Podstawą zmian jest ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Nowelizacja obejmuje zarówno Kodeks karny, jak i Kodeks wykroczeń. Ustawodawca wprost wskazuje, że celem zmian jest skuteczniejsze zwalczanie przestępstw drogowych, eliminacja recydywistów z ruchu oraz uderzenie w nielegalne wyścigi, które od lat stanowią poważny problem zwłaszcza w dużych miastach, w tym w Gdańsku.
Nielegalny wyścig pojazdów – nowa definicja i realne więzienie
Jedną z kluczowych zmian jest wprowadzenie do prawa karnego definicji „nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych”. Za taki wyścig uznana będzie:
- rywalizacja kierujących co najmniej dwoma pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym, z zamiarem pokonania odcinka drogi w jak najkrótszym czasie i z naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, lub
- celowe wprowadzenie pojazdu mechanicznego w poślizg albo celowe doprowadzenie do utraty styczności z nawierzchnią chociażby jednego z kół pojazdu mechanicznego, wykonane w trakcie zgromadzenia zorganizowanego na otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni – bez wymaganego zezwolenia.
Nowy art. 178c Kodeksu karnego przewiduje karę od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności za organizowanie lub prowadzenie nielegalnego wyścigu oraz za samo uczestnictwo w nim jako kierujący pojazdem.
Trzy nowe przestępstwa w Kodeksie karnym
Nowelizacja wprowadza trzy istotne rozwiązania zaostrzające odpowiedzialność karną kierowców.
Pierwszym jest nowy, kwalifikowany typ przestępstwa spowodowania wypadku komunikacyjnego – art. 177 § 2a k.k. Obejmuje sytuacje, gdy sprawca wypadku ze skutkiem śmiertelnym albo powodującym ciężki uszczerbek na zdrowiu:
- uczestniczył w nielegalnym wyścigu,
- rażąco przekroczył prędkość i zasady bezpieczeństwa,
- naruszył orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów.
W takich przypadkach grozić będzie kara od roku do 10 lat pozbawienia wolności.
Drugim nowym przestępstwem jest art. 178d k.k., czyli rażące naruszenie zasad bezpieczeństwa drogowego. Odpowiedzialności karnej podlegać będzie prowadzenie pojazdu z rażącym przekroczeniem prędkości oraz przy rażącym naruszeniu innych zasad bezpieczeństwa, jeżeli zachowanie to naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Kara: od 3 miesięcy do 5 lat więzienia.
Jak wyjaśnia dr Kazimierz J. Pawelec:
„Niewątpliwie jest to umyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa, w sposób rażący. Czyli innymi słowy, sprawca chce i narusza przepisy z pełną świadomością. Przestępstwa można dopuścić się też z zamiarem ewentualnym, czyli osoba nie chce, ale się godzi na jego popełnienie”.
Ekspert dodaje:
„Na organie spoczywa obowiązek udowodnienia, że to miało miejsce z określonym zamiarem i świadomością”.
Obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów i dożywocie
Od 29 stycznia 2026 r. sąd będzie musiał orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów wobec osoby, która:
- spowodowała wypadek podczas nielegalnego wyścigu,
- uczestniczyła w nielegalnym wyścigu jako kierujący,
- rażąco przekroczyła prędkość i zasady bezpieczeństwa.
Obligatoryjny dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych grozić będzie m.in. kierowcy, który złamał wcześniej orzeczony zakaz albo spowodował wypadek podczas nielegalnego wyścigu będąc w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego, zbiegł z miejsca zdarzenia lub spożywał alkohol albo zażył środek odurzający po czynie, a przed badaniem.
Dodatkowo osoba łamiąca sądowy zakaz prowadzenia pojazdów będzie musiała zapłacić świadczenie pieniężne od 10 do 60 tys. zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Wobec sprawców nielegalnych wyścigów oraz rażących naruszeń bezpieczeństwa minimalna kwota wyniesie 5 tys. zł.
Przepadek pojazdu albo wysoka nawiązka
Nowe przepisy precyzują zasady orzekania przypadku pojazdu mechanicznego lub jego równowartości.
Jeżeli kierowca ma od 0,5 do 1,5 promila alkoholu we krwi albo jest objęty zakazem