Początek roku szkolnego 2026/2027 nie oznacza kolejnej rewolucji w organizacji lekcji religii. Szkoły w całym kraju będą stosowały rozwiązania obowiązujące od 1 września 2025 r. Religia i etyka są organizowane zasadniczo w wymiarze jednej godziny tygodniowo, a zajęcia powinny odbywać się bezpośrednio przed obowiązkowymi lekcjami albo po nich.
To ważne rozróżnienie, ponieważ zmiana nie zaczyna obowiązywać dopiero od września 2026 r. Nowy rok szkolny oznacza jej kontynuację. Ministerstwo Edukacji Narodowej nie zapowiedziało powrotu do wcześniejszego modelu dwóch godzin religii tygodniowo finansowanych na zasadach obowiązujących przed reformą.
Z perspektywy uczniów i rodziców oznacza to przede wszystkim utrzymanie religii i etyki na obrzeżach planu lekcji. Resort argumentował wcześniej, że takie rozwiązanie ma ograniczyć sytuacje, w których uczniowie nieuczestniczący w zajęciach mają długie przerwy pomiędzy obowiązkowymi przedmiotami.
Religia na pierwszej albo ostatniej lekcji
Rozporządzenie podpisane przez minister edukacji Barbarę Nowacką przewiduje, że religia lub etyka powinny zostać wpisane do planu bezpośrednio przed obowiązkowymi zajęciami albo bezpośrednio po nich.
W praktyce oznacza to, że w wielu szkołach religia przypada na pierwszą lub ostatnią godzinę lekcyjną. Od zasady przewidziano jednak wyjątki, między innymi dla oddziałów szkoły podstawowej, w których wszyscy uczniowie uczęszczają na religię lub etykę.
Zmiana była jednym z elementów szerszej przebudowy sposobu organizowania tych zajęć. Już wcześniej MEN umożliwiło tworzenie grup międzyoddziałowych oraz zmieniło zasady dotyczące oceny z religii i etyki. Ocena z tych przedmiotów nie jest uwzględniana przy obliczaniu średniej ocen.
MEN pozostaje przy jednej godzinie religii tygodniowo
Ministerstwo Edukacji Narodowej konsekwentnie odrzuca postulaty przywrócenia dwóch godzin religii tygodniowo. Barbara Nowacka przekonuje, że jedna godzina jest rozwiązaniem racjonalnym i akceptowanym społecznie.
Resort podkreśla jednocześnie, że religia i etyka pozostają zajęciami nieobowiązkowymi. Rodzice uczniów niepełnoletnich, a w przypadku starszej młodzieży sami uczniowie, decydują o uczestnictwie zgodnie z obowiązującymi zasadami.
MEN sprzeciwia się również pomysłowi wprowadzenia obowiązku wyboru jednego z dwóch przedmiotów: religii albo etyki. Takie rozwiązanie przewiduje natomiast obywatelski projekt ustawy, który trafił do Sejmu.
Episkopat chce zmiany zasad religii w szkole
Konferencja Episkopatu Polski nie akceptuje kierunku reformy. W sierpniu 2026 r. prezydium KEP ponownie wezwało do zmiany przepisów, argumentując, że kolejne decyzje resortu prowadzą do ograniczenia znaczenia lekcji religii w systemie oświaty.
Stanowisko podpisali przewodniczący KEP abp Tadeusz Wojda, jego zastępca abp Józef Kupny oraz sekretarz generalny bp Marek Marczak.
Biskupi wskazują nie tylko na ograniczenie liczby zajęć, ale również na umieszczenie religii na początku lub końcu planu lekcji, możliwość tworzenia większych grup oraz niewliczanie oceny z religii do średniej.
Episkopat przedstawia sprawę również w kontekście praw rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z przekonaniami oraz konstytucyjnej wolności sumienia i wyznania.
Dwie godziny religii lub etyki. Projekt nadal w Sejmie
Alternatywę dla obecnego rozwiązania stanowi obywatelski projekt „Tak dla religii i etyki w szkole”. Zakłada on obowiązkowy udział ucznia w religii albo etyce oraz organizowanie tych zajęć przez dwie godziny tygodniowo.
