Niedziela, 30 sierpnia, była w Europejskim Centrum Solidarności w dużej mierze poświęcona Jerzemu Buzkowi. Były premier najpierw oprowadzał uczestników po wystawie stałej ECS podczas autorskiego spaceru „Siła marzeń”, a później stał się głównym bohaterem wieczoru, którego centralnym punktem była premiera filmu dokumentalnego poświęconego jego życiu.
Było to spotkanie wyjątkowe również ze względu na jego uczestników. Obok Jerzego Buzka na scenie zasiedli Aleksander Kwaśniewski, prezydent RP w latach 1995–2005, oraz Bronisław Komorowski, późniejszy prezydent, który w latach 2000–2001 był ministrem obrony narodowej właśnie w rządzie Buzka.
„Jerzy Buzek. Siła marzeń”. Film o premierze, naukowcu i człowieku Solidarności
Dokument „Jerzy Buzek. Siła marzeń” w reżyserii Andrzeja Buchowskiego opowiada o kolejnych etapach życia byłego premiera: działalności naukowej i opozycyjnej, Solidarności, kierowaniu rządem w latach 1997–2001 oraz późniejszej, dwudziestoletniej obecności w Parlamencie Europejskim. Buzek był również przewodniczącym Parlamentu Europejskiego w latach 2009–2012.
Film nie ogranicza się jednak do politycznego życiorysu. Jak zapowiadali organizatorzy, jest również opowieścią o realizowaniu marzeń, kompromisie, granicach przyzwoitości, wielkiej polityce i zwyczajnym życiu. Sam Jerzy Buzek po projekcji przyznał, że oglądanie własnej historii na ekranie było dla niego nietypowym i trudnym doświadczeniem.
W rozmowie został zapytany między innymi o to, który okres uważa za najważniejszy w swoim życiu. Choć przez cztery kadencje zasiadał w Parlamencie Europejskim, kierował polskim rządem i przewodniczył PE, wskazał na wydarzenie znacznie wcześniejsze.
Jak mówił, szczególne miejsce zajmuje w jego pamięci I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” w 1981 roku.
Dla mnie te trzy tygodnie zjazdu pierwszego krajowego to było największe w życiu przeżycie i pamiętam to najbardziej – wspominał Buzek
Były premier mówił, że właśnie wtedy Solidarność tworzyła w rzeczywistości wizję przyszłej Polski, choć w warunkach komunistycznego państwa wielu rzeczy nie można było jeszcze wypowiadać wprost.
Aleksander Kwaśniewski: pierwszy raz wtedy usłyszałem o Jerzym Buzku
Jednym z ciekawszych wątków rozmowy były początki premierostwa Jerzego Buzka. Po zwycięstwie Akcji Wyborczej Solidarność w 1997 roku jego kandydatura nie była dla opinii publicznej oczywista. Sam Buzek przypomniał, że o konieczności natychmiastowego powrotu do kraju dowiedział się podczas krótkiego urlopu w Hiszpanii. Nie wiedział jeszcze wówczas dokładnie, po co ma wracać.
Kandydatura była zaskoczeniem także dla Aleksandra Kwaśniewskiego.
Wtedy pierwszy raz usłyszałem o Jerzym Buzku – przyznał były prezydent
Kwaśniewski wspominał, że pozytywne wrażenie zrobiło na nim to, że przyszły premier był profesorem nauk technicznych. Jak żartował, dawało mu to poczucie, że ma do czynienia z człowiekiem, dla którego „dwa plus dwa jest cztery”.
Trudna kohabitacja Buzka i Kwaśniewskiego
Duża część dyskusji dotyczyła relacji prawicowego rządu Jerzego Buzka z wywodzącym się z lewicy prezydentem Aleksandrem Kwaśniewskim. Z dzisiejszej perspektywy ich współpraca często przedstawiana jest jako przykład zupełnie innej kultury politycznej niż ta, którą obserwujemy współcześnie.
W rzeczywistości konfliktów nie brakowało. Kwaśniewski zawetował w czasie funkcjonowania rządu Buzka 28 ustaw. Różnice dotyczyły między innymi reform i polityki społecznej. Były prezydent przyznał podczas spotkania, że profesor Antoni Dudek ma rację, gdy przypomina, iż za spokojną fasadą toczyła się twarda walka polityczna.
Jednocześnie Kwaśniewski podkreślał, że zarówno on, jak i Buzek starali się nie tracić z pola widzenia interesu państwa.
