Decyzji nie ma, ale bank dostał zadanie
Informację podała w piątek „Rzeczpospolita”. Dziennik pisze, że potwierdził ją w kilku niezależnych źródłach, zarówno zbliżonych do rządu, jak i związanych z branżą. Jeden z rozmówców gazety zastrzega, że żadnych decyzji jeszcze nie podjęto.
Według ustaleń dziennika Saudi Aramco zleciło bankowi JPMorgan Chase zbadanie rynku pod kątem ewentualnej sprzedaży aktywów. Rozmówcy gazety opisują 2 scenariusze. Mniej prawdopodobny zakłada wyjście koncernu z Polski. Bardziej prawdopodobna, według nich, jest sprzedaż hurtowej spółki Aramco Fuels Poland, która w 2025 roku miała 18,2 mld zł przychodów.
Co do Gdańska rozmówcy dziennika nie są zgodni. Jeden, zbliżony do rynku naftowego, mówi, że na obecnym etapie chodzi o Aramco Fuels Poland i że nie słyszał, by w grę wchodziła teraz sprzedaż udziałów w rafinerii. Inne źródło gazety wskazuje, że może chodzić o całą pulę aktywów, także o Rafinerię Gdańską.
Rozmówca z kręgów rządowych mówi, że traktuje sprawę jako badanie rynku i próbę wyceny aktywów, a być może także jako presję na Komisję Europejską. Dodaje, że w rozmowach z Saudyjczykami wątek wyjścia z Polski raczej się dotąd nie pojawiał.
Saudi Aramco odmówiło „Rzeczpospolitej” komentarza. Orlen, wspólnik Saudyjczyków w rafinerii, przekazał, że nie komentuje działań innych podmiotów działających na rynku.
Powód może leżeć w Brukseli
Według dziennika największym problemem dla koncernu mają być unijne przepisy. 24 lutego 2026 roku Rada UE przyjęła ostateczny tekst pakietu nazywanego Omnibus I. Chodzi zwłaszcza o dyrektywę CSDDD, która nakłada na firmy obowiązek należytej staranności w sprawie praw człowieka i ochrony środowiska: we własnej działalności, w spółkach zależnych i w łańcuchu dostaw. Ma objąć firmy zatrudniające ponad 5000 osób i mające ponad 1,5 mld euro przychodów netto.
Takie firmy jak Saudi Aramco od 1 stycznia 2028 roku czekałoby szczegółowe raportowanie. Jeden z rozmówców gazety, zbliżony do sprawy, mówi, że Saudyjczycy chcą tego uniknąć i mają 2 drogi. Pierwsza to wyłączenie spod przepisów, na które musiałaby się zgodzić Komisja Europejska. Według dziennika zabiegi polskich władz w tej sprawie już trwają. Druga droga to mocne ograniczenie działalności w Europie, tak by zejść poniżej progu 1,5 mld euro przychodów. To, jak mówi rozmówca, jeden z powodów, dla których rozważana ma być sprzedaż części aktywów.
Rozmówcy gazety przekonują przy tym, że sprawa nie wiąże się z umową na dostawy ropy, a surowiec z Arabii Saudyjskiej ma nadal trafiać do Orlenu. W 2022 roku Orlen podawał, że Aramco ma dostarczać prawie 45 procent ropy, której potrzebuje koncern.
Jak Saudyjczycy weszli do Gdańska
Udziały w rafinerii Saudi Aramco kupiło przy fuzji Orlenu z Grupą Lotos. Komisja Europejska zgodziła się na połączenie pod warunkiem środków zaradczych: Orlen musiał oddać część aktywów Lotosu innym firmom. 12 stycznia 2022 roku ogłosił, że 30 procent udziałów w gdańskiej rafinerii obejmie Saudi Aramco, a 417 stacji Lotosu przejmie węgierski MOL.
Umowy podpisano 30 listopada 2022 roku. Stała część ceny za 30 procent udziałów w Rafinerii Gdańskiej wyniosła około 1,15 mld zł, do tego doszedł element zmienny, zależny od długu netto i kapitału obrotowego spółki. Saudyjczycy kupili też hurtową spółkę Lotos SPV 1, dziś Aramco Fuels Poland, za około 1 mld zł oraz udziały w spółce sprzedającej paliwo lotnicze. Saudi Aramco uzyskało też prawo do odbioru do 50 procent produkcji rafinerii.
16 grudnia 2022 roku ówczesny prezes PKN Orlen Daniel Obajtek przekonywał, że Gdańsk to mała rafineria, jedna z mniejszych w regionie, a pakiet 30 procent nie daje kontroli. 27 grudnia 2022 roku Donald Tusk, wtedy szef Platformy Obywatelskiej, nazwał sprzedaż największą aferą XXI wieku w Polsce. Od 1 stycznia 2023 roku Rafineria Gdańska jest w wykazie podmiotów objętych ochroną na mocy ustawy o kontroli niektórych inwestycji.
Kontrolerzy policzyli inaczej
22 stycznia 2024 roku Prokuratura Okręgowa w Płocku wszczęła śledztwo w sprawie umów związanych z fuzją, w tym zbycia po rażąco zaniżonej cenie 30 procent udziałów w Rafinerii Gdańskiej. Według prokuratury Orlen mógł ponieść szkodę w wielkich rozmiarach, nie mniejszą niż 4 mld zł. Wszczęcie śledztwa nie przesądza o niczyjej winie. Jego obecnego etapu nie udało nam się potwierdzić.
W lutym 2024 roku swój raport przedstawiła Najwyższa Izba Kontroli. Według NIK udziały w Rafinerii Gdańskiej sprzedano o około 3,5 mld zł poniżej wyceny: Izba oszacowała ich wartość na 4,6 mld zł. Łącznie, jak wyliczyła NIK, Orlen zbył przy fuzji aktywa podmiotom prywatnym co najmniej o 5 mld zł poniżej ich wartości. Kontrolerzy zwrócili też uwagę, że Aramco uzyskało prawo weta wobec kluczowych decyzji strategicznych w zarządzaniu rafinerią. NIK podała, że Orlen udaremnił przeprowadzenie u siebie czynności kontrolnych.
Orlen twierdził wtedy, że raport zawiera poważne błędy, a NIK oparła wyliczenia na nieaktualnych danych, przyjmując między innymi, że cała ropa przerabiana w Gdańsku pochodzi z Rosji.
Kto stoi w kolejce tym razem?
W grudniu 2022 roku Daniel Obajtek mówił, że do tych aktywów nie stała kolejka.
Teraz, według „Rzeczpospolitej”, JPMorgan Chase przygotował krótką listę potencjalnych kupców saudyjskich aktywów w Polsce. Są na niej 3 spółki. Jakie, dziennikowi nie udało się ustalić. Czy chodzi im także o Gdańsk, również nie wiadomo.
Komentarze (0)