Projekt przewiduje również powrót oceny z religii i etyki do średniej ocen oraz uwzględnianie jej przy promocji do następnej klasy. Inicjatywa uzyskała około 500 tys. podpisów.
Pierwsze czytanie projektu odbyło się we wrześniu 2025 r. Posłowie nie zdecydowali o jego odrzuceniu, dlatego dokument został skierowany do dalszych prac w komisjach sejmowych.
W maju 2026 r. komisje rozpoczęły jego rozpatrywanie, jednak prace zostały wstrzymane między innymi ze względu na kwestie legislacyjne i oczekiwanie na stanowisko rządu. Do początku roku szkolnego 2026/2027 projekt nie zmienił więc zasad funkcjonujących w szkołach.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie zmienił praktyki MEN
Sprawę dodatkowo komplikuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 lipca 2025 r. Trybunał zakwestionował rozporządzenie dotyczące organizacji religii, wskazując między innymi na sposób przeprowadzenia prac nad przepisami i brak porozumienia z przedstawicielami Kościołów oraz związków wyznaniowych.
Ministerstwo Edukacji Narodowej nie uznało jednak, że orzeczenie automatycznie eliminuje rozporządzenie z systemu prawnego. Wiceministra Katarzyna Lubnauer wskazywała, że resort traktuje przepisy jako nadal obowiązujące.
Dla dyrektorów szkół oznacza to, że podczas układania planów na rok szkolny 2026/2027 punktem odniesienia pozostaje jedna godzina religii lub etyki tygodniowo oraz zasada organizowania jej przed albo po obowiązkowych zajęciach edukacyjnych.
Samorządy dokładają do dodatkowych godzin religii
Wprowadzenie limitu jednej godziny nie zakończyło sprawy na poziomie lokalnym. Część samorządów zdecydowała się finansować dodatkowe zajęcia religii z własnych budżetów.
Takie rozwiązania stosowano między innymi w Czarnym Dunajcu, Myślenicach i Bochni. Pojawiły się również pytania, czy gminy mogą oczekiwać zwrotu poniesionych wydatków od państwa.
Ministerstwo Edukacji Narodowej odrzuciło możliwość rekompensaty, podtrzymując stanowisko, że rozporządzenie ograniczające wymiar religii do jednej godziny tygodniowo jest obowiązujące.
Nowa podstawa programowa religii od 2027 roku
Równolegle do sporu z MEN trwają prace nad zmianą treści nauczania religii. Konferencja Episkopatu Polski zatwierdziła nową podstawę programową, która ma być wdrażana wraz z nowymi podręcznikami od 1 września 2027 r.
Według Komisji Wychowania Katolickiego KEP program ma mocniej odpowiadać na pytania współczesnych uczniów, w tym dotyczące relacji nauki i wiary, pochodzenia człowieka czy znaczenia chrześcijaństwa dla kultury.
Zmiana podstawy programowej nie przesądza jednak o liczbie godzin religii w szkołach. Bez zmiany państwowych przepisów pozostanie ona oddzielnym elementem reformy katechezy.
Źródła:
- Ministerstwo Edukacji Narodowej – rozporządzenie dotyczące organizacji lekcji religii i etyki oraz komunikaty resortu
- Dziennik Ustaw – rozporządzenie Ministra Edukacji z 17 stycznia 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 66
- Konferencja Episkopatu Polski – oświadczenie Prezydium KEP „Młody człowiek zasługuje na więcej” z 24 sierpnia 2026 r.
- Sejm RP – druk nr 1603 oraz przebieg prac nad obywatelskim projektem „Tak dla religii i etyki w szkole”
- Trybunał Konstytucyjny – wyrok z 3 lipca 2025 r., sygn. U 2/25
- Sejm RP – stanowisko MEN przedstawione przez wiceministrę Katarzynę Lubnauer w sprawie skutków wyroku TK
- Serwis Samorządowy PAP – informacje dotyczące finansowania dodatkowych lekcji religii przez samorządy i stanowiska MEN
Komentarze (0)