Plecak, kurtka, szkolna szafka, a nawet torba przyniesiona na lekcje mogą zostać objęte kontrolą. Ministerstwo Edukacji Narodowej proponuje przepisy, które określą, kiedy i w jaki sposób pracownicy szkoły będą mogli sprawdzać rzeczy należące do uczniów. Projekt reguluje również sytuację, w której dziecko odmawia współpracy. Nowe uprawnienia nie weszły jeszcze w życie, ale przedstawione rozwiązania mogą istotnie zmienić codzienne funkcjonowanie placówek oświatowych.
Czy uczeń będzie musiał pokazać zawartość plecaka?
Zgodnie z projektem dyrektor lub upoważniony pracownik szkoły będzie mógł przeprowadzić kontrolę bagażu i odzieży wierzchniej. Ministerstwo podkreśla jednak, że nie chodzi o rutynowe sprawdzanie rzeczy wszystkich uczniów. Uprawnienie ma umożliwiać reakcję wtedy, gdy istnieje zagrożenie dla bezpieczeństwa osób przebywających w placówce.
Najwięcej pytań może budzić sytuacja, w której uczeń nie zgodzi się na kontrolę. Projekt przewiduje wówczas obowiązek powiadomienia policji przez dyrektora. Nie oznacza to automatycznie, że nauczyciel będzie mógł użyć siły, otworzyć plecak wbrew woli ucznia albo przeszukać jego ubranie.
Rozwiązanie ma dotyczyć również osób z zewnątrz, które wchodzą na teren szkoły lub już się na nim znajdują. W przypadku odmowy przewidziano analogiczny obowiązek zawiadomienia policji. Resort chce w ten sposób stworzyć procedurę reagowania w sytuacjach, które mogą prowadzić do zagrożenia.
Czego nauczyciel nie będzie mógł zrobić?
Proponowane przepisy nie dają pracownikom szkoły nieograniczonego prawa do ingerowania w prywatność uczniów. Ministerstwo wyraźnie rozróżnia kontrolę bagażu i odzieży wierzchniej od kontroli osobistej. Ta druga nie została przewidziana w projekcie.
Oznacza to, że nawet po ewentualnym wejściu ustawy w życie obowiązywać będą istotne ograniczenia:
- Bez kontroli osobistej – dyrektor ani nauczyciel nie uzyskają prawa do sprawdzania ciała ucznia.
- Bez sprawdzania całego ubrania – kontrola odzieży zostanie ograniczona do odzieży wierzchniej.
- Bez codziennych przeszukań – MEN deklaruje, że projekt nie zakłada rutynowego sprawdzania plecaków.
- Bez poniżania – każda kontrola będzie musiała respektować godność ucznia i jego dobra osobiste.
- Bez dowolnego rozszerzania uprawnień – kontrolę przeprowadzi dyrektor albo osoba przez niego upoważniona, w granicach określonych ustawą.
- Przepisy mają więc stanowić podstawę do reagowania na zagrożenia, a nie narzędzie nieograniczonego nadzoru nad uczniami. Ich stosowanie będzie wymagało przestrzegania zasad wynikających z ustawy i ochrony praw dziecka.
Szkoła znajdzie papierosy, alkohol albo niebezpieczny przedmiot. Co dalej?
Ważną częścią projektu jest określenie zasad postępowania z przedmiotami ujawnionymi podczas kontroli. Ministerstwo chce wyeliminować sytuacje, w których pracownik szkoły nie ma jasności, czy może odebrać niebezpieczną rzecz i co powinien następnie z nią zrobić.
Proponowane przepisy wskazują między innymi następujące kategorie:
- Narkotyki – środki odurzające i substancje psychotropowe.
- Alkohol – napoje alkoholowe wnoszone na teren placówki.
- Broń – przedmioty stanowiące zagrożenie dla życia lub zdrowia.
- Pirotechnika – wyroby pirotechniczne i inne niebezpieczne materiały.
- Papierosy – wyroby tytoniowe posiadane przez osoby poniżej 18 lat.
- E-papierosy – papierosy elektroniczne ujawnione u osób niepełnoletnich.
Projekt przewiduje odebranie i odpowiednie zabezpieczenie niebezpiecznych przedmiotów. O ich ujawnieniu dyrektor ma powiadomić policję, a rzeczy podlegające przekazaniu służbom zostaną jej przekazane. W przypadku niepełnoletniego ucznia przewidziano również poinformowanie rodziców i sądu rodzinnego, zgodnie z procedurą określoną w przepisach.
Rodzice i osoby odwiedzające szkołę też zostaną objęci zasadami
Nowe przepisy mają dotyczyć nie tylko uczniów. Projekt przewiduje również kontrole bagażu i odzieży wierzchniej osób niebędących uczniami ani pracownikami placówki. Oznacza to, że proponowane rozwiązania mogą znaleźć zastosowanie także wobec rodziców lub innych osób odwiedzających szkołę.
Jednocześnie każda publiczna szkoła będzie musiała określić w statucie zasady wstępu i przebywania na swoim terenie. Ma to uporządkować kwestie dostępu do budynków oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo. Podobne zmiany obejmą także przedszkola, w których statuty będą musiały regulować zasady przebywania osób niebędących pracownikami.
Resort pozostawia placówkom swobodę w ustalaniu konkretnych rozwiązań organizacyjnych, uwzględniających ich możliwości i potrzeby. Nie planuje natomiast powszechnego obowiązku instalowania urządzeń do wykrywania metali.
Czy nowe zasady kontroli plecaków już obowiązują?
Na 12 listopada 2026 roku przepisy pozostają na etapie projektu. Ministerstwo skierowało dokument do konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych. To oznacza, że na obecnym etapie dyrektorzy nie otrzymali jeszcze nowych uprawnień wynikających z proponowanej nowelizacji.
Plan zakłada przyjęcie projektu przez Radę Ministrów w pierwszym kwartale 2027 roku. Następnie konieczne będą dalsze etapy procesu legislacyjnego. Ostateczna treść ustawy oraz data jej wejścia w życie nie są jeszcze przesądzone.
Dla rodziców i uczniów najważniejsze jest rozróżnienie dwóch kwestii. Szkoła ma otrzymać dodatkowe narzędzia reagowania na niebezpieczne sytuacje, ale nie oznacza to zniesienia prawa ucznia do prywatności i poszanowania godności. Dopiero ostateczne brzmienie ustawy pokaże, jak dokładnie nowe procedury będą stosowane w praktyce.
Komentarze (0)