Dzień Kobiet w Trójmieście. 10 niezwykłych kobiet, które tworzyły historię regionu

Trójmiasto od wieków przyciągało niezwykłe osobowości. Wśród nich były kobiety, które wyprzedzały swoje czasy, przełamywały bariery i zostawiały po sobie trwały ślad w historii miasta i jego mieszkańców.

Elżbieta Koopman Heweliusz. Astronomka z Gdańska, która patrzyła w gwiazdy

Gdy mówi się o gdańskiej astronomii XVII wieku, najczęściej pojawia się nazwisko Jana Heweliusza. Znacznie rzadziej wspomina się o kobiecie, która była jego najbliższą współpracowniczką. Elżbieta Koopman Heweliusz urodziła się w Gdańsku w rodzinie zamożnego kupca pochodzenia holenderskiego. Otrzymała staranne wykształcenie, znała kilka języków i interesowała się nauką.

Po ślubie z Janem Heweliuszem w 1663 roku aktywnie uczestniczyła w jego pracy badawczej. Brała udział w obserwacjach nieba, obsługiwała instrumenty astronomiczne i wykonywała skomplikowane obliczenia potrzebne do tworzenia tabel astronomicznych. Na rycinach z dzieła Machinae coelestis można zobaczyć sceny, w których to właśnie ona prowadzi obserwacje, a jej mąż jej asystuje. Sam Heweliusz pisał, że choć miał wielu pomocników, jego żona była najdokładniejszym i najcenniejszym z nich wszystkich.

Po śmierci astronoma w 1687 roku Elżbieta doprowadziła do wydania wspólnego dzieła Prodromus astronomiae. Publikacja zawierała katalog ponad 1500 gwiazd i była jednym z najważniejszych opracowań astronomicznych epoki.

Anna Walentynowicz. Kobieta, od której zaczęła się Solidarność

Historia współczesnego Gdańska nie byłaby taka sama bez Anny Walentynowicz. Do miasta przyjechała po II wojnie światowej. W 1950 roku rozpoczęła pracę w Stoczni Gdańskiej, najpierw jako spawaczka, później jako suwnicowa. W latach siedemdziesiątych zaczęła angażować się w działalność opozycyjną. Wstąpiła do Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża i wspierała środowiska robotnicze walczące o prawa pracowników.

W sierpniu 1980 roku została zwolniona z pracy na kilka miesięcy przed emeryturą. Ta decyzja dyrekcji stoczni wywołała ogromne oburzenie wśród robotników. 14 sierpnia rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej. Jednym z pierwszych postulatów było przywrócenie Anny Walentynowicz do pracy. Protest doprowadził do powstania NSZZ Solidarność.

Anna Walentynowicz zginęła w katastrofie smoleńskiej w 2010 roku.

Joanna Muszkowska Penson. Lekarka, która pomagała opozycji

Joanna Muszkowska Penson była lekarką internistką i jedną z ważnych postaci gdańskiej opozycji w latach osiemdziesiątych. Podczas II wojny światowej działała w konspiracji. Została aresztowana przez Gestapo i trafiła do obozu koncentracyjnego Ravensbrück, gdzie spędziła cztery lata. Po wojnie ukończyła studia medyczne i zamieszkała w Gdańsku. Pracowała jako ordynatorka oddziału internistycznego w Szpitalu Wojewódzkim.

W latach osiemdziesiątych zaangażowała się w działalność opozycji demokratycznej. Była lekarką Lecha Wałęsy i pomagała działaczom Solidarności. Ukrywała opozycjonistów w swoim mieszkaniu i w szpitalu. Organizowała także  pomoc medyczną dla strajkujących robotników. Jednocześnie była jedną z osób, które rozwijały w Polsce ideę hospicjum domowego.

Anna Tuschinski. Gdańska pionierka esperanto

Anna Tuschinski była jedną z najważniejszych postaci ruchu esperantystów w Gdańsku. Urodziła się w 1841 roku. Jej wielką pasją był język esperanto, który miał ułatwiać komunikację między ludźmi różnych narodowości. W 1907 roku założyła Gdański Związek Esperantystów. Dzięki jej działalności Gdańsk stał się ważnym ośrodkiem ruchu esperantystycznego w Europie. Organizowano tu spotkania oraz międzynarodowe kongresy miłośników tego języka.

W środowisku esperantystów nazywano ją „mateczką esperanto”. Jej działalność była tak ceniona, że lokalne gazety informowały nawet o jej jubileuszach i urodzinach. Zmarła w październiku 1939 roku.

Alma Richter. Pierwsza senatorka Wolnego Miasta Gdańska

Alma Richter przyjechała do Gdańska w 1912 roku. W czasie I wojny światowej angażowała się w pomoc dla wdów i sierot oraz rodzin dotkniętych epidemią grypy. Z czasem rozpoczęła działalność polityczną. W 1924 roku została posłanką do Volkstagu Wolnego Miasta Gdańska.

