Pięciokrotnie wyższe opłaty za butelki i puszki. Zmiany od stycznia 2027

System kaucyjny funkcjonuje w Polsce od ponad roku, jednak nie wszyscy producenci napojów uczestniczą w nim na takich samych zasadach. Dla części firm nadchodzące zmiany oznaczają znacznie wyższe koszty. Szczególnie dotkną przedsiębiorców, którzy nie zapewniają wymaganej zbiórki opakowań lub całkowicie pozostają poza systemem.

Od 1 stycznia 2027 roku wzrosną opłaty za butelki i puszki. Nawet 15 zł za kilogram

Od początku 2027 roku przedsiębiorców czekają istotne zmiany związane z rozliczaniem opakowań po napojach. Chodzi o opłatę produktową, którą muszą uiszczać firmy niewywiązujące się z obowiązków dotyczących zbiórki plastikowych butelek i metalowych puszek. Obecnie podstawowa stawka wynosi 1 zł za kilogram brakującej masy opakowań. Od 1 stycznia 2027 roku wzrośnie do 5 zł. To oznacza aż pięciokrotnie wyższą opłatę. Jeszcze więcej zapłacą przedsiębiorcy, którzy nie podpiszą umowy z operatorem systemu kaucyjnego. W ich przypadku przewidziano potrójną stawkę podstawowej opłaty, czyli 15 zł za kilogram brakującej masy plastikowych butelek i metalowych puszek.

Zmiana ma przede wszystkim zachęcić producentów i importerów do uczestnictwa w systemie kaucyjnym. Dotychczas dla niektórych firm pozostawanie poza nim mogło być finansowo uzasadnione. Od przyszłego roku takie rozwiązanie stanie się zdecydowanie droższe.

Kto zapłaci 5 zł, a kto nawet 15 zł za kilogram opakowań?

Wysokość opłaty produktowej będzie zależała od tego, czy przedsiębiorca współpracuje z operatorem systemu kaucyjnego. Przepisy przewidują dwa różne sposoby rozliczania firm, które nie osiągną wymaganego poziomu zbiórki. Przedsiębiorcy, którzy podpisali umowę z operatorem, ale nie zebrali odpowiedniej ilości opakowań, zostaną objęci podstawową stawką wynoszącą 5 zł za kilogram brakującej masy. Koszt zostanie podzielony po połowie. Po 50 proc. opłaty poniosą firma wprowadzająca napoje na rynek oraz operator systemu. Znacznie większe obciążenie czeka przedsiębiorstwa, które nie zawarły umowy z operatorem i nie realizują obowiązku zbiórki. W ich przypadku stawka wyniesie 15 zł za kilogram brakujących opakowań PET i metalowych puszek. Warto przy tym pamiętać, że opłata nie jest naliczana od wszystkich opakowań wprowadzonych do sprzedaży. Podstawą rozliczenia jest wyłącznie masa, której zabrakło do osiągnięcia wymaganego poziomu zbiórki.

100 tys. butelek i rachunek na prawie 29 tys. zł. Tak zmienią się koszty producentów

Skalę nadchodzących zmian dobrze pokazuje przykład przedsiębiorstwa, które w ciągu roku wprowadza na rynek 100 tys. plastikowych butelek PET. Przy założeniu, że każda waży 25 gramów, łączna masa opakowań wynosi 2500 kilogramów. Wymagany poziom zbiórki w 2026 roku wynosi 77 proc. Producent powinien więc wykazać zebranie 1925 kilogramów opakowań.

Jeżeli firma nie przystąpiła do systemu kaucyjnego, nie może zaliczyć na poczet swojego obowiązku opakowań zebranych w ramach tego systemu. W konsekwencji opłata produktowa zostanie naliczona od całej brakującej masy. Przy stawce 3 zł za kilogram obowiązującej w 2026 roku przedsiębiorca zapłaci 5775 zł. Od stycznia 2027 roku, kiedy stawka wzrośnie do 15 zł, rachunek wyniesie już 28 875 zł.

Różnica to aż 23 100 zł za taką samą liczbę wprowadzonych opakowań. W przeliczeniu na pojedynczą butelkę obciążenie wzrośnie z około 6 groszy do 29 groszy. Dla firm, które każdego roku wprowadzają na rynek setki tysięcy lub miliony opakowań, zmiana może oznaczać bardzo poważny wzrost kosztów.

Czy od 1 stycznia wzrośnie kaucja za butelki i puszki?

Pięciokrotny wzrost opłaty produktowej może budzić obawy konsumentów. Wiele osób zastanawia się, czy nowe przepisy oznaczają również wyższą kaucję doliczaną do zakupów w sklepach. Podwyżka nie oznacza jednak automatycznej zmiany wysokości kaucji. Opłata produktowa i kaucja to dwa odrębne mechanizmy. Pierwszy dotyczy rozliczeń przedsiębiorców, drugi pieniędzy pobieranych od klientów przy zakupie napojów w opakowaniach objętych systemem.

Od 1 stycznia 2027 roku nadal będą obowiązywać następujące stawki:

Pieniądze można odzyskać po oddaniu opakowania w punkcie zbiórki. Co ważne, do zwrotu kaucji nie jest potrzebny paragon. Nie trzeba również oddawać butelki lub puszki w tym samym sklepie, w którym kupiono napój.

Jakie butelki i puszki obejmuje system kaucyjny w Polsce?

Polski system kaucyjny zaczął funkcjonować 1 października 2025 roku. Jego głównym celem jest zwiększenie liczby opakowań trafiających do ponownego wykorzystania i recyklingu, a także ograniczenie ilości odpadów.

System obejmuje trzy podstawowe rodzaje opakowań:

Opakowania objęte kaucją można rozpoznać po specjalnym oznaczeniu umieszczonym na etykiecie. Informuje ono o przynależności produktu do systemu oraz wysokości kaucji. Nie wszystkie butelki i puszki dostępne w sklepach muszą być jednak objęte tym mechanizmem. Przepisy przewidują okresy przejściowe, dlatego część przedsiębiorców nadal może wprowadzać napoje na rynek poza systemem kaucyjnym. Dotyczy to między innymi niektórych hurtowych dostaw wody do zakładów pracy i instytucji.

Właśnie takie firmy mogą szczególnie odczuć nadchodzącą podwyżkę. Pozostawanie poza systemem będzie wiązało się z dużo wyższymi kosztami niż dotychczas.

Producenci muszą zebrać 77 proc. opakowań. Od 2029 roku poprzeczka pójdzie w górę

Jednym z najważniejszych obowiązków przedsiębiorców jest osiągnięcie wymaganego poziomu selektywnej zbiórki. W latach 2025, 2026, 2027 i 2028 wynosi on 77 proc. Oznacza to, że masa zebranych opakowań musi odpowiadać co najmniej 77 proc. masy opakowań wprowadzonych przez firmę na rynek. Jeżeli przedsiębiorca nie osiągnie tego wyniku, musi rozliczyć brakującą masę i zapłacić odpowiednią opłatę produktową. Dlatego tak duże znaczenie ma współpraca z operatorami, którzy organizują odbiór, transport i rozliczanie zwracanych opakowań. Wymagania będą stopniowo rosły. Od 2029 roku poziom selektywnej zbiórki ma wynosić już 90 proc. Dla producentów oznacza to konieczność jeszcze skuteczniejszego organizowania całego procesu odzyskiwania opakowań.

Inne opłaty za szklane butelki. Od 2027 roku również wzrosną

Osobne zasady rozliczania dotyczą szklanych butelek wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra. W ich przypadku stawki opłaty produktowej są znacznie niższe niż dla plastikowych butelek i metalowych puszek. W 2026 roku podstawowa opłata wynosi 5 groszy za kilogram brakującej masy opakowań. Od 1 stycznia 2027 roku wzrośnie do 25 groszy. Przedsiębiorcy, którzy nie podpiszą umowy z operatorem systemu kaucyjnego, będą musieli zapłacić 75 groszy za kilogram. Oznacza to, że wysokość opłat będzie zależała nie tylko od uczestnictwa w systemie kaucyjnym, ale również od rodzaju opakowania. Zmiany obejmą zarówno producentów plastikowych butelek, jak i firmy korzystające z opakowań szklanych.