Wyjątkowe uroczystości w Gdańsku. Tak wspominano Józefa Piłsudskiego

We wtorek 12 maja mieszkańcy Gdańska, kombatanci, przedstawiciele władz samorządowych i państwowych oraz organizacji patriotycznych spotkali się przy pomniku Józefa Piłsudskiego na Strzyży. Uroczystość była częścią miejskiego cyklu majowych obchodów patriotycznych organizowanych między 8 a 19 maja.

91. rocznica śmierci Józefa Piłsudskiego w Gdańsku

Uroczystość rozpoczęła się o godzinie 14.00 na placu marszałka Józefa Piłsudskiego przy zbiegu al. Grunwaldzkiej i ul. Wojska Polskiego. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele miasta, administracji rządowej, organizacji kombatanckich, Związku Piłsudczyków RP, poczty sztandarowe oraz mieszkańcy Gdańska.

Ceremonii towarzyszyły hymn państwowy, modlitwa, składanie kwiatów oraz wykonanie „Marszu I Brygady”. Obchody odbyły się w ramach większego cyklu majowych uroczystości patriotycznych organizowanych w Gdańsku. W programie znalazły się wydarzenia związane między innymi z zakończeniem II wojny światowej, Dniem Europy, Dniem Pamięci Polaków zamordowanych w Ponarach oraz wspomnieniem Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Podczas wydarzenia wielokrotnie podkreślano znaczenie Józefa Piłsudskiego dla odzyskania przez Polskę niepodległości oraz odbudowy państwa po latach zaborów. W przemówieniach przypominano zarówno działalność niepodległościową Marszałka, jak i jego wpływ na budowę struktur państwowych oraz Wojska Polskiego.

Emilia Lodzińska o Józefie Piłsudskim i odzyskaniu niepodległości

Jedno z głównych przemówień wygłosiła zastępczyni prezydent Gdańska Emilia Lodzińska, która przypomniała znaczenie Józefa Piłsudskiego dla historii Polski i odzyskania niepodległości.

– 91 lat temu odszedł marszałek Józef Piłsudski. Jedna z najwybitniejszych postaci w historii Polski. Człowiek, którego życie i działalność na trwałe wpisały się w dzieje naszej niepodległości. Dla pokoleń Polaków jest symbolem walki o wolność, odwagi politycznej i odpowiedzialności za państwo – podkreślała zastępczyni prezydent Gdańska Emilia Lodzińska.

W dalszej części przemówienia mówiła o wizji państwa, jaką posiadał Marszałek.

– Był bez wątpienia człowiekiem czynu, ale także człowiekiem wielkiej wizji. Wizji Polski suwerennej, silnej i zdolnej decydować o własnym losie. Dziś, gdy wspominamy marszałka, wracamy myślami do czasów, w których wolna Polska wydawała się marzeniem niemożliwym do spełnienia. A jednak dzięki determinacji, konsekwencji i wyczuciu historii Józefa Piłsudskiego marzenie to stało się rzeczywistością – mówiła.

Podczas wystąpienia przypomniała również działalność niepodległościową Piłsudskiego oraz początki Legionów Polskich.

– Od młodości angażował się w działalność niepodległościową. Tworzył organizacje konspiracyjne, budował kadry przyszłego Wojska Polskiego, a później stanął na czele Legionów Polskich. To właśnie z wiary w wolność, z odwagi garstki ludzi gotowych poświęcić wszystko dla Ojczyzny narodziła się Niepodległa – zaznaczała Emilia Lodzińska.

W swoim przemówieniu nawiązała także do wymarszu Pierwszej Kompanii Kadrowej.

– W sierpniu 1914 roku z krakowskich Błoni wyruszyła pierwsza kompania kadrowa. Niewielki oddział żołnierzy stał się początkiem drogi ku wolności. Piłsudski rozumiał, że niepodległość ma swoją cenę. Wymaga odwagi, odpowiedzialności i gotowości do działania – mówiła zastępczyni prezydent Gdańska.

Słowa Józefa Piłsudskiego wybrzmiały podczas uroczystości w Gdańsku

W swoim wystąpieniu Emilia Lodzińska odniosła się także do słów Józefa Piłsudskiego dotyczących pamięci historycznej i odpowiedzialności za państwo.

– Marszałek pozostawił po sobie nie tylko wielkie czyny, ale także mądre słowa, które do dzisiaj zachowują swoją aktualność. Mówił: naród, który nie szanuje swojej przeszłości, nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości – przypominała. – Dziś w świecie pełnym niepewności, napięć i zagrożeń dla pokoju te słowa brzmią szczególnie mocno. Historia uczy nas, że wolność, bezpieczeństwo i solidarność między narodami nigdy nie mogą być traktowane jako coś oczywistego.

W dalszej części wystąpienia zastępczyni prezydent Gdańska mówiła o politycznym spojrzeniu Piłsudskiego na Europę Środkowo Wschodnią.

– Józef Piłsudski rozumiał znaczenie współpracy narodów Europy Środkowo Wschodniej. Rozumiał konieczność budowania relacji opartych na szacunku i prawie narodów do samostanowienia. Wspierał dążenia Ukrainy do niepodległości, dostrzegając, że bezpieczeństwo Polski jest związane z wolnością jej sąsiadów – zaznaczała. – Dzisiejsze wydarzenia za naszą wschodnią granicą przypominają nam, jak aktualne pozostają jego słowa i polityczne przewidywania.

