System automatycznego nadzoru nad ruchem drogowym obejmuje już setki punktów w całym kraju. Kierowcy często zakładają, że urządzenie stojące przy jezdni mierzy prędkość samochodu natychmiast po jego pojawieniu się w polu widzenia obiektywu. W rzeczywistości samo dostrzeżenie pojazdu, wykonanie pomiaru i zarejestrowanie materiału dowodowego to odrębne etapy. Znaczenie mają model urządzenia, jego konfiguracja, ustawienie względem drogi oraz pas, którym jedzie samochód.
Modernizacja fotoradarów w całej Polsce
Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym prowadzi kontrole za pomocą 545 fotoradarów. Wszystkie sprawne urządzenia stacjonarne mają żółte obudowy. Lokalizacje są wybierane na podstawie analiz bezpieczeństwa, obejmujących między innymi liczbę i charakter wypadków, natężenie ruchu oraz warunki infrastrukturalne.
System jest nadal rozbudowywany. Przy drogach krajowych pojawia się 70 urządzeń TraffiStar SR390, które mogą jednocześnie kontrolować kilka pasów ruchu. Koszt zakupu i instalacji jednego takiego fotoradaru wynosi blisko 240 tys. zł, natomiast wartość umów dotyczących całej partii sięga niemal 16,8 mln zł.
W systemie CANARD funkcjonują również urządzenia Fotorapid CM, MultaRadar CD, MESTA Fusion RN, Fotorapid CF oraz TraffiStar SR520. Nie można zatem mówić o jednym, identycznym sposobie działania wszystkich fotoradarów w kraju. Poszczególne konstrukcje różnią się zakresem prędkości, technologią pomiaru, liczbą obserwowanych pasów oraz sposobem przypisywania wyniku do konkretnego samochodu.
Fotoradar kontrolujący kilka pasów ruchu
W starszym wyobrażeniu fotoradar był urządzeniem rejestrującym pojedynczy samochód przejeżdżający bezpośrednio przed masztem. Nowoczesne systemy potrafią prowadzić równoległą kontrolę kilku pojazdów, nawet jeżeli poruszają się one obok siebie. Do każdego z nich przypisywane są odrębne dane: prędkość, pas ruchu, miejsce i czas naruszenia oraz ograniczenie obowiązujące w danym punkcie.
Urządzenia mogą również rozpoznawać kategorię pojazdu. Jest to istotne na drogach, na których samochody osobowe i ciężarowe podlegają różnym ograniczeniom. System nie opiera się więc wyłącznie na pojedynczej fotografii. Pomiar jest powiązany z zestawem informacji pozwalających ustalić, którego samochodu dotyczy zarejestrowany wynik.
Według danych CANARD w 2024 r. 459 fotoradarów zarejestrowało 719 158 przypadków przekroczenia dopuszczalnej prędkości. Niemal 400 tys. naruszeń mieściło się w przedziale od 11 do 20 km/h powyżej limitu. Średnie przekroczenie wynosiło 22 km/h. Najwięcej wykroczeń ujawniły urządzenia w Świdniku – 21 044, Rudzie Śląskiej – 10 770 oraz Wanatach – 10 284.
Rzeczywista odległość pomiaru prędkości
Klasyczny fotoradar radarowy jest zazwyczaj ustawiony pod kątem około 20 albo 22 stopni względem kierunku jazdy. Z takiej konfiguracji wynika różna odległość pomiaru dla poszczególnych pasów. Samochód jadący blisko urządzenia znajdzie się w wyznaczonej strefie wcześniej lub później niż pojazd poruszający się po dalszym pasie.
Dla pasa znajdującego się najbliżej fotoradaru orientacyjna odległość pomiaru wynosi od 6 do 12 metrów. Na drugim pasie jest to od 15 do 25 metrów, a na trzecim – od około 20 do 35 metrów. Maksymalny zasięg techniczny klasycznego urządzenia jest szacowany na około 60 metrów, jednak w typowych warunkach pomiar odbywa się najczęściej z odległości około 30 metrów.
Podane wartości nie stanowią jednego parametru obowiązującego wszystkie urządzenia. Strefa pomiarowa zależy od modelu fotoradaru, zastosowanej technologii, szerokości jezdni, liczby pasów oraz zatwierdzonego sposobu instalacji. Z tego powodu kierowca nie powinien zakładać, że każde urządzenie wykona pomiar dokładnie w tym samym punkcie.
