Cztery dekady pracy i czas na emeryturę. Nie każdy będzie zadowolony z wyliczeń

Polski system emerytalny opiera się obecnie na zasadzie zdefiniowanej składki. Dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku, objętych nowymi zasadami, kluczowe znaczenie ma kwota środków zgromadzonych na koncie emerytalnym, a nie wyłącznie liczba przepracowanych lat. Dlatego nawet bardzo długi okres zatrudnienia nie oznacza automatycznie wysokiej emerytury.

W praktyce osoba, która przez 40 lat zarabiała minimalne wynagrodzenie, może otrzymywać świadczenie zdecydowanie niższe niż pracownik o takim samym stażu, który odprowadzał składki od zarobków na poziomie średniej krajowej. Na ostateczny wynik wpływają również okresy rzeczywistego podlegania ubezpieczeniu, zgromadzony kapitał początkowy i przeprowadzane waloryzacje.

ZUS wylicza emerytury według tablic GUS. Co zmieniło się w 2026 roku?

Od 1 kwietnia 2026 roku obowiązują tablice średniego dalszego trwania życia ogłoszone przez Główny Urząd Statystyczny 25 marca. Zawarte w nich wartości służą do wyliczania miesięcznej wysokości nowo przyznawanych emerytur.

Według tablic GUS z 2026 roku średnie dalsze trwanie życia wynosi:

• 60 lat – 268,9 miesiąca.
• 65 lat – 222,7 miesiąca.

Dla porównania rok wcześniej wskaźniki te wynosiły odpowiednio 266,4 oraz 220,8 miesiąca. Oznacza to, że statystyczny okres dalszego trwania życia przyjmowany do obliczeń wydłużył się, co przy niezmienionej kwocie zgromadzonego kapitału prowadzi do niższego miesięcznego świadczenia.

Nowe tablice nie oznaczają jednak automatycznego obniżenia emerytur wszystkim osobom, które już je pobierają. Dotyczą przede wszystkim ustalania wysokości nowych świadczeń. Dodatkowo ZUS stosuje zasady pozwalające w określonych sytuacjach wykorzystać tablice korzystniejsze dla ubezpieczonego.

Ile emerytury wypłaci ZUS przy kapitale 500 tys. i 700 tys. zł?

Mechanizm obliczania świadczenia można pokazać na konkretnych przykładach. Wystarczy podzielić zgromadzony i zwaloryzowany kapitał emerytalny przez liczbę miesięcy dalszego trwania życia wynikającą z właściwej tablicy GUS.

Przykładowe obliczenia dla osób przechodzących na emeryturę w 2026 roku:

• 500 tys. zł kapitału, wiek 60 lat – 1859,43 zł brutto miesięcznie.
• 500 tys. zł kapitału, wiek 65 lat – 2245,17 zł brutto miesięcznie.
• 700 tys. zł kapitału, wiek 60 lat – 2603,20 zł brutto miesięcznie.
• 700 tys. zł kapitału, wiek 65 lat – 3143,24 zł brutto miesięcznie.

To wyniki matematyczne, przed ewentualnym podwyższeniem świadczenia do gwarantowanej emerytury minimalnej. Wyliczenia nie uwzględniają też wszystkich okoliczności indywidualnych, które mogą wpływać na decyzję ZUS.

Przykładowo osoba w wieku 60 lat, która spełnia ustawowy warunek 20 lat wymaganego stażu i pozostałe przesłanki gwarancji najniższej emerytury, może otrzymać podwyższenie świadczenia obliczonego z kapitału 500 tys. zł do kwoty minimalnej.

Najniższa emerytura w 2026 roku. Nie każdy otrzyma gwarantowaną kwotę

Od marca 2026 roku minimalna emerytura w Polsce wynosi 1978,49 zł brutto. Gwarancja takiej wysokości nie obejmuje jednak każdego, kto ukończył ustawowy wiek emerytalny.

Kobieta musi wykazać co najmniej 20 lat wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych, natomiast mężczyzna co najmniej 25 lat. Powszechny wiek emerytalny wynosi odpowiednio 60 i 65 lat.

W nowym systemie można uzyskać prawo do emerytury nawet po bardzo krótkim okresie opłacania składek, pod warunkiem spełnienia ustawowych przesłanek. Nie oznacza to jednak uprawnienia do świadczenia minimalnego.