Na zakończenie swojego wystąpienia podkreśliła znaczenie pamięci historycznej i odpowiedzialności za państwo.

– Dziś oddając hołd marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu oddajemy jednocześnie hołd wszystkim tym, którzy wierzyli, że Polska może być państwem wolnym, demokratycznym i silnym siłą swoich obywateli. Niech pamięć o marszałku będzie naszym zobowiązaniem do odpowiedzialności za wspólne troski o państwo i szacunku do wolności. Cześć jego pamięci – zakończyła zastępczyni prezydent Gdańska Emilia Lodzińska.

Emil Rojek o Józefie Piłsudskim i odbudowie państwa polskiego

Podczas uroczystości głos zabrał również pierwszy wicewojewoda pomorski Emil Rojek.

– Niewiele jest takich dat śmierci osób, które obchodzimy tak odświętnie, z udziałem kompanii reprezentacyjnej, władz i młodzieży. Na myśl przychodzą tylko dwie daty. Drugi kwietnia i właśnie dwunasty maja – mówił.

W swoim wystąpieniu podkreślał znaczenie Józefa Piłsudskiego dla odbudowy państwa po okresie zaborów.

– Niewątpliwie była to postać nietuzinkowa, mąż stanu. Na tym pomniku, który stoi za nami, przedstawiono go pochylonego, jakby przejętego losem swojej ojczyzny. Myślę, że ten pomnik najbardziej wiernie oddaje właśnie postać Marszałka Józefa Piłsudskiego. Człowieka, który żył dla Polski i wszystko, co robił, podporządkowane było jej dobru – podkreślał Emil Rojek.

Wicewojewoda odniósł się również do historycznych sporów wokół działalności Marszałka.

– Oczywiście są kontrowersje związane z zamachem majowym czy Berezą Kartuską, ale prawda jest taka, że to, co Polska otrzymała przez jego działanie i postawę, jest dalece większe niż ewentualne błędy, które można by mu wypominać – zaznaczył.

W dalszej części przemówienia przypomniał rolę Piłsudskiego w tworzeniu polskiej armii i struktur państwa.

– Postawił na nogi środowiska patriotyczne. Zjednoczył młodzież wokół organizacji strzeleckich. Doprowadził do powołania armii polskiej. Najpierw były to Legiony, później z nich stworzona została armia II Rzeczypospolitej. To on tworzył podstawowe struktury państwa – mówił pierwszy wicewojewoda pomorski.

W swoim wystąpieniu odniósł się również do sytuacji politycznej II Rzeczypospolitej.

– Nie potrafił być emerytowanym zbawcą narodu. Nie potrafił siedzieć spokojnie, kiedy widział, że II Rzeczpospolita z takim trudem się dźwiga i próbuje zrastać po czasach zaborów. Przez siedem lat piętnaście razy zmieniał się rząd. Wrócił do działania i kolejny okres do 1935 roku był już czasem sprawniejszego funkcjonowania państwa, choć oczywiście były też słabości – podkreślał Emil Rojek.

Andrzej Adamczyk o Józefie Piłsudskim: „Wystarczy jedno słowo. Marszałek”

Podczas uroczystości przemawiał również prezes Okręgu Gdańskiego Związku Piłsudczyków RP pułkownik Andrzej Adamczyk.

– Józef Piłsudski. Komendant. Brygadier. Marszałek. Imion miał wiele, ale wystarczy jedno słowo. Marszałek. I każdy Polak i każda Polka wie, o kogo chodzi. Tak zapisał się nam Marszałek Józef Piłsudski – mówił.

W swoim wystąpieniu przypomniał młodość Piłsudskiego oraz represje ze strony carskiej Rosji.

– Wychowany w rodzinie o tradycjach popowstaniowych od młodych lat zaznajomił się ze stanem represji aparatu carskiego. Spędził pięć lat jako młody człowiek na Syberii – przypominał Andrzej Adamczyk. – Przez całe swoje życie budował w narodzie wiarę w odzyskanie niepodległości. Swoim działaniem doprowadził do tej niepodległości, a w 1920 roku odniósł największe zwycięstwo w nowożytnej historii Polski .

Na zakończenie swojego wystąpienia dodał:

– Tę niepodległość obronił, dał Polsce granice, moc i szacunek. Cześć i chwała twórcy niepodległości.

Gdański epizod w życiu Józefa Piłsudskiego

Podczas obchodów przypomniano również mniej znany gdański epizod związany z Józefem Piłsudskim. W 1917 roku został on osadzony w więzieniu przy ulicy Schiesstange, czyli w dzisiejszym Areszcie Śledczym przy ulicy Kurkowej.

Uwięzienie było konsekwencją odmowy złożenia przysięgi na wierność cesarzom Niemiec i Austro Węgier. Razem z Piłsudskim więziony był również Kazimierz Sosnkowski.

Do dziś o tych wydarzeniach przypomina tablica znajdująca się na murze Aresztu Śledczego w Gdańsku w pobliżu bramy od strony ulicy 3 Maja.