Udrażniali kanały deszczowe w Gdańsku i znaleźli to w środku. Jest ważny apel do mieszkańców

Uliczne kratki odpływowe mijamy niemal każdego dnia. Znajdują się przy chodnikach, jezdniach i parkingach. Zwykle zwracamy na nie uwagę dopiero wtedy, gdy podczas intensywnych opadów woda nie chce odpływać. Tymczasem to, co trafia do ich wnętrza, może mieć znacznie poważniejsze konsekwencje. O tym, jak wygląda sytuacja w Gdańsku, opowiedziała nam rzeczniczka Gdańskich Wód.

Co trafia do kanalizacji deszczowej w Gdańsku? Niektóre znaleziska mogą zaskoczyć

Kanalizacja deszczowa w Gdańsku odpowiada za odprowadzanie wody opadowej z ulic, chodników i innych miejskich powierzchni. Jej działanie wydaje się proste. Deszcz spływa do ulicznych wpustów, a następnie trafia do podziemnej sieci. W praktyce wraz z wodą do instalacji przedostaje się jednak wiele zanieczyszczeń. Nie wszystkie są przypadkowe. Część pozostawiają na ulicach sami mieszkańcy. Zdarza się również, że wpusty deszczowe traktowane są jak wygodne miejsce do pozbywania się niepotrzebnych przedmiotów. Lista rzeczy, które można znaleźć w ich wnętrzu, jest zaskakująca.

Jak przekazała Agnieszka Kowalkiewicz, kierownik Działu Adaptacji do Zmian Klimatu i rzeczniczka prasowa Gdańskich Wód, oprócz typowych zanieczyszczeń pojawiają się również przedmioty, które trudno kojarzyć z kanalizacją deszczową.

– Do ulicznych wpustów deszczowych najczęściej trafiają zanieczyszczenia niesione z ulic i chodników. To przede wszystkim liście, piasek, drobne gałęzie, niedopałki papierosów, odchody zwierząt, w tym tych dzikich, opakowania po żywności i inne drobne odpady np. mniejsze frakcje styropianu. Zdarzają się również bardziej nietypowe przypadki np. biżuteria, telefony czy odzież. Zdarza się również, że mieszkańcy traktują je jak miejsce do pozbywania się różnych płynów. Przykładem może być wylewanie do wpustów wody po myciu klatek schodowych, często zawierającej detergenty i różne środki czystości. To pozornie niewinne zachowanie może mieć negatywny wpływ na środowisko. Kanalizacja deszczowa nie jest kanalizacją sanitarną. Warto pamiętać, że wpust uliczny to często początek drogi zanieczyszczeń do potoków, zbiorników wodnych i ostatecznie Morza Bałtyckiego – przekazała Agnieszka Kowalkiewicz, kierownik Działu Adaptacji do Zmian Klimatu i rzeczniczka prasowa Gdańskich Wód, w rozmowie z Pulsem Gdańska.

Szczególnie problematyczne jest pozbywanie się płynów wykorzystywanych podczas sprzątania. Woda po myciu klatek schodowych może zawierać detergenty i inne środki chemiczne. Wlane do ulicznej kratki nie znikają, lecz przemieszczają się dalej wraz z deszczówką. To ważna różnica, ponieważ kanalizacja deszczowa nie jest przeznaczona do odprowadzania ścieków sanitarnych ani chemicznych odpadów. Nie można więc zakładać, że wszystko, co trafia do wpustu, zostanie później oczyszczone w taki sam sposób jak ścieki z gospodarstw domowych.

Myślisz, że deszczówka trafia do oczyszczalni? W Gdańsku wygląda to inaczej

Uliczna kratka może wydawać się początkiem drogi, która kończy się w miejskiej oczyszczalni. W rzeczywistości system kanalizacji deszczowej działa inaczej. Woda opadowa odprowadzana z gdańskich ulic trafia do różnych odbiorników, a jej droga może prowadzić przez podziemne kanały, zbiorniki retencyjne i rowy. Ostatecznie deszczówka może znaleźć się w potokach, rzekach oraz wodach Zatoki Gdańskiej. Oznacza to, że zanieczyszczenia spłukiwane z miejskich powierzchni nie pozostają wyłącznie problemem konkretnej ulicy czy dzielnicy.

Jak wyjaśnia przedstawicielka Gdańskich Wód, długość drogi, którą pokonuje woda, ma znaczenie dla zachodzących w niej naturalnych procesów.

– Woda opadowa odprowadzana przez kanalizację deszczową w Gdańsku trafia do różnych odbiorników, m.in. potoków, rzek, zbiorników retencyjnych i ostatecznie do Zatoki Gdańskiej. Jej droga nie zawsze jest krótka i bezpośrednia. To ważne, ponieważ im dłużej woda przemieszcza się przez system kanalizacji, zbiorników, rowów i innych elementów infrastruktury, tym większa jest możliwość jej naturalnego samooczyszczania – wyjaśniła Agnieszka Kowalkiewicz z Gdańskich Wód w rozmowie z Pulsem Gdańska.

