Rok szkolny 2026/2027 przynosi duże zmiany. Uczniowie odczują je już od 1 września

1 września uczniowie wracają do szkolnych ławek. Dla wielu będzie to początek zwyczajnego roku nauki, ale część z nich szybko zauważy, że w szkołach coś się zmieniło. Nowe przepisy obejmują nie tylko lekcje, lecz także korzystanie z telefonów, szkolne sklepiki, stołówki i organizację zajęć.

To pierwszy etap reformy „Reforma26. Kompas Jutra”. Nie wszystkie zmiany dotyczą jednak wszystkich uczniów. Wiele z nich będzie wprowadzanych stopniowo wraz z kolejnymi rocznikami.

Nowa podstawa programowa od 1 września. Zmiany zaczynają się w klasach I i IV

W roku szkolnym 2026/2027 nowa podstawa programowa zaczyna obowiązywać w wychowaniu przedszkolnym oraz w klasach I i IV szkół podstawowych. W następnych latach obejmie kolejne roczniki. Zmiana ma być widoczna przede wszystkim w sposobie uczenia. Większy nacisk położono na praktyczne wykorzystywanie wiedzy, samodzielność, współpracę i rozwiązywanie problemów. Uczniowie mają częściej zdobywać doświadczenia i łączyć wiadomości z różnych dziedzin, zamiast ograniczać się do zapamiętywania informacji.

W klasach I do III szczególne znaczenie będą miały podstawowe umiejętności, takie jak czytanie, pisanie i liczenie. Ważne miejsce zajmą także korzystanie z technologii, aktywność ruchowa, współpraca, kreatywne myślenie oraz umiejętność radzenia sobie w różnych sytuacjach.

Przyroda wraca do klas IV. Lekcje mają wyglądać inaczej

Jedną z najbardziej zauważalnych zmian w starszych klasach będzie nowa formuła przyrody. W klasach IV do VI przedmiot będzie łączył zagadnienia znane wcześniej z biologii, geografii, chemii i fizyki. Zaplanowano trzy godziny tygodniowo, a zajęcia mają być prowadzone także w dłuższych blokach. Ma to dać nauczycielom więcej czasu na doświadczenia, obserwacje i proste badania. Część zajęć może odbywać się poza szkołą, tak aby uczniowie mogli bezpośrednio obserwować przyrodę. Dopiero od klasy VII biologia, chemia, fizyka i geografia będą nauczane jako oddzielne przedmioty.

Technika znika. W jej miejsce pojawią się zajęcia praktyczno techniczne

Zmieni się również sposób prowadzenia zajęć technicznych. Dotychczasowa technika zostanie zastąpiona zajęciami praktyczno technicznymi. Uczniowie mają pracować nad własnymi projektami. Najpierw opracują pomysł, później wykonają zadanie, a na końcu zaprezentują efekt swojej pracy. W ten sposób szkoła ma uczyć nie tylko tego, jak coś działa, ale także jak samodzielnie zaplanować i zrealizować konkretne przedsięwzięcie.

Tydzień projektowy w szkołach. W tym roku jeszcze dobrowolny

Nowa podstawa programowa daje szkołom możliwość organizowania tygodni projektowych dla uczniów klas IV do VIII. W roku szkolnym 2026/2027 szkoły mogą zdecydować, czy chcą z takiego rozwiązania skorzystać. Podczas tygodni projektowych uczniowie mają zajmować się konkretnymi problemami, szukać rozwiązań i korzystać z wiedzy z różnych przedmiotów. To także okazja do rozwijania umiejętności współpracy, komunikacji i samodzielnego planowania. Od roku szkolnego 2027/2028 tygodnie projektowe mają stać się obowiązkowe.

Edukacja zdrowotna będzie obowiązkowa. Jest ważna zmiana

Od września zmienia się również status edukacji zdrowotnej. Przedmiot był już prowadzony w poprzednim roku szkolnym, ale wtedy udział w nim nie był obowiązkowy. W roku szkolnym 2026/2027 edukacja zdrowotna staje się obowiązkowym przedmiotem w klasach IV do VIII szkół podstawowych. W szkołach ponadpodstawowych będzie prowadzona przez dwa lata.

