Linia 101 wróciła po latach. Tyle zajęła podróż przez całe Trójmiasto

To był jeden z tych przejazdów, podczas których zwykła podróż autobusem szybko zamienia się w podróż przez historię. W sobotę, 19 września, mieszkańcy mogli ponownie zobaczyć na ulicach Trójmiasta linię 101.

Linia 101 wróciła na trasę Gdańsk Sopot Gdynia

Autobusy linii 101 kursowały w sobotę 19 września 2026 roku od godz. 10:00 do 19:30. Pojazdy pojawiały się na przystankach co 30 minut, a przejazd był bezpłatny. Trasa prowadziła z Gdańska Śródmieścia SKM do Gdyni Dworca Głównego PKP. Była to współczesna wersja dawnego połączenia pomiędzy Gdańskiem a Gdynią, które przez lata należało do najważniejszych tras autobusowych w całej aglomeracji. Dzisiaj podobną podróż wiele osób kojarzy przede wszystkim z SKM. Tymczasem zanim kolej podmiejska stała się podstawowym środkiem transportu na tej osi, ogromną rolę odgrywały właśnie autobusy. Sobotni przejazd pozwolił zobaczyć tę historię na żywo.

Historyczna linia 101, ale nowoczesny autobus

Na pierwszy rzut oka wszystko wyglądało bardzo współcześnie. Zamiast autobusów pamiętających czasy największej popularności 101 na trasę wyjechał nowoczesny tabor. I właśnie ten kontrast był jednym z ciekawszych elementów wydarzenia. Na wyświetlaczu pojawiał się historyczny numer, autobus zatrzymywał się na przystankach znajdujących się na dawnej trasie, ale sam pojazd reprezentował już zupełnie inną epokę komunikacji miejskiej.

To szczególnie interesujące, gdy spojrzymy na historię 101. W pierwszych latach jej funkcjonowania również była traktowana wyjątkowo. Na tę trasę kierowano najnowocześniejsze autobusy znajdujące się wówczas w taborze. Wśród nich były między innymi pojazdy marki Buessing. Historia zatoczyła więc koło. Zmieniły się autobusy, ulice i sposób podróżowania, ale numer 101 nadal potrafi przyciągnąć uwagę.

68 minut z Gdyni do Gdańska

Sobotni rozkład pokazuje, że przejazd całej trasy linii 101 z Gdyni Dworca Głównego PKP do Gdańska Śródmieścia SKM zajmował około 68 minut. To czas przewidziany dla kursu obejmującego całą trasę przez Gdynię, Sopot i Gdańsk. W praktyce podróż mogła trwać dłużej. W godzinach większego natężenia ruchu pojawiały się opóźnienia przekraczające 15 minut, dlatego rzeczywisty czas przejazdu zależał również od sytuacji na drogach.

W przypadku historycznej linii było to szczególnie ciekawe doświadczenie. Dawniej 101 należała do najważniejszych połączeń autobusowych między trzema miastami. Dziś jej przejazd jest przede wszystkim wydarzeniem, ale autobus nadal musi mierzyć się z tymi samymi problemami, które dotyczą współczesnej komunikacji miejskiej.

Tak wyglądała dawna trasa linii 101

Dzisiejsza trasa była nawiązaniem do historycznego połączenia Gdańsk Urząd Wojewódzki, Gdynia Dworzec Główny PKP. Dawniej autobus wyjeżdżał z gdyńskiego dworca i kierował się ulicami Dworcową, Starowiejską i Świętojańską. Następnie wjeżdżał na dawną ulicę Gdańską, czyli dzisiejszą al. Zwycięstwa. W Sopocie trasa prowadziła ówczesną ulicą 20 Października, czyli dzisiejszą al. Niepodległości. W Gdańsku autobus jechał między innymi al. Grunwaldzką, Błędnikiem, Podwalem Grodzkim i dalej w stronę centrum. To była trasa, która łączyła najważniejsze części trzech miast.

Linia 101 powstała tuż po wojnie

Historia tego połączenia rozpoczęła się 10 lipca 1945 roku. Niedługo po zakończeniu wojny uruchomienie komunikacji pomiędzy Gdańskiem i Gdynią było jednym z najważniejszych zadań związanych z odbudową transportu. Początkowo autobus kursował jako linia „A”. Dopiero później otrzymał numer 101.

Znaczenie tego połączenia trudno dziś porównywać z rolą specjalnej linii uruchamianej na jeden dzień. W powojennym Trójmieście autobus był dla wielu mieszkańców podstawowym sposobem przemieszczania się pomiędzy miastami.

