Chorujesz i pracujesz? Od stycznia prawo dopuści sytuacje, które dziś są problemem

System zwolnień lekarskich przejdzie kolejną zmianę. Od 1 stycznia 2027 roku zaczną obowiązywać przepisy, które inaczej określą możliwości wykonywania pracy przez osoby posiadające więcej niż jedno zatrudnienie. Zmiany wynikają z ustawy z 18 grudnia 2025 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw.

Nowelizacja została podpisana przez prezydenta i opublikowana w Dzienniku Ustaw w styczniu 2026 roku. Jej przepisy wprowadzane są etapami, a rozwiązania dotyczące łączenia pracy ze zwolnieniem lekarskim z innego tytułu zaczną obowiązywać z początkiem przyszłego roku.

Wprowadzone regulacje mają uwzględniać sytuacje, w których stan zdrowia pracownika uniemożliwia wykonywanie określonych obowiązków, ale nie wyklucza podejmowania innych zajęć zawodowych. Dotychczasowe rozwiązania nie pozwalały na tak elastyczne podejście do osób posiadających kilka tytułów ubezpieczenia.

Zwolnienie lekarskie nie zawsze wykluczy wykonywanie innej pracy

Nowy art. 17 ust. 1d ustawy zasiłkowej przewiduje możliwość niewystawienia zwolnienia lekarskiego z określonego tytułu, jeśli wykonywanie związanej z nim pracy będzie możliwe ze względu na jej charakter. Rozwiązanie będzie stosowane na żądanie ubezpieczonego.

Oznacza to, że osoba posiadająca dwa miejsca zatrudnienia będzie mogła korzystać ze zwolnienia lekarskiego w jednym z nich, a jednocześnie kontynuować pracę w drugim. Warunkiem będzie jednak rzeczywista możliwość wykonywania określonych obowiązków pomimo choroby.

ZUS w swoich wyjaśnieniach wskazuje na sytuacje, w których pracownik wykonuje dwa zupełnie różne rodzaje pracy. Choroba lub uraz mogą uniemożliwiać wykonywanie czynności wymagających szczególnej sprawności fizycznej, ale jednocześnie nie wykluczać aktywności zawodowej o innym charakterze.

W praktyce znaczenie będzie miała ocena medyczna uwzględniająca stan zdrowia pacjenta oraz wymagania wynikające z poszczególnych zajęć. Sam fakt zatrudnienia w dwóch miejscach nie zagwarantuje prawa do kontynuowania pracy.

Kto będzie mógł skorzystać z nowych zasad?

Nowelizacja może mieć znaczenie dla osób łączących różne formy aktywności zawodowej. Dotyczy to przede wszystkim pracowników zatrudnionych w dwóch firmach, ale w określonych przypadkach także osób posiadających etat i dodatkową umowę zlecenia.

Przykładem może być nauczyciel, który poza prowadzeniem zajęć w szkole wykonuje dodatkowo pracę administracyjną. Problemy zdrowotne utrudniające prowadzenie lekcji nie muszą w każdym przypadku wykluczać wykonywania obowiązków biurowych. Podobnie może wyglądać sytuacja osoby zatrudnionej przy pracy fizycznej, która dodatkowo zajmuje się obsługą dokumentacji lub innymi zadaniami niewymagającymi wysiłku.

Nowe zasady nie mogą być jednak interpretowane jako automatyczna zgoda na pracę podczas zwolnienia. Podstawą będzie możliwość wykonywania określonych obowiązków z medycznego punktu widzenia, a nie preferencje pracownika czy jego sytuacja finansowa.

Dodatkowe znaczenie będzie miał status ubezpieczeniowy. Przy łączeniu etatu i zlecenia konieczne jest ustalenie, jakie ubezpieczenia wynikają z obu umów. Nie każda umowa zlecenia stanowi bowiem odrębny tytuł do ubezpieczenia chorobowego.

Czy na L4 będzie można dostawać dwa rodzaje wypłat?

Nowe rozwiązanie może wpłynąć na wysokość dochodów osób posiadających kilka miejsc pracy. Pracownik korzystający ze zwolnienia lekarskiego z jednego tytułu będzie mógł, po spełnieniu ustawowych warunków, otrzymywać świadczenie za czas choroby i jednocześnie wynagrodzenie z drugiego zatrudnienia.

Nie oznacza to podwójnego zasiłku chorobowego. Środki otrzymywane z drugiego miejsca pracy będą wynagrodzeniem za faktycznie wykonywane obowiązki zawodowe.

Wysokość świadczeń chorobowych pozostanie uzależniona od obowiązujących zasad:

• 80 proc. podstawy wymiaru wynosi zasadniczo wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy.
• 100 proc. podstawy wymiaru przysługuje w szczególnych przypadkach wskazanych w ustawie, między innymi podczas niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży.
• 33 dni to zasadniczy okres wypłaty wynagrodzenia chorobowego przez pracodawcę w roku kalendarzowym.
• 14 dni to odpowiedni okres dla pracowników po ukończeniu 50. roku życia, stosowany od następnego roku kalendarzowego po ukończeniu tego wieku.

Po wykorzystaniu przysługującego okresu wynagrodzenia chorobowego pracownik może otrzymywać zasiłek chorobowy na zasadach określonych w ustawie.

Dla osób posiadających dwa zatrudnienia istotne będzie więc nie tylko ustalenie prawa do świadczenia, ale również to, czy w drugim miejscu mogą nadal realizować swoje obowiązki.

ZUS wprowadzi jeden wspólny okres zasiłkowy

Kolejna zmiana dotyczy sposobu liczenia okresu zasiłkowego. Od 1 stycznia 2027 roku osoby posiadające kilka tytułów do ubezpieczenia chorobowego będą miały jeden wspólny okres zasiłkowy, niezależnie od liczby tych tytułów.

