań. Obejmują one między innymi ograniczenia dotyczące substancji chemicznych, dokumentację techniczną oraz zmniejszanie ilości wykorzystywanych materiałów.

Jednym z ważnych zapisów jest ograniczenie stosowania PFAS, czyli substancji określanych jako wieczne chemikalia. Od 12 sierpnia 2026 roku obowiązują określone limity ich obecności w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Przepisy przewidują zakaz stosowania takich opakowań, jeśli przekroczone zostaną wskazane wartości graniczne.

Producenci i importerzy muszą również przygotować się na obowiązki związane z dokumentacją techniczną oraz deklaracjami zgodności. Nowe regulacje zakładają ponadto ograniczanie masy i objętości opakowań, tak aby nie wykorzystywać większej ilości materiału, niż jest to konieczne.

Zmiany obejmują więc cały rynek opakowań, a nie wyłącznie plastikowe butelki. Dla konsumentów najbardziej widoczne mogą być nowe oznaczenia i różnice w wyglądzie produktów, ale za nimi stoją znacznie szersze wymagania dotyczące sposobu projektowania, produkcji i ponownego wykorzystywania opakowań.