Myśmy nigdy z pola widzenia nie utracili tego, co najważniejsze, czyli wspólnego dobra, interesu państwa polskiego, perspektywy wejścia Polski do Unii Europejskiej – mówił
Wskazywał także na wzajemny szacunek dla konstytucyjnych uprawnień premiera i prezydenta. Jak zaznaczył, mimo różnic między nimi nigdy nie doszło do otwartej awantury.
Bronisław Komorowski o Buzku: państwowiec, a nie partyjniak
Bardzo osobisty charakter miała wypowiedź Bronisława Komorowskiego. Były prezydent przypominał wspólne doświadczenia pokolenia Solidarności, ale zwracał także uwagę na rodzinne korzenie Buzka oraz jego wychowanie na styku kultur i religii.
Zdaniem Komorowskiego właśnie takie doświadczenie mogło później pomagać Buzkowi w rozmowach z ludźmi o bardzo różnych poglądach. Były prezydent wskazywał również na sposób sprawowania przez Buzka funkcji premiera.
Ktoś, kto stoi na czele państwa, jest państwowcem, a nie partyjniakiem – mówił Komorowski, odnosząc te słowa do Jerzego Buzka
Komorowski przypomniał także okres, gdy sam został ministrem obrony narodowej w rządzie Buzka. Jednym z największych przedsięwzięć była wtedy głęboka reforma armii, obejmująca między innymi likwidację kilkudziesięciu garnizonów. Reforma była społecznie bolesna, ale według Komorowskiego konieczna. Przypomniał też, że udało się wówczas stworzyć podstawy finansowe do zakupu dla Polski samolotów wielozadaniowych.
Cztery wielkie reformy rządu Jerzego Buzka
Rozmowa wracała również do tego, z czym do dziś najmocniej kojarzony jest rząd Buzka. W latach 1997–2001 przeprowadzono cztery duże reformy: administracyjną, emerytalną, ochrony zdrowia oraz edukacji.
Polityczna cena okazała się jednak bardzo wysoka. Podczas spotkania kilkukrotnie powracała refleksja, że kolejne rządy wyciągnęły z doświadczenia gabinetu Buzka wniosek, iż duże reformy mogą oznaczać poważne ryzyko wyborcze.
Sam były premier przypominał również ostatnią część swojej kadencji, kiedy po wyjściu Unii Wolności z koalicji jego gabinet formalnie stał się rządem mniejszościowym. Podkreślał jednak, że współpraca parlamentarna nie została zerwana.
Buzek, Kwaśniewski i Komorowski o polityce ponad podziałami
Z dzisiejszej perspektywy jeden z najmocniejszych wątków spotkania dotyczył sposobu prowadzenia politycznych sporów. Kwaśniewski przypominał, że w tamtym okresie możliwe było jednoczesne prowadzenie ostrej rywalizacji oraz współpraca w sprawach uznawanych za państwowe. Jako przykłady wymienił wejście Polski do NATO i przygotowania do członkostwa w Unii Europejskiej.
Wspominał również sytuację, gdy Jerzy Buzek przy okazji wejścia Polski do NATO zaprosił wcześniejszych premierów, uznając, że każdy z nich dołożył swoją część do wieloletniego procesu.
Jerzy Buzek uhonorowany w Europejskim Centrum Solidarności
Niedzielne wydarzenie miało jeszcze jeden szczególny moment. Jerzy Buzek otrzymał Odznakę Solidarności i Praw Człowieka Europejskiego Centrum Solidarności. Wyróżnienie wręczyły prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz oraz pełniąca obowiązki dyrektora ECS Magdalena Mistat. Uroczystość odbyła się dzień przed 46. rocznicą podpisania Porozumienia Gdańskiego.
Święto Solidarności i Wolności w Gdańsku
Premiera filmu i spotkanie byłego premiera z dwoma byłymi prezydentami były częścią trwającego w Gdańsku Święta Solidarności i Wolności. Tegoroczne wydarzenia organizowane przez ECS odbywają się w związku z 46. rocznicą Sierpnia ’80 i podpisania Porozumień Sierpniowych.
W programie znalazły się między innymi spotkania ze świadkami historii, debaty, spacery po wystawach, wydarzenia dla rodzin oraz rozmowy poświęcone Solidarności i przemianom, które rozpoczęły się w Gdańsku latem 1980 roku. Kulminacja obchodów przypada 31 sierpnia, w rocznicę podpisania Porozumienia Gdańskiego, które zakończyło strajk w Stoczni Gdańskiej i otworzyło drogę do powstania NSZZ „Solidarność”.
Komentarze (0)