W tym procesie istotną rolę odgrywa przyroda. Zbiorniki retencyjne i porośnięte roślinnością rowy nie służą wyłącznie do czasowego gromadzenia nadmiaru wody. Zachodzą w nich również procesy, które pomagają ograniczać ilość zanieczyszczeń. Szczególne znaczenie mają systemy korzeniowe roślin. Sprzyjają one zatrzymywaniu części zawiesin, a także wspierają procesy biologiczne zachodzące w wodzie i osadach. Nie oznacza to jednak, że deszczówka przechodzi pełne oczyszczanie.

– W zbiornikach retencyjnych i rowach porośniętych roślinnością zachodzą naturalne procesy, które pomagają ograniczać ilość zanieczyszczeń. Szczególnie ważne są kłącza i systemy korzeniowe roślin, które sprzyjają zatrzymywaniu części zawiesin i wspierają procesy biologiczne zachodzące w wodzie i osadach.

Warto jednak pamiętać, że woda opadowa nie jest poddawana pełnemu oczyszczaniu w oczyszczalni. Dlatego tak ważne jest, aby już na etapie ulic i chodników ograniczać ilość zanieczyszczeń, które deszcz spłukuje do kanalizacji. Im czystsza woda trafia do systemu, tym mniejsze jest obciążenie środowiska, do którego ostatecznie dociera – podkreśliła rzeczniczka Gdańskich Wód w rozmowie z Pulsem Gdańska.

800 kilometrów kanalizacji deszczowej w Gdańsku. Miasto ma 56 zbiorników

Skala infrastruktury odpowiedzialnej za gospodarowanie wodami opadowymi jest naprawdę duża. Gdańsk dysponuje około 800 kilometrami kanalizacji deszczowej, ale podziemna sieć to tylko jeden z elementów całego systemu. Według danych przekazanych przez Gdańskie Wody w mieście funkcjonuje obecnie 56 zbiorników retencyjnych o łącznej pojemności około 760 tys. metrów sześciennych. Do tego dochodzi blisko 300 różnych form zieleni retencyjnej, obejmujących około 18 hektarów.

Wszystkie te elementy mają wspólne zadanie. Chodzi o sprawne odprowadzanie nadmiaru wody opadowej, jej czasowe zatrzymywanie oraz ograniczanie ryzyka przeciążenia miejskiej infrastruktury.

– Gdańsk dysponuje rozbudowanym systemem zagospodarowania wód opadowych, który łączy infrastrukturę techniczną: kanalizację deszczową, zbiorniki retencyjne, pompownie oraz rozwiązania oparte na naturalnej retencji. Zadaniem wszystkich połączonych ze sobą elementów jest sprawne odprowadzanie i czasowe gromadzenie nadmiaru wody opadowej, a także jej wstępne podczyszczanie. System jest sukcesywnie rozbudowywany i modernizowany, a coraz większą rolę odgrywają w nim również rozwiązania zielono-niebieskiej infrastruktury, które pozwalają zatrzymywać wodę bliżej miejsca, w którym spadła. Obecnie w Gdańsku funkcjonuje 56 zbiorników retencyjnych o łącznej pojemności około 760 tys. m³, kanalizacja deszczowa, której łączna długość wynosi obecnie około 800 km, a także blisko 300 różnych form zieleni retencyjnej, która obejmuje około 18 hektarów. Zgodnie z założeniami Programu Zielone Miasto do 2030 roku pojemność retencyjna w Gdańsku ma wzrosnąć do 1 mln m³ – poinformowała Agnieszka Kowalkiewicz w rozmowie z Pulsem Gdańska.

Gdański system kanalizacji deszczowej obejmuje około 800 kilometrów sieci. W mieście działa 56 zbiorników retencyjnych, których łączna pojemność wynosi około 760 tys. metrów sześciennych. Uzupełnieniem infrastruktury jest blisko 300 form zielonej retencji, zajmujących łącznie około 18 hektarów.

Szczególnie istotne są plany dotyczące dalszego zwiększania możliwości zatrzymywania wody. Zgodnie z założeniami Programu Zielone Miasto do 2030 roku pojemność retencyjna Gdańska ma osiągnąć milion metrów sześciennych.

Ponad 675 mln zł na inwestycje przeciwpowodziowe. Kolejne projekty są w przygotowaniu

Rozbudowa infrastruktury przeciwpowodziowej w Gdańsku trwa od wielu lat. W ciągu ostatniego ćwierćwiecza powstały kolejne zbiorniki retencyjne, setki kilometrów kanalizacji deszczowej, pompownie i rozwiązania wykorzystujące naturalną retencję.

Jak wynika z informacji przekazanych przez Gdańskie Wody, do tej pory zrealizowano 60 dużych inwestycji przeciwpowodziowych o łącznej wartości przekraczającej 675 mln zł. Znaczną część tej kwoty stanowiły środki europejskie.

