Po ponad siedmiu dekadach do Polski powrócił cenny zabytek utracony w wyniku II wojny światowej. Monumentalna drewniana rzeźba przedstawiająca ukrzyżowanego Chrystusa, która przed wojną znajdowała się w zbiorach Muzeum Zamkowego w Malborku, została odnaleziona w prywatnej kolekcji w Bawarii i przekazana stronie polskiej.
Historia krucyfiksu sięga XIX wieku. Zachowana dokumentacja fotograficzna potwierdza, że rzeźba znajdowała się w zbiorach malborskiego muzeum już przed 1908 rokiem. Podczas badań zabytku odkryto sygnaturę Osmara Trillhaasego (1857–1932), cenionego rzeźbiarza z Erfurtu, który wykonywał również inne realizacje dla zamku w Malborku.
Po zakończeniu II wojny światowej losy dzieła pozostawały nieznane. Przez wiele lat krucyfiks figurował na liście strat wojennych i był uznawany za bezpowrotnie zaginiony. Przełom nastąpił dzięki badaniom prowadzonym przez Tomasza Agejczyka, dyrektora Muzeum Miasta Malborka. W ramach programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Badanie Polskich Strat Wojennych” prowadził on poszukiwania dotyczące utraconych dóbr kultury związanych z Malborkiem.
W trakcie kwerendy badawczej Agejczyk natrafił na ślad drewnianego krucyfiksu znajdującego się w prywatnej kolekcji w Bawarii. Istniało przypuszczenie, że może to być zaginiony zabytek z Malborka. Odkrycie zostało zgłoszone Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które podjęło dalsze działania.
Równolegle badacze z Muzeum Zamkowego w Malborku zgromadzili obszerną dokumentację dotyczącą historii obiektu. Analiza archiwalnych fotografii oraz zachowanych materiałów źródłowych pozwoliła jednoznacznie potwierdzić, że odnaleziona rzeźba jest tym samym krucyfiksem, który przed wojną stanowił część wyposażenia malborskiego zamku.
Po przedstawieniu zgromadzonych dowodów właściciel zabytku zgodził się przekazać go Polsce. Jak ustalono, mężczyzna urodził się podczas wojny w Malborku i wiele lat później otrzymał rzeźbę już na terenie Niemiec, nie mając świadomości jej pochodzenia ani związku z zamkiem krzyżackim.
Powrót krucyfiksu do Malborka jest efektem wieloletniej pracy badaczy, muzealników, historyków sztuki oraz pracowników Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Dzięki ich zaangażowaniu udało się odtworzyć historię dzieła, potwierdzić jego pochodzenie oraz przywrócić je do macierzystych zbiorów.
Odzyskanie zabytku stanowi kolejny przykład skuteczności badań proweniencyjnych oraz międzynarodowej współpracy w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego. To także symboliczny powrót fragmentu historii Malborka i Polski, utraconego w dramatycznych okolicznościach II wojny światowej.
Komentarze (0)