17,7 tysiąca interwencji i tysiące rodzin. Tak Gdańsk walczy z jednym z największych problemów dzieci

Piętnaście lat temu Gdańsk uruchomił program, który miał być odpowiedzią na rosnący problem nadwagi i otyłości wśród dzieci. Dziś inicjatywa realizowana wspólnie przez Miasto Gdańsk oraz Uniwersyteckie Centrum Kliniczne jest uznawana za jeden z najbardziej kompleksowych programów zdrowotnych skierowanych do najmłodszych w kraju. Jubileusz 15 lecia programu 6 10 14 dla Zdrowia stał się okazją do podsumowania jego efektów oraz rozmowy o wyzwaniach związanych z profilaktyką chorób cywilizacyjnych.

Program 6 10 14 dla Zdrowia świętuje 15 lat działalności

Jubileuszowa konferencja odbyła się w piątek 29 maja i zgromadziła przedstawicieli samorządu, środowiska medycznego, naukowego oraz ekspertów zajmujących się zdrowiem publicznym. W wydarzeniu uczestniczyli między innymi minister zdrowia Jolanta Sobierańska Grenda, wicewojewoda pomorska Anna Olkowska Jacyno, zastępczyni prezydenta Gdańska Monika Chabior oraz prof. Paulina Nowicka z Uniwersytetu w Uppsali i grupy roboczej EASO zajmującej się otyłością dziecięcą. Podczas spotkania przedstawiono efekty programu, omówiono aktualne wyzwania związane z narastającym problemem nadwagi i otyłości wśród dzieci oraz zaprezentowano najnowsze dane dotyczące realizacji projektu.

Blisko 18 tysięcy interwencji i prawie 10 tysięcy dzieci objętych pomocą

Od początku funkcjonowania programu w 2011 roku do końca 2025 roku przeprowadzono prawie 18 tysięcy interwencji specjalistycznych, a do udziału zakwalifikowano niemal 10 tysięcy dzieci. Program każdego roku obejmuje około 600 nowych uczestników. Tylko od stycznia do kwietnia 2026 roku zrealizowano blisko 700 kolejnych interwencji specjalistycznych, a do programu dołączyło prawie 200 nowych uczestniczek i uczestników.

Dane te pokazują skalę przedsięwzięcia, które przez lata stało się ważnym elementem miejskiej polityki zdrowotnej.

– Program „6-10-14 dla Zdrowia” pokazuje, że skuteczna profilaktyka zaczyna się od uważności, współpracy i budowania dobrych nawyków już od najmłodszych lat. Za każdą liczbą i statystyką stoją konkretne dzieci, rodziny i codzienne historie związane z troską o zdrowie, samoocenę i dobre samopoczucie. Bardzo cieszę się, że od 15 lat w Gdańsku konsekwentnie inwestujemy w działania, które realnie wspierają młode Gdańszczanki i Gdańszczan oraz ich rodziców. To program wyjątkowy, bo nie skupia się wyłącznie na diagnozie, ale daje rodzinom długofalowe wsparcie, wiedzę i poczucie, że nie są sami z problemem. Dziękuję wszystkim ekspertkom i ekspertom, pracownikom ochrony zdrowia, nauczycielkom i nauczycielom oraz rodzinom za współtworzenie tego projektu przez wszystkie lata jego funkcjonowania – powiedziała Monika Chabior, zastępczyni prezydenta Gdańska ds. rozwoju społecznego i równego traktowania.

Otyłość dziecięca coraz większym problemem zdrowotnym

Jednym z głównych tematów konferencji była rosnąca skala otyłości dziecięcej. Eksperci zwracali uwagę, że otyłość jest przewlekłą chorobą, która może prowadzić do szeregu poważnych konsekwencji zdrowotnych. Coraz częściej już u dzieci diagnozowane są nadciśnienie tętnicze, zaburzenia metaboliczne, problemy związane z układem ruchu oraz trudności psychologiczne.

Prof. Paulina Nowicka przywołała dane Światowej Federacji Otyłości z 2025 roku. Wynika z nich, że z otyłością żyje obecnie ponad miliard ludzi na świecie. Choroba odpowiada za znaczną część przypadków cukrzycy, nadciśnienia tętniczego oraz wielu nowotworów.

