Ponad 100 miejsc w Gdańsku. Ten projekt właśnie został wyróżniony

Za projektem stoją nie tylko dokumenty planistyczne, lecz także wizje lokalne, analizy przestrzenne i rozmowy z mieszkańcami. W ciągu dekady wskazano ponad 100 lokalizacji, a dla 65 przestrzeni przygotowano konkretne wytyczne dotyczące ich zagospodarowania.

Gdańskie Przestrzenie Lokalne z wyróżnieniem w Polsce

Gdańskie Przestrzenie Lokalne zostały docenione w tegorocznej edycji Konkursu na Polską Nagrodę Krajobrazową. Wyróżnienie przyznawane jest przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska za działania związane ze zrównoważonym planowaniem przestrzennym i ochroną krajobrazu. Dla projektu realizowanego przez Biuro Rozwoju Gdańska jest to szczególne wydarzenie, ponieważ GPL obchodzą w tym roku swoje 10 lecie. Pierwsze karty powstały dekadę temu. Od tego czasu projekt był rozwijany we współpracy z lokalnymi społecznościami i wykorzystywany przy planowaniu zmian w różnych częściach Gdańska.

W tegorocznym konkursie oceniano sześć zgłoszonych projektów. Pod uwagę brano między innymi zrównoważony rozwój terytorialny, wzorcowy charakter przedsięwzięcia, udział społeczeństwa oraz podnoszenie świadomości dotyczącej krajobrazu.

Ponad 100 lokalizacji w różnych częściach Gdańska

Gdańskie Przestrzenie Lokalne są zbiorem kart zawierających propozycje i wytyczne dotyczące zagospodarowania lokalnych przestrzeni. Obejmują wszystkie dzielnice miasta i dotyczą miejsc, z których mieszkańcy korzystają na co dzień. W ciągu dziesięciu lat przedstawiciele Biura Rozwoju Gdańska wspólnie z lokalnymi społecznościami wskazali ponad 100 lokalizacji. Dla 65 z nich przygotowano szczegółowe wytyczne dotyczące przyszłego zagospodarowania. Są wśród nich między innymi skwery, zieleńce i osiedlowe place.

Każda karta powstawała na podstawie analizy konkretnego miejsca. Pracownicy BRG prowadzili wizje terenowe i analizy przestrzenne, a przy tworzeniu założeń odbywały się również rozmowy oraz spotkania z przedstawicielami mieszkańców.

- W ciągu dekady, we współpracy z przedstawicielami lokalnych społeczności, udało nam się wyznaczyć ponad 100 lokalizacji na terenie całego miasta i przygotować wytyczne do zagospodarowania 65 przestrzeni - mówi Edyta Damszel-Turek, Urbanista Miasta i dyrektor Biura Rozwoju Gdańska. - Są to m.in. skwery, zieleńce czy osiedlowe place. Każda z kart GPL powstawała w oparciu o wizje w terenie i analizy przestrzenne, którym towarzyszyły rozmowy oraz spotkania z przedstawicielami mieszkańców

Do czego mieszkańcom potrzebne są karty GPL?

Głównym założeniem projektu jest poprawa estetyki, jakości i funkcjonowania przestrzeni, w których mieszkańcy spędzają codziennie czas. Jednocześnie przy planowaniu zmian uwzględniana jest lokalna tożsamość oraz charakter krajobrazu. Karty mogą być punktem wyjścia przy przygotowywaniu kolejnych inwestycji. Korzystają z nich między innymi jednostki miejskie, spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkaniowe oraz rady dzielnic. Zawarte w nich rozwiązania mogą być również wykorzystywane przez mieszkańców i grupy przygotowujące projekty do Budżetu Obywatelskiego. GPL nie są więc jedynie opracowaniami dotyczącymi wyglądu konkretnych placów czy skwerów. Ich wytyczne mogą być wykorzystywane na różnych etapach planowania przestrzeni.