Pod koniec lat 40. przejazd całej trasy z Gdańska do Gdyni kosztował 120 zł. Bilet z Gdańska lub Gdyni do Sopotu kosztował 70 zł, a przejazd z Gdyni do Orłowa 40 zł. W 1949 roku przeciętna płaca w Polsce wynosiła około 11 tys. zł.

Autobusy jeździły co 8 minut

Najlepszy okres linii 101 przypadł na pierwsze dekady jej funkcjonowania. Na trasę kierowano najnowocześniejsze autobusy, a częstotliwość kursowania była znacznie większa niż podczas dzisiejszego wydarzenia. W latach 50. autobusy 101 pojawiały się na przystankach nawet co 8 minut. Linia wykonywała również specjalne kursy nocne w sylwestra. Co pół godziny mieszkańcy mogli wsiąść do autobusu, aby dotrzeć na zabawę lub wrócić z niej do domu. Z czasem jej znaczenie zaczęło jednak spadać.

SKM zmieniła sposób podróżowania po Trójmieście

Kluczową zmianą był rozwój kolei podmiejskiej. 2 stycznia 1952 roku uruchomiono regularne pociągi elektryczne na trasie do Sopotu. Początkowo między Wrzeszczem a Sopotem pociągi korzystały z jednego toru. 22 lipca 1953 roku SKM dotarła do Gdyni Głównej. W kolejnych latach sieć była rozwijana. W 1956 roku pociągi dojechały do Gdyni Chyloni, a 31 grudnia 1957 roku do Wejherowa.

W latach 60. kolej podmiejska była już powszechnie wykorzystywana przez mieszkańców aglomeracji. Według danych przywoływanych wówczas przez „Dziennik Bałtycki” około 40 procent mieszkańców Trójmiasta korzystało z pociągów podmiejskich podczas codziennych dojazdów. Dla autobusowej 101 oznaczało to początek końca jej dominującej pozycji.

Stan wojenny zawiesił linię 101

Na przełomie lat 70. i 80. autobusy kursowały już znacznie rzadziej. W godzinach szczytu częstotliwość wynosiła około 26 minut. 13 grudnia 1981 roku linia 101 została zawieszona w związku ze stanem wojennym. Po kilku latach powróciła jeszcze na krótko, tym razem ponownie jako linia „A”. Jej ostatni okres funkcjonowania przypadł na drugą połowę lat 80.

Ostatecznie w sierpniu 1990 roku linia 101 została zlikwidowana. Od tamtej pory jej numer nie jest już elementem codziennego rozkładu jazdy. Powraca jednak przy okazji wydarzeń przypominających historię komunikacji Trójmiasta.

Linia 101 była częścią sobotnich wydarzeń w Gdańsku i Gdyni

Powrót 101 był jednym z elementów Europejskiego Tygodnia Mobilności, który trwa od 16 do 22 września. W sobotę w Gdańsku odbył się również piknik komunikacyjny przy skrzyżowaniu ulic Rakoczego i Bulońskiej. Na mieszkańców czekały konkursy, zagadki i warsztaty. Zaprezentowano także autobusy elektryczne oraz zabytkowego Jelcza 043 „Ogórek”.

W Gdyni można było natomiast odwiedzić bazy Gdyńskiej Komunikacji Miejskiej. Dojazd zapewniały specjalne, bezpłatne linie 910, 920 i 970. Dzięki temu sobotni program łączył kilka różnych sposobów patrzenia na transport. Były nowoczesne autobusy, zabytkowy Jelcz, historyczna linia 101 i wydarzenia pokazujące, jak zmienia się współczesna komunikacja.

22 września Dzień Bez Samochodu

Europejski Tydzień Mobilności zakończy się 22 września, kiedy przypada Dzień Bez Samochodu.

W Gdańsku tego dnia z bezpłatnej komunikacji miejskiej będą mogli korzystać posiadacze ważnej Gdańskiej Karty Mieszkańca z aktywnym pakietem mieszkańca 2026. Oferta obejmuje również kartę dostępną w aplikacji „Jestem z Gdańska”. Jeżeli karta nie ma zdjęcia, konieczne będzie posiadanie przy sobie dokumentu tożsamości. Pakiet mieszkańca kosztuje 1 zł. Można go dodać w aplikacji „Jestem z Gdańska”, przez stronę internetową lub w Centrum Obsługi przy al. Grunwaldzkiej 148.

Tego samego dnia specjalną ofertę przygotowała także SKM w Trójmieście. Właściciele i współwłaściciele samochodów osobowych będą mogli korzystać bezpłatnie z przejazdów wszystkimi pociągami SKM po okazaniu dowodu rejestracyjnego oraz dokumentu tożsamości. Oferta nie obejmuje samochodów wypożyczonych, firmowych ani leasingowanych. Bezpłatne przejazdy będą obowiązywały wyłącznie 22 września 2026 roku.