Najważniejsze były dla niej sprawy społeczne. Zabiegała o poprawę warunków życia dzieci, rozwój edukacji kobiet oraz wsparcie dla osób starszych. W 1929 roku została pierwszą i jedyną senatorką Wolnego Miasta Gdańska, czyli członkinią rządu miasta. Jednym z jej najważniejszych projektów była budowa domu dla seniorów we Wrzeszczu. Budynek nazwany Alma Richter Haus stoi przy ulicy Kochanowskiego i istnieje do dziś.

Luiza Gottsched. Uczona z Gdańska, która zachwyciła Europę

Luiza Adelgunda Wiktoria Gottsched urodziła się w Gdańsku w 1713 roku. Była jedną z najbardziej wykształconych kobiet XVIII wieku. Zasłynęła jako dramatopisarka, poetka i tłumaczka. Już jako młoda osoba prowadziła korespondencję z uczonymi z całej Europy.

Po ślubie z pisarzem Christophem Gottschedem przeniosła się do Saksonii, gdzie aktywnie uczestniczyła w życiu literackim epoki oświecenia. Podczas wizyty w Wiedniu spotkała cesarzową Marię Teresę. W listach opisywała to spotkanie jako jedno z najważniejszych wydarzeń w swoim życiu. W XVIII wieku była uznawana za jedną z najbardziej uczonych kobiet w Niemczech.

Franciszka Cegielska. Prezydentka, która odmieniła Gdynię

Franciszka Cegielska była pierwszą kobietą na stanowisku prezydenta Gdyni. Urodziła się w 1945 roku w Szczecinie. Do Gdyni przyjechała, aby pracować w Wyższej Szkole Morskiej. W 1990 roku została przewodniczącą Gdyńskiego Komitetu Obywatelskiego Solidarność. Po zwycięstwie w wyborach samorządowych została prezydentką Gdyni, którą kierowała przez osiem lat.

Był to czas intensywnego rozwoju miasta. W tym okresie ukończono budowę Trasy Kwiatkowskiego, uporządkowano system kanalizacji i rozpoczęto modernizację infrastruktury miejskiej. W 1997 roku została posłanką, a dwa lata później objęła stanowisko ministra zdrowia w rządzie Jerzego Buzka.

Zmarła w 2000 roku po chorobie nowotworowej.

Danuta Baduszkowa. Kobieta, która stworzyła legendę Teatru Muzycznego

Danuta Baduszkowa była jedną z najważniejszych postaci życia kulturalnego Gdyni. Na Wybrzeże trafiła w 1957 roku jako reżyserka Teatru Muzycznego w Gdyni. W 1973 roku została jego dyrektorką.

To właśnie ona wprowadziła do repertuaru liczne musicale, które przyciągały publiczność z całej Polski. Z czasem instytucję zaczęto nazywać potocznie „teatrem Baduszkowskiej”. Zainicjowała także budowę nowej siedziby teatru. Budynek oddano do użytku w 1979 roku. Dziś gdyński Teatr Muzyczny nosi jej imię.

Marianna Selonke. Legendarna listonoszka z Sopotu

Marianna Selonke była jedną z najbardziej niezwykłych postaci dawnego Sopotu. Przez ponad czterdzieści lat pieszo pokonywała trasę między Sopotem a Gdańskiem, dostarczając listy i przesyłki. Na plecach nosiła ogromny kosz, w którym przenosiła nie tylko korespondencję, lecz także przedmioty zamawiane przez kuracjuszy odwiedzających nadmorski kurort.

Z czasem stała się lokalną legendą i częścią sopockiego folkloru. Jej życie zakończyło się tragicznie. W 1865 roku została napadnięta przez bandytów podczas jednego z kursów i zamordowana między Wrzeszczem a Strzyżą.

Stanisława Fleszarowa Muskat. Pisarka związana z Trójmiastem

Stanisława Fleszarowa Muskat była jedną z najbardziej rozpoznawalnych pisarek związanych z Trójmiastem. Po II wojnie światowej przyjechała na Wybrzeże. Najpierw mieszkała w Gdyni, później w Sopocie. Pracowała jako dziennikarka „Dziennika Bałtyckiego”, była kierownikiem literackim Teatru Wybrzeże i współpracowała z wydawnictwem Czytelnik.

Napisała ponad 700 utworów literackich. Wśród nich powieści, dramaty, poezję i publicystykę. Do najbardziej znanych należą książki „Pozwólcie nam krzyczeć”, „Przerwa na życie” oraz „Wizyta”. W wielu jej utworach pojawiają się wątki związane z morzem i życiem nad Bałtykiem.