Podczas konferencji zwrócono również uwagę na konieczność obalania mitów dotyczących otyłości dziecięcej. Specjaliści podkreślali, że dzieci nie wyrastają automatycznie z otyłości, leczenie wymaga długoterminowego wsparcia, a przyczyn choroby nie można sprowadzać wyłącznie do zachowań rodziców.

Jak działa program 6 10 14 dla Zdrowia?

Program został uruchomiony przez Miasto Gdańsk w 2011 roku jako odpowiedź na rosnący problem chorób cywilizacyjnych wśród dzieci i młodzieży. Od początku jego realizatorem jest Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku. Nazwa programu nawiązuje do wieku dzieci objętych badaniami przesiewowymi prowadzonymi w szkołach. Badania realizowane są wśród dzieci w wieku około 6, 10 i 14 lat.

Przesiewy prowadzone są w ramach miejskich programów profilaktycznych „Kierunek Zdrowie” oraz „Zdrowy Uczeń”. Dzieci, u których wykryte zostaną nieprawidłowości lub czynniki ryzyka chorób cywilizacyjnych, kierowane są wraz z rodzicami do programu 6 10 14 dla Zdrowia.

To właśnie tam otrzymują kompleksową pomoc obejmującą konsultacje lekarskie, wsparcie dietetyczne, opiekę psychologiczną, edukację zdrowotną oraz działania ukierunkowane na zmianę stylu życia.

Ponad 75 procent uczestników poprawia wyniki zdrowotne

Przedstawione podczas konferencji wyniki pokazują skuteczność przyjętego modelu działania. U ponad 75 procent uczestników programu po roku obserwowany jest spadek centyla BMI. Oznacza to poprawę stanu zdrowia oraz ograniczenie ryzyka rozwoju kolejnych chorób cywilizacyjnych w przyszłości. Kluczowym elementem programu jest zaangażowanie całych rodzin. Twórcy projektu od początku zakładali, że trwała zmiana nawyków żywieniowych i stylu życia nie jest możliwa bez aktywnego udziału rodziców lub opiekunów.

Program nie ogranicza się wyłącznie do konsultacji medycznych. W około 100 gdańskich placówkach oświatowych organizowane są warsztaty i spotkania dotyczące zdrowego żywienia, aktywności fizycznej oraz psychologii zdrowia. W działaniach uczestniczą uczniowie, nauczyciele oraz rodzice. Dzięki temu program wspiera nie tylko dzieci wymagające specjalistycznej pomocy, ale również promuje zdrowy styl życia w całych społecznościach szkolnych.

Europejskie wyróżnienie dla programu z Gdańska

Skuteczność programu została dostrzeżona również na poziomie międzynarodowym. Program 6 10 14 dla Zdrowia oraz Uniwersyteckie Centrum Kliniczne otrzymały certyfikat Europejskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością EASO. Wyróżnienie potwierdza wysoką jakość prowadzonych działań oraz skuteczność stosowanych metod leczenia i profilaktyki. Dzięki certyfikacji UCK znalazło się w gronie najlepszych europejskich ośrodków zajmujących się leczeniem otyłości dziecięcej.

Medale Prezydenta Miasta Gdańska dla twórców programu

Podczas jubileuszowej konferencji wręczono również Medale Prezydenta Miasta Gdańska osobom szczególnie zasłużonym dla rozwoju programu. Wyróżnienia otrzymali dr hab. Michał Brzeziński, inicjator, współtwórca i pierwszy koordynator programu, mgr Justyna Drabik kierująca zespołem dietetyków programu oraz mgr Małgorzata Kaźmierczak, wieloletnia koordynatorka zespołu psychologów i współtwórczyni modelu wsparcia psychologicznego dla rodzin uczestniczących w projekcie.

Ich wieloletnie zaangażowanie pozwoliło stworzyć pierwszy w Polsce tak kompleksowy samorządowy program profilaktyki i leczenia otyłości dziecięcej.