Takie rozwiązanie przewiduje dodany do ustawy art. 9 ust. 4. Jego celem jest ujednolicenie zasad rozliczania okresów niezdolności do pracy w przypadkach, gdy jedna osoba podlega ubezpieczeniu z więcej niż jednego tytułu.

W praktyce nadal obowiązywać będą dwa podstawowe limity:

• 182 dni – zwykły maksymalny okres pobierania zasiłku chorobowego.
• 270 dni – okres dotyczący niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą lub przypadającej w czasie ciąży.

Istotne będzie również sumowanie kolejnych okresów niezdolności do pracy. Jeżeli przerwa pomiędzy nimi nie przekracza 60 dni, okresy te co do zasady uwzględnia się w tym samym okresie zasiłkowym. Przepisy przewidują jednak szczególne wyjątki.

Nowe rozwiązanie oznacza, że posiadanie dwóch lub większej liczby ubezpieczonych zatrudnień nie będzie pozwalało na niezależne wykorzystywanie okresów zasiłkowych dla każdego z tych tytułów.

Nowy obowiązek informacyjny. Pracownik musi pamiętać o zgłoszeniu

Zmiana zasad korzystania ze zwolnień lekarskich będzie wiązała się również z nowymi obowiązkami. Ubezpieczony korzystający z możliwości niewystawienia L4 dla jednego z tytułów będzie zobowiązany poinformować właściwego płatnika składek, uprawnionego do wypłaty zasiłków, o okresie zwolnienia wystawionego z innego tytułu.

Obowiązek ten wynika z nowego art. 17 ust. 1e ustawy zasiłkowej. Ma on umożliwić prawidłowe ustalanie prawa do świadczeń oraz wspólnego okresu zasiłkowego.

W przypadku osoby zatrudnionej w kilku miejscach poszczególni pracodawcy nie muszą bowiem dysponować pełnymi informacjami o historii jej zwolnień lekarskich. Nowe regulacje mają ograniczyć ryzyko nieprawidłowego rozliczenia świadczeń.

Ważne jest również to, że informacja o L4 z innego miejsca zatrudnienia nie musi oznaczać niezdolności do wykonywania pracy u drugiego pracodawcy. Właśnie tę różnicę mają uwzględniać przepisy obowiązujące od stycznia.

Kontrole zwolnień lekarskich nadal będą możliwe

Uelastycznienie zasad korzystania z L4 nie oznacza rezygnacji z kontroli prawidłowego wykorzystywania zwolnień lekarskich. ZUS i uprawnieni pracodawcy nadal będą mogli sprawdzać, czy pracownik wykorzystuje zwolnienie zgodnie z jego celem.

Od 13 kwietnia 2026 roku obowiązują przepisy, które dokładniej określają, jakie działania mogą prowadzić do utraty prawa do zasiłku chorobowego. Regulacje rozróżniają pracę zarobkową oraz aktywność niezgodną z celem zwolnienia, a także wskazują wyjątki dotyczące czynności incydentalnych i zwykłych aktywności życia codziennego.

Nie oznacza to przyzwolenia na regularne świadczenie pracy podczas każdego L4. Jeśli pracownik wykonuje obowiązki zarobkowe poza przewidzianym prawem wyjątkiem albo podejmuje działania utrudniające leczenie lub rekonwalescencję, może stracić prawo do zasiłku za cały okres zwolnienia.

Pracodawca nie może też powoływać się na istotne okoliczności, aby nakazać choremu wykonywanie zadań zawodowych. Ustawodawca wyraźnie wykluczył polecenie pracodawcy jako samodzielne uzasadnienie zastosowania wyjątku dla czynności incydentalnych.

Zmiany od 2027 roku. Co powinni wiedzieć pracownicy?

Najważniejszą konsekwencją nowelizacji będzie możliwość bardziej indywidualnego oceniania zdolności do pracy osób zatrudnionych w kilku miejscach. Dotychczasowe podejście zostanie uzupełnione o rozwiązanie, które pozwoli uwzględnić różnice między wykonywanymi obowiązkami.

Nie każdy pracownik będzie mógł z niego skorzystać. Konieczne będzie spełnienie warunków dotyczących ubezpieczenia, charakteru pracy oraz stanu zdrowia, a także dochowanie obowiązku informacyjnego przewidzianego w ustawie.

Osoby korzystające ze zwolnień lekarskich powinny również pamiętać o zmianie zasad ustalania okresu zasiłkowego. Wspólny okres dla kilku tytułów ubezpieczenia oznacza, że wcześniejsze niezdolności do pracy mogą mieć wpływ na prawo do świadczeń w przyszłości.

Przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku. Ich stosowanie będzie zależało od indywidualnej sytuacji ubezpieczonego, a nie wyłącznie od liczby miejsc zatrudnienia.

Podstawy prawne

• Ustawa z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r., poz. 26).
• Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 8, art. 9 i art. 17.
• Kodeks pracy z 26 czerwca 1974 r., art. 92.

Źródła medialne i instytucjonalne

• PIT.pl – Ewelina Czechowicz, „L4 od 2027 r. Chory w jednej pracy, zdrowy w drugiej. Nowe przepisy zmienią zasady zwolnień lekarskich”, 26 października 2026 r.
• Rynek Zdrowia – „Koniec żelaznej reguły na L4. Od 1 stycznia rewolucja w chorobowym”.
• ZUS – „Nowe przepisy w zasiłkach i orzekaniu: Co się zmienia i od kiedy?”, 13 stycznia 2026 r.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – materiały wyjaśniające dotyczące zmian w zwolnieniach lekarskich.