Nowa moneta okolicznościowa już wzbudza zainteresowanie. 680 lecie stało się inspiracją

Bytów świętuje w tym roku jeden z najważniejszych jubileuszy w swojej historii. Rocznica stała się okazją do przygotowania licznych wydarzeń, a jednym z wyjątkowych elementów obchodów jest pamiątkowa moneta, która na długo pozostanie świadectwem tegorocznego święta.

Moneta okolicznościowa Bytów 2026 powstała z okazji 680 lecia nadania praw miejskich

Dokładnie 12 lipca 1346 roku Bytów uzyskał prawa miejskie. Był to moment przełomowy, który otworzył przed miejscowością nowe możliwości rozwoju i na trwałe wpisał ją w historię Pomorza. Dziś, po 680 latach, mieszkańcy mogą świętować jubileusz przypominający o wielowiekowym dziedzictwie miasta. Z tej okazji Gmina Bytów przygotowała monetę okolicznościową, która łączy historię, lokalną tożsamość i kaszubskie tradycje. Numizmat został wybity przez Mennicę 2MINT z Bielawy, wykonano go z mosiądzu, a jego średnica wynosi 31 milimetrów. To już druga moneta wydana przez samorząd w serii poświęconej regionalnym obrzędom. Tym razem głównym motywem stało się dyngowanie, jeden z najbardziej charakterystycznych zwyczajów kaszubskich.

Jak wygląda moneta okolicznościowa Bytów 2026

Projekt monety został przygotowany w taki sposób, aby na niewielkiej powierzchni przedstawić zarówno historię miasta, jak i bogactwo kultury Kaszub. Na awersie umieszczono herb Bytowa, który otacza tradycyjny wzór haftu kaszubskiego. Kompozycję uzupełnia napis BYTÓW 1346 2026 oraz nietypowy nominał 4 KROFEYE, będący nawiązaniem do ważnej postaci związanej z historią regionu.

Jeszcze więcej symboliki kryje rewers monety. Przedstawia scenę dyngowania, czyli dawny wielkanocny obrzęd obecny na Kaszubach od wielu pokoleń. W centralnej części znalazły się postacie kobiety i mężczyzny ubranych w tradycyjne stroje kaszubskie. W tle widoczny jest zarys zabytkowego kościoła pod wezwaniem świętej Katarzyny, jednego z najstarszych obiektów sakralnych w mieście. Całość uzupełniają napisy DYNGOWANIE oraz OBRZĘDY KASZUBSKIE. Każdy z tych elementów sprawia, że jubileuszowy numizmat jest czymś więcej niż zwykłą pamiątką. To niewielka lekcja historii zamknięta w mosiężnym krążku.

Historia Bytowa sięga średniowiecza. Miasto od wieków było ważnym punktem Pomorza

Początki Bytowa sięgają wczesnego średniowiecza. Według lokalnych przekazów nazwę miejscowości wywodzi się od legendarnego założyciela o imieniu Byt. Pierwsza udokumentowana wzmianka o osadzie pod nazwą Butow pochodzi z 1321 roku. Niedługo później, w 1329 roku, ziemie te znalazły się pod panowaniem Zakonu Krzyżackiego, który odegrał ogromną rolę w dalszym rozwoju miejscowości. Kilkanaście lat później Bytów otrzymał prawa miejskie, a pod koniec XIV wieku rozpoczęto budowę monumentalnego zamku obronnego. Warownię wznoszono w latach 1398 do 1405. Do dziś zamek pozostaje najbardziej rozpoznawalnym symbolem miasta i jedną z najważniejszych atrakcji historycznych Pomorza.

Dyngowanie na Kaszubach było zupełnie inne niż śmigus dyngus znany w pozostałej części Polski

Motyw umieszczony na rewersie monety nawiązuje do jednego z najciekawszych kaszubskich zwyczajów wielkanocnych. Na Kaszubach dyngowanie, nazywane również dëgùsë lub zielonym dyngusem, miało zupełnie inny przebieg niż śmigus dyngus znany z większości regionów Polski. W Poniedziałek Wielkanocny już od wczesnych godzin porannych grupy kawalerów odwiedzały domy niezamężnych dziewcząt. Zamiast polewać wodą, delikatnie smagały je świeżymi gałązkami jałowca lub brzozy.

Obrzęd miał symbolizować odradzającą się po zimie przyrodę, oczyszczenie oraz zapewnienie zdrowia i pomyślności. Wierzono także, że zielone gałązki, szczególnie kolczasty jałowiec, chronią przed złymi urokami i dodają sił witalnych. Dziewczęta zazwyczaj przygotowywały drobne podarunki dla odwiedzających kawalerów. Były to między innymi pisanki, słodycze lub niewielkie monety. Jeżeli gospodarze nie otwierali drzwi albo nie byli przygotowani na wizytę, należało liczyć się z bardziej zdecydowanym przebiegiem obrzędu. Zwyczaj kończył się wspólnym poczęstunkiem i był ważnym elementem budowania lokalnej wspólnoty.

Choć dziś dyngowanie ma przede wszystkim charakter folklorystyczny, nadal pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli kaszubskiej kultury.

Moneta jest kontynuacją wyjątkowej serii poświęconej kaszubskim obrzędom

Nowy numizmat nie powstał przypadkowo. Jest kontynuacją lokalnej serii kolekcjonerskiej rozpoczętej w 2009 roku. Pierwsza moneta przedstawiała Ścinanie kani, jeden z dawnych letnich obrzędów obecnych w kulturze Kaszub. Emisja z 2026 roku rozwija tę ideę, przypominając kolejny zwyczaj, który przez stulecia był częścią życia mieszkańców regionu. Dzięki temu Bytów tworzy własną serię numizmatyczną promującą nie tylko historię miasta, ale również unikalne dziedzictwo kulturowe Kaszub.

Co oznacza nominał 4 KROFEYE

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów monety jest umieszczony na niej nominał 4 KROFEYE. Nazwa ta upamiętnia Szymona Krofeya, bytowskiego pastora żyjącego w drugiej połowie XVI wieku, autora najstarszych drukowanych zabytków języka kaszubskiego.

Jego najbardziej znane dzieło, wydany w 1586 roku śpiewnik „Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynszich naboznich mężów. Z niemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone”, zachowało się do naszych czasów tylko w jednym egzemplarzu. Jest ono uznawane za jeden z najcenniejszych zabytków piśmiennictwa kaszubskiego. Nazwisko Krofeya do dziś zajmuje ważne miejsce w historii regionu. Jego imię nosi plac w Bytowie, a także ulice między innymi w Gdyni i Wejherowie.

Gdzie kupić monetę okolicznościową Bytów 2026

Osoby zainteresowane zakupem jubileuszowego numizmatu będą mogły wybrać jeden z dwóch wariantów.

Pierwszy obejmuje samą monetę umieszczoną w ochronnym kapslu. Drugi przygotowano z myślą o kolekcjonerach i osobach poszukujących wyjątkowej pamiątki z jubileuszu. Oprócz monety zawiera on okolicznościową kartę opisującą historię oraz symbolikę kaszubskiego dyngowania.

Sprzedaż prowadzona będzie w Punkcie Informacji Turystycznej w Bytowie, mieszczącym się w bramie zamkowej, Punkcie Informacji Turystycznej w Rekowie, kasie Muzeum Zachodniokaszubskiego w Bytowie oraz w Kaszubskim Kramie na bytowskim rynku.