Program obejmuje między innymi zdrowie fizyczne i psychiczne, odżywianie, aktywność fizyczną, bezpieczeństwo, higienę cyfrową, profilaktykę uzależnień i pierwszą pomoc. Osobno potraktowano zagadnienia związane ze zdrowiem seksualnym. Ta część zajęć pozostaje nieobowiązkowa. Rodzic niepełnoletniego ucznia albo pełnoletni uczeń może złożyć pisemną rezygnację z udziału w tych zajęciach.

Zakaz telefonów w szkołach podstawowych. Koniec korzystania na przerwach

Jedna ze zmian najbardziej odczuwalnych dla uczniów dotyczy smartfonów. Od 1 września zakaz korzystania z telefonów komórkowych w szkołach podstawowych obejmuje nie tylko lekcje. Uczniowie nie mogą korzystać także z innych urządzeń pozwalających na komunikację, nagrywanie obrazu lub dźwięku podczas przerw oraz zajęć organizowanych poza szkołą. Nie oznacza to jednak, że telefon musi zostać w domu. Przepisy przewidują wyjątki, między innymi ze względów zdrowotnych, w związku z realizacją zajęć lub w sytuacji zagrożenia zdrowia albo życia.

Szczególne zasady mogą obowiązywać uczniów z niepełnosprawnościami. Szkoły mają także zapewnić miejsca, w których urządzenia będzie można bezpiecznie przechowywać. Szczegółowe zasady dotyczące przechowywania telefonów i konsekwencji naruszenia przepisów określą szkoły. Placówki mają czas do końca października na dostosowanie swoich statutów. Zakaz ustawowy dotyczy szkół podstawowych. W liceach, technikach i szkołach dla dorosłych nie obowiązuje taki sam ogólnokrajowy zakaz. Tam zasady korzystania ze smartfonów ustalają szkoły w swoich statutach.

Nowa podstawa programowa w przedszkolach. Mniej ekranów

Reforma obejmuje także najmłodsze dzieci. Od 1 września zmieniają się zasady dotyczące wychowania przedszkolnego. Urządzenia takie jak tablety, komputery czy telewizory mają być wykorzystywane tylko wtedy, gdy nauczyciel uzna je za potrzebne w procesie edukacyjnym. Większe znaczenie mają mieć natomiast doświadczenia edukacyjne. Dzieci będą rozwijać umiejętności społeczne, komunikację, samodzielność i radzenie sobie z emocjami poprzez praktyczne działania i współpracę.

Szkolne sklepiki zmienią ofertę. Nowe zasady żywienia od września

Zmiany czekają również szkolne sklepiki i automaty vendingowe. Od 1 września 2026 roku obowiązują nowe zasady żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach. Przepisy określają, jakie produkty mogą być sprzedawane uczniom oraz jakie wymagania muszą spełniać posiłki przygotowywane w placówkach. Chodzi między innymi o ograniczenie ilości cukru, soli i niektórych składników oraz zwiększenie udziału wartościowych produktów.

W szkolnych sklepikach mogą znaleźć się między innymi pieczywo, kanapki, sałatki, surówki, owoce, warzywa, suszone owoce, orzechy i nasiona, jeśli spełniają wymagania określone w przepisach. Na liście dozwolonych napojów znalazły się między innymi woda, mleko, także bez laktozy, napoje roślinne, soki i przeciery bez dodatku cukru i soli oraz koktajle. Dopuszczone pozostaną również bezcukrowe gumy do żucia oraz czekolada zawierająca co najmniej 70 proc. masy kakaowej.

Roślinny obiad raz w tygodniu. Tak zmienią się szkolne stołówki

Nowe przepisy obejmują nie tylko sklepiki, ale również stołówki szkolne i przedszkolne. Jeżeli placówka przygotowuje co najmniej trzy posiłki dziennie, raz w tygodniu w jadłospisie ma pojawić się danie oparte wyłącznie na roślinach strączkowych i pozbawione produktów pochodzenia zwierzęcego. Nie oznacza to, że mięso i ryby znikną ze szkolnych obiadów. Zrezygnowano z wcześniejszych sztywnych wymogów dotyczących liczby ich porcji. Mogą one być zastępowane odpowiednio dobranymi produktami roślinnymi.

