Jeszcze niedawno nakrętka, która nie odłączała się od butelki, zwracała uwagę przy niemal każdym zakupie. Dziś większość klientów przestała już na nią reagować. Tymczasem unijne przepisy dotyczące opakowań wprowadzają kolejne wymagania, których efekty mogą być zauważalne znacznie wcześniej, niż mogłoby się wydawać.
Butelki PET mogą stracić swoją idealną przejrzystość
Wyobraźmy sobie zwykłą butelkę wody stojącą na sklepowej półce. Przezroczysty plastik, do którego jesteśmy przyzwyczajeni, może w przyszłości wyglądać trochę inaczej. Niektóre butelki PET mogą być mniej klarowne, lekko szarawe albo mieć delikatnie zmieniony odcień. Nie jest to jednak efekt wprowadzenia przez Unię Europejską obowiązkowego koloru opakowań.
Przyczyna może tkwić w materiale. Do produkcji nowych butelek coraz częściej wykorzystywany jest plastik pochodzący z recyklingu. Recyklat nie zawsze ma dokładnie takie same właściwości jak tworzywo pierwotne. Znaczenie ma między innymi jakość odzyskanego surowca oraz sposób jego dalszego przetwarzania. Podczas recyklingu PET mogą zmieniać się właściwości optyczne tworzywa. W efekcie materiał może stać się mniej przejrzysty, lekko zszarzeć lub uzyskać delikatnie żółtawy odcień. To właśnie dlatego wygląd niektórych opakowań może być dla konsumentów pierwszym sygnałem, że coraz większa część plastiku wraca do obiegu.
Unia zwiększa udział plastiku z recyklingu
Za tą zmianą stoją konkretne wymagania. Od 2025 roku butelki na napoje, których głównym składnikiem jest PET, mają osiągać co najmniej 25 proc. udziału plastiku pochodzącego z recyklingu. W tym miejscu pojawia się ważne rozróżnienie. Nie chodzi o to, że każda pojedyncza butelka musi zawierać dokładnie 25 proc. recyklatu. Wymagany poziom jest liczony jako średnia dla objętych przepisami butelek PET wprowadzanych na rynek na terytorium danego państwa członkowskiego. Konkretne opakowania mogą więc różnić się między sobą pod względem udziału materiału pochodzącego z recyklingu. To również wyjaśnia, dlaczego nie da się ocenić zawartości recyklatu wyłącznie na podstawie wyglądu butelki.
Obecne wymagania są dopiero jednym z etapów zmian. Od 2030 roku poziom recyklatu w objętych regulacją plastikowych butelkach na napoje wzrośnie do 30 proc. Dla producentów oznacza to konieczność dalszego zwiększania wykorzystania odzyskanego tworzywa. Jednocześnie coraz większego znaczenia nabiera jakość samego recyklatu. Materiał musi nadawać się do ponownego wykorzystania w produkcji. W przypadku opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością dochodzą do tego wymagania dotyczące bezpieczeństwa. W praktyce oznacza to, że recykling nie kończy się na mechanicznym przetworzeniu zużytej butelki. Istotne jest również to, czy uzyskany materiał może zostać bezpiecznie wykorzystany ponownie.
Czy mniej przezroczysta butelka oznacza gorszy napój?
To może być pierwsze pytanie, które pojawi się przy kontakcie z butelką wyglądającą inaczej niż dotychczas. Sam wygląd plastiku nie pozwala ocenić jakości napoju. Delikatnie szary czy mniej przejrzysty materiał nie jest automatycznie oznaką problemu z produktem znajdującym się w środku. Materiały pochodzące z recyklingu, które mają kontakt z żywnością, podlegają wymaganiom bezpieczeństwa. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności ocenia między innymi technologie wykorzystywane do recyklingu PET przeznaczonego do takich zastosowań. Podczas oceny procesów analizuje się między innymi możliwość usunięcia potencjalnych zanieczyszczeń z materiału pochodzącego ze zużytych opakowań. Chodzi więc nie tylko o to, czy plastik można ponownie wykorzystać, ale również o to, czy uzyskany materiał spełnia odpowiednie wymagania.
Nie każda butelka będzie szara
Warto przy tym oddzielić fakty od łatwych do powielania uproszczeń. Unia Europejska nie nakazuje producentom produkowania szarych ani żółtych butelek. Przepisy określają wymagany udział materiału z recyklingu. Ostateczny wygląd opakowania zależy natomiast od wykorzystanego surowca i technologii produkcji. Jedna butelka może więc pozostać niemal idealnie przezroczysta, podczas gdy inna będzie miała delikatnie inny odcień. Nie ma jednej obowiązkowej barwy, która miałaby odróżniać opakowania wykonane z większym udziałem recyklatu. Zmiana może być subtelna i dla wielu osób pozostać niezauważona.
Najpierw zmieniły się nakrętki
Dzisiejsze zmiany są kolejnym etapem regulowania jednorazowych opakowań. Pierwszym rozwiązaniem, które konsumenci szczególnie szybko zauważyli, były przytwierdzone nakrętki. Wymóg objął jednorazowe plastikowe pojemniki na napoje o pojemności do 3 litrów. Plastikowe nakrętki i wieczka mają pozostawać przymocowane do opakowania podczas jego użytkowania. Początkowo dla wielu klientów było to nietypowe rozwiązanie. Z czasem stało się jednak elementem codziennych zakupów. Kolejne zmiany mogą być mniej rzucające się w oczy, ponieważ dotyczą przede wszystkim materiału, z którego wykonane są opakowania.
Zużyta butelka ma wrócić do obiegu
Za zwiększaniem udziału recyklatu stoi szersza idea gospodarki o obiegu zamkniętym. Jej założeniem jest możliwie długie utrzymywanie materiałów w obiegu i ponowne wykorzystywanie ich zamiast traktowania ich wyłącznie jako odpadów. W przypadku PET oznacza to możliwość przetworzenia zużytych opakowań i wykorzystania odzyskanego materiału przy produkcji kolejnych produktów. To wymaga odpowiedniego systemu zbierania, sortowania i przetwarzania odpadów. Znaczenie ma również jakość odzyskanego tworzywa, ponieważ nie każdy materiał pochodzący z recyklingu ma takie same właściwości. Unijne regulacje mają stopniowo zwiększać znaczenie takich surowców w produkcji opakowań.
Zmiany obejmują coraz więcej opakowań
Wymagania dotyczące butelek PET są częścią szerszych regulacji związanych z opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Unia Europejska przyjmuje kolejne rozwiązania mające zwiększać możliwość ponownego wykorzystania materiałów, ograniczać ilość odpadów i zwiększać udział recyklatu. Dla konsumenta część tych regulacji pozostaje niewidoczna. Nie zmienia to jednak faktu, że może on stopniowo zauważać ich efekty podczas zwykłych zakupów.
W przypadku plastikowych butelek takim efektem może być właśnie ich wygląd. Niektóre opakowania mogą być mniej przejrzyste niż wcześniej, ponieważ do ich produkcji wykorzystywany jest materiał pochodzący z wcześniejszego recyklingu. Zmiana nie oznacza obowiązkowego szarego koloru i sama w sobie nie świadczy o jakości napoju. Jest natomiast jednym z możliwych, widocznych efektów procesu, w którym zużyta plastikowa butelka ma coraz częściej stać się surowcem do produkcji kolejnej.
Komentarze (0)