– Do tej pory w Gdańsku zrealizowano 60 dużych inwestycji przeciwpowodziowych o łącznej wartości ponad 675 mln zł, z czego 64 proc. (430 mln zł) pochodzi z funduszy unijnych. W ciągu ostatnich 25 lat wybudowano blisko 30 zbiorników retencyjnych, 320 km kanalizacji deszczowej, 300 różnych form zielonej retencji oraz 28 pompowni. Całość uzupełnia system monitoringu liczący ponad 100 urządzeń, który pozwala określić poziom wypełnienia zbiorników retencyjnych, potoków i wysokość opadów w konkretnych lokalizacjach. Równolegle realizowanych jest ponad 20 inwestycji, część z nich jest już w budowie, a pozostałe znajdują się na etapie projektowania. Jednocześnie włodarze ubiegają się o dofinansowanie kolejnych 18 zadań obejmujących budowę zbiorników retencyjnych, modernizację kanalizacji deszczowej i pompowni oraz rozwój zielonej retencji. W przygotowaniu są projekty, które pozwolą zwiększyć pojemność retencyjną Gdańska o kolejne 200 tys. m³ – przekazała Agnieszka Kowalkiewicz z Gdańskich Wód.

Ważnym elementem systemu jest monitoring obejmujący ponad 100 urządzeń. Pozwala on obserwować między innymi poziom wypełnienia zbiorników retencyjnych, sytuację na potokach oraz wysokość opadów w konkretnych częściach miasta.

Obecnie realizowanych jest ponad 20 inwestycji. Część z nich znajduje się już w budowie, pozostałe są na etapie projektowania. Dodatkowo przygotowywanych jest 18 kolejnych zadań, dla których miasto ubiega się o dofinansowanie. Ich zakres obejmuje między innymi modernizację kanalizacji deszczowej, budowę zbiorników oraz rozwój zielonej retencji.

Zanieczyszczanie kanalizacji deszczowej może doprowadzić do podtopień

Wrzucanie odpadów do ulicznych kratek nie jest wyłącznie problemem estetycznym. Zanieczyszczenia mogą utrudniać prawidłowe funkcjonowanie całego systemu. Szczególnie niebezpieczne staje się to podczas intensywnych opadów, kiedy miejska infrastruktura musi odprowadzić duże ilości wody w stosunkowo krótkim czasie. Zalegające odpady mogą blokować wpusty, kraty odpływowe i przelewy awaryjne. W konsekwencji woda nie odpływa tak sprawnie, jak powinna, co zwiększa ryzyko lokalnych podtopień.

Problem dotyczy również substancji chemicznych. Detergenty, oleje i paliwa mogą przedostawać się do potoków, rzek oraz Bałtyku, zagrażając organizmom wodnym.

– Zanieczyszczanie kanalizacji deszczowej może prowadzić do poważnych konsekwencji zarówno dla środowiska, jak i miejskiej infrastruktury. Odpady mogą zatykać wpusty, kraty odpływowe czy przelewy awaryjne, utrudniając odpływ wody i zwiększając ryzyko podtopień. Z kolei substancje chemiczne, detergenty, oleje czy paliwa mogą przedostawać się do potoków, rzek i Bałtyku, powodując skażenie wód i zagrożenie dla organizmów wodnych. Zanieczyszczanie wód i środowiska może wiązać się również z poważnymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi dla sprawców – ostrzegła Agnieszka Kowalkiewicz, kierownik Działu Adaptacji do Zmian Klimatu i rzeczniczka prasowa Gdańskich Wód, w rozmowie z Pulsem Gdańska.

Warto pamiętać, że skutki takiego działania nie zawsze są widoczne od razu. Substancja wylana do kratki może przemieścić się przez miejską sieć i dopiero później trafić do naturalnego odbiornika. Dlatego tak istotne jest reagowanie na przypadki zanieczyszczania kanalizacji.

Gdzie zgłosić zanieczyszczenie kanalizacji deszczowej w Gdańsku?

Co zrobić, gdy zauważymy, że ktoś wylewa podejrzaną substancję do ulicznego wpustu albo wyrzuca do niego odpady? Takich sytuacji nie warto ignorować. Gdańskie Wody wskazują trzy miejsca, do których mieszkańcy mogą kierować zgłoszenia:

• Gdańskie Centrum Kontaktu,
• Straż Miejską,
• Gdańskie Wody.

Zgłoszenie może dotyczyć zarówno widocznego zanieczyszczenia wpustu deszczowego, jak i wylewania do niego podejrzanych płynów czy innych działań mogących zagrażać miejskiej infrastrukturze. Warto podać dokładną lokalizację zdarzenia i opisać zaobserwowaną sytuację. Jeżeli jest to możliwe i bezpieczne, pomocne mogą być również zdjęcia dokumentujące problem. Dzięki temu odpowiednie służby będą mogły szybciej ustalić, czego dotyczy zgłoszenie i podjąć właściwe działania.