Zmieniają się również zasady dotyczące mleka. Szkoły nie będą musiały zapewniać dwóch porcji mleka lub produktów mlecznych każdego dnia. W ich miejsce mogą pojawić się wybrane napoje roślinne. Przygotowanie nowych przepisów poprzedziły konsultacje, podczas których zgłoszono około 800 uwag. Jednym z dyskutowanych rozwiązań był zakaz sprzedaży kawy w szkołach. Ostatecznie z niego zrezygnowano.

Dyrektorzy dostaną więcej godzin do wykorzystania

W klasach IV do VIII zwiększy się liczba godzin pozostających do dyspozycji dyrektora. Dotychczas były to cztery godziny, od nowego roku szkolnego będzie ich sześć. Szkoły będą mogły wykorzystać je między innymi na rozwijanie kompetencji językowych, matematycznych i cyfrowych oraz aktywność fizyczną.

Zmieni się także organizacja godzin wychowawczych. Co najmniej jedna godzina w miesiącu ma zostać poświęcona bezpieczeństwu i właściwemu reagowaniu w sytuacjach zagrożenia. Dotyczy to zarówno sytuacji występujących w czasie pokoju, jak i zagrożeń związanych z wojną.

Nowe zasady prac domowych dla uczniów

Reforma dotyka również prac domowych. W klasach IV do VIII nie będzie można zadawać uczniom prac praktyczno technicznych do wykonania w czasie wolnym. Każda pisemna praca domowa ma zostać sprawdzona przez nauczyciela, a uczeń powinien otrzymać informację zwrotną. Nieobowiązkowe prace domowe nadal mogą być wykonywane przez uczniów. Jeżeli szkoła przewidzi taką możliwość w swoich zasadach oceniania, ich wykonanie może mieć wpływ na podwyższenie rocznej oceny klasyfikacyjnej.

Sześć nowych obszarów tematycznych w szkołach

Nowa podstawa programowa wprowadza również sześć interdyscyplinarnych obszarów tematycznych. Obejmują one bezpieczeństwo i obronność, media, filozofię, ekonomię i finanse, klimat oraz kulturę. Ich założeniem jest łączenie wiedzy z różnych dziedzin. Uczniowie mają dzięki temu łatwiej dostrzegać związki między tym, czego uczą się na różnych lekcjach, a problemami spotykanymi w codziennym życiu.

Matura 2027. Pojawią się nowe przedmioty

Zmiany czekają również maturzystów. Od 2027 roku będzie można przystąpić do egzaminów z języka łacińskiego jako języka obcego, biznesu i zarządzania oraz historii tańca. Język łaciński na poziomie podstawowym będzie dostępny po raz pierwszy jako język obcy. Na poziomie rozszerzonym nadal będzie można zdawać język łaciński i kulturę antyczną. Biznes i zarządzanie oraz historia tańca będą dostępne na poziomie rozszerzonym.

11 nowych zawodów w szkołach ponadpodstawowych

Zmiany obejmą także szkolnictwo zawodowe. Od nowego roku pojawi się 11 nowych zawodów. Wśród nich są między innymi technik cyberbezpieczeństwa, technik optoelektroniki oraz technik aranżacji florystycznych. Zmieni się także tygodniowy wymiar zajęć nauczycieli praktycznej nauki zawodu. Zostanie on ujednolicony z wymiarem godzin nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych i wyniesie 18 godzin.

Kiedy koniec roku szkolnego 2026/2027? Terminy dla uczniów

Rok szkolny 2026/2027 rozpoczyna się 1 września 2026 roku, a zajęcia zakończą się 25 czerwca 2027 roku. Zimowa przerwa świąteczna potrwa od 23 do 31 grudnia 2026 roku. Ferie zimowe będą odbywały się w różnych terminach, zależnie od województwa, między 18 stycznia a 28 lutego 2027 roku.

Na Pomorzu ferie zaplanowano od 1 do 14 lutego 2027 roku.

Dla uczniów rozpoczynających naukę w klasie I lub IV będzie to pierwszy rok z nową podstawą programową. Pozostałe roczniki będą w tym czasie kontynuować naukę według dotychczasowych zasad, choć część nowych przepisów, takich jak regulacje dotyczące telefonów czy żywienia, obejmie szkoły szerzej. Reforma będzie wdrażana etapami w kolejnych latach.