Rynek Oruński i Plac Wałowy. Tu wytyczne GPL mają znaczenie

Gdańskie Przestrzenie Lokalne są również wykorzystywane przy działaniach związanych z Gminnym Programem Rewitalizacji. Wśród projektów, w których znaczenie mają założenia GPL, znajdują się planowane modernizacje Rynku Oruńskiego oraz Placu Wałowego na Starym Przedmieściu. Wytyczne mogą być także uwzględniane w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Pozwala to już na etapie planowania zabezpieczać konkretne rozwiązania, które z punktu widzenia dobra publicznego mogą mieć znaczenie przy późniejszych inwestycjach. W ten sposób informacje i założenia wypracowane dla konkretnej lokalizacji mogą zostać wykorzystane nie tylko przy jednym projekcie, ale również w dłuższej perspektywie planowania przestrzeni.

Zieleń i usługi blisko mieszkańców

Jednym z istotnych elementów projektu jest sposób, w jaki przestrzenie publiczne mają funkcjonować razem z innymi elementami najbliższego otoczenia. Chodzi między innymi o dostęp do zieleni, miejsc rekreacji, usług publicznych i komercyjnych oraz wygodne dojście pieszo. Wytyczne GPL podkreślają także znaczenie zazieleniania przestrzeni publicznych i rozwiązań opartych na naturze, które mogą wspierać przystosowanie miasta do zmian klimatu.

Takie podejście wpisuje się w ideę miasta krótkich odległości, w którym podstawowe potrzeby można realizować blisko miejsca zamieszkania, bez konieczności pokonywania dużych dystansów.

- Przestrzenie publiczne otoczone dobrze funkcjonującymi usługami publicznymi i komercyjnymi, powiązane z zielenią i rekreacją, są podstawą dla spełnienia istotnych kryteriów dobrej jakości życia w mieście - podkreśla Anna Fikus-Wójcik, kierowniczka Zespołu Przestrzeni Publicznych i Krajobrazu BRG, odpowiedzialna za projekt GPL. - Staramy się ku temu dążyć, koncentrując uwagę na trzech kluczowych aspektach: ochronie, zarządzaniu i planowaniu krajobrazu Gdańska, szanując jego lokalną tożsamość. Nie zapominamy także o edukacji w zakresie postrzegania krajobrazu lokalnego i dbania o najbliższe sąsiedztwo

Mieszkańcy mają wpływ na sposób zagospodarowania przestrzeni

Istotną częścią GPL jest współpraca z osobami związanymi z poszczególnymi dzielnicami. Dzięki wizjom lokalnym oraz spotkaniom z przedstawicielami mieszkańców wytyczne mogą uwzględniać charakter konkretnego miejsca i sposób, w jaki jest ono użytkowane.

To również element szerszego podejścia do planowania Gdańska. Lokalność, dostępność piesza oraz obecność zieleni, przestrzeni publicznych i usług są wskazywane jako podstawowe elementy zrównoważonego rozwoju miasta.

- Lokalność oraz zapewnienie pieszej dostępności do centrów sąsiedzkich, zieleni, przestrzeni publicznych oraz usług to podstawa zrównoważonego rozwoju miasta - podkreśla Emilia Lodzińska, zastępczyni Prezydenta Miasta Gdańska ds. rozwoju przestrzennego i mieszkalnictwa - Cieszę się, że zaangażowanie Biura Rozwoju Gdańska w tym obszarze zostało docenione. Serdecznie gratuluję Zespołowi Przestrzeni Publicznych i Krajobrazu BRG tego wyróżnienia.

Gdańskie Przestrzenie Lokalne w Konkursie na Polską Nagrodę Krajobrazową

Konkurs na Polską Nagrodę Krajobrazową jest organizowany przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska od 2012 roku. Jego celem jest wyróżnianie przykładów działań związanych ze zrównoważonym planowaniem i zarządzaniem krajobrazem. Konkurs jest również elementem realizacji Europejskiej Konwencji Krajobrazowej. W 2026 roku do konkursu zgłoszono sześć projektów. Główna nagroda przypadła Zarządowi Zieleni Miejskiej w Krakowie za projekt Park Zakrzówek.

Gdańskie Przestrzenie Lokalne otrzymały jedno z dwóch przyznanych w tym roku wyróżnień. Drugie trafiło do projektu dotyczącego ochrony i rewaloryzacji historycznego krajobrazu warownego dawnych twierdz pierścieniowych Krakowa i Przemyśla.