Znak D-51 ustawiony przed fotoradarem
Stacjonarne urządzenie rejestrujące musi być poprzedzone znakiem D-51 informującym o automatycznej kontroli prędkości. Miejsce ustawienia znaku jest uzależnione od rodzaju drogi oraz obowiązującego limitu.
Na drogach, na których dopuszczalna prędkość nie przekracza 60 km/h, znak D-51 umieszcza się od 100 do 200 metrów przed urządzeniem. Jeżeli dozwolona prędkość jest wyższa niż 60 km/h, odległość wynosi od 200 do 500 metrów. Na drogach ekspresowych i autostradach znak powinien stać od 500 do 700 metrów przed fotoradarem.
Odległości te nie określają zasięgu pomiarowego urządzenia. Ich celem jest odpowiednio wczesne poinformowanie kierowcy o kontroli. Różnica pomiędzy położeniem znaku a właściwą strefą pomiaru może zatem wynosić kilkaset metrów.
Dane rejestrowane przez fotoradar
Po ujawnieniu naruszenia urządzenie przekazuje materiał do Centralnego Systemu Przetwarzania. Obejmuje on zdjęcie pojazdu z widocznym numerem rejestracyjnym, miejsce oraz czas zdarzenia, prędkość zmierzoną, a także ograniczenie obowiązujące na kontrolowanym odcinku. W zależności od modelu zapisywana jest również informacja o pasie ruchu i kategorii pojazdu.
Materiał podlega weryfikacji pod kątem jego wartości dowodowej. Następnie na podstawie Centralnej Ewidencji Pojazdów ustalany jest właściciel albo posiadacz samochodu. Otrzymuje on wezwanie do wskazania osoby, której powierzono pojazd w czasie popełnienia wykroczenia. Dopiero dalsze czynności mogą zakończyć się wystawieniem mandatu lub skierowaniem sprawy do sądu.
Fotoradar wykorzystywany do kontroli musi mieć aktualne świadectwo legalizacji. Numer seryjny urządzenia oraz opis miejsca pomiaru są zamieszczane w raporcie dołączonym do korespondencji. CANARD prowadzi również publiczny rejestr świadectw legalizacji.
Tolerancja fotoradaru i próg uruchomienia rejestracji
Przekonanie, że od zmierzonego wyniku odejmowane jest automatycznie 10 km/h albo 10 proc., jest błędne. Próg wyzwolenia urządzenia nie oznacza późniejszego pomniejszenia zarejestrowanej prędkości.
CANARD informuje, że ustawienie urządzeń rejestrujących uwzględnia możliwość błędu kierowcy wynoszącą do 10 km/h włącznie przy utrzymywaniu dopuszczalnej prędkości. Po przekroczeniu tego progu system może zarejestrować naruszenie. Jeżeli samochód jedzie o 11 km/h za szybko, postępowanie dotyczy całej wartości przekroczenia. Nie odejmuje się od niej żadnego dodatkowego marginesu.
Nie jest to jednak ogólne przyzwolenie na przekraczanie limitu o 10 km/h. Taryfikator przewiduje za takie wykroczenie mandat w wysokości 50 zł i 1 punkt karny. Przekroczenie o 11–15 km/h oznacza 100 zł i 2 punkty, a o 16–20 km/h – 200 zł i 3 punkty. Bezpośrednia kontrola policyjna może zatem zakończyć się karą również wtedy, gdy przekroczenie nie osiągnęło progu uruchamiającego automatyczną rejestrację.
Źródła
- Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym, „Jak działamy”
- CANARD, „70 nowych fotoradarów stanie przy drogach krajowych”
- CANARD, procedura postępowania po zarejestrowaniu naruszenia
- CANARD, rejestr świadectw legalizacji urządzeń
- Rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych, Dz.U. z 2019 r. poz. 1417
- Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów dotyczące wysokości grzywien, Dz.U. z 2021 r. poz. 2484
- CANARD, informacje o progach wyzwolenia urządzeń rejestrujących prędkość
- Yanosik, „Jaki zasięg ma fotoradar?”
- OTOMOTO News, „Zasięg fotoradaru – sprawdź odległość, z jakiej urządzenie wykonuje pomiar”
Komentarze (0)