ZUS przypominał we wrześniu 2026 roku, że w Polsce wypłacane są zarówno emerytury przekraczające 50 tys. zł miesięcznie, jak i świadczenia wynoszące zaledwie kilka groszy. Tak duże rozbieżności pokazują, jak istotny jest przebieg całej kariery zawodowej i wysokość zgromadzonych składek.

Czy osoby z 40-letnim stażem mogą otrzymywać ponad 7 tys. zł emerytury?

Uzyskanie emerytury na poziomie kilku tysięcy złotych miesięcznie jest możliwe, ale wymaga odpowiednio wysokiego kapitału emerytalnego. Czterdzieści lat pracy nie stanowi samodzielnej podstawy przyznania świadczenia w określonej wysokości.

Przykładowo przy wskaźniku dalszego trwania życia wynoszącym 268,9 miesiąca emerytura w wysokości 7 tys. zł brutto wymagałaby kapitału emerytalnego wynoszącego około 1,88 mln zł. Jest to matematyczna symulacja dla 60-letniej osoby i nie oznacza, że każdy pracownik przez 40 lat zarabiający przeciętne wynagrodzenie automatycznie zgromadzi taką sumę.

Zarobki w trakcie kariery zawodowej ulegają zmianom. Istotne są także lata, w których składki były odprowadzane, zasady ich waloryzacji oraz ewentualne przerwy w ubezpieczeniu. Z tego względu porównywanie emerytur wyłącznie na podstawie długości zatrudnienia może prowadzić do błędnych wniosków.

Kiedy najlepiej przejść na emeryturę? Data może mieć znaczenie

Moment złożenia wniosku o emeryturę może wpływać na wysokość przyszłego świadczenia. Wynika to między innymi z zasad rocznej i kwartalnej waloryzacji środków na koncie emerytalnym oraz sposobu ustalania kapitału przyjmowanego do obliczeń.

Ważna jest również marcowa waloryzacja już wypłacanych emerytur. W 2026 roku świadczenia objęte tą waloryzacją wzrosły o 5,3 proc. Nie należy jednak utożsamiać jej z waloryzacją składek osób dopiero ubiegających się o emeryturę. Są to dwa odmienne mechanizmy.

Wybór miesiąca przejścia na emeryturę warto więc poprzedzić indywidualną symulacją. Nie można bowiem przyjąć jednej zasady, zgodnie z którą konkretny miesiąc będzie najkorzystniejszy dla wszystkich ubezpieczonych.

Czy można zwiększyć emeryturę już po przyznaniu świadczenia?

Osoby, które pobierają emeryturę, mogą w określonych przypadkach wystąpić do ZUS o ponowne obliczenie jej wysokości. Dotyczy to między innymi emerytów, którzy kontynuowali pracę i opłacali składki po przyznaniu świadczenia.

Powodem złożenia wniosku może być również odnalezienie dokumentów potwierdzających wcześniejsze zatrudnienie albo zarobki, których ZUS nie uwzględnił przy pierwotnym obliczeniu emerytury. W takich sytuacjach znaczenie mają dokumenty płacowe, świadectwa pracy oraz informacje o okresach ubezpieczenia.

ZUS podkreśla, że ponowne obliczenie świadczenia następuje na wniosek zainteresowanego. Jeśli nowe wyliczenie okazałoby się mniej korzystne, Zakład nadal wypłaca świadczenie w dotychczasowej wysokości.

Co powinny zrobić osoby zbliżające się do wieku emerytalnego?

Przed podjęciem decyzji o zakończeniu aktywności zawodowej warto zweryfikować stan konta emerytalnego w ZUS. Szczególnie istotne jest sprawdzenie, czy uwzględniono wszystkie okresy zatrudnienia oraz prawidłowo ustalono kapitał początkowy za lata pracy przed 1999 rokiem.

Osoby, które rozważają dalszą pracę po osiągnięciu wieku emerytalnego, powinny również porównać wysokość prognozowanego świadczenia przy różnych datach jego rozpoczęcia. Pomocne są kalkulatory emerytalne ZUS oraz konsultacja z doradcą emerytalnym.

Najważniejszy wniosek jest taki, że wysokość emerytury zależy od całej historii ubezpieczeniowej. Czterdziestoletni staż daje podstawy do spełnienia warunku gwarancji najniższego świadczenia po osiągnięciu właściwego wieku, ale nie zapewnia konkretnej kwoty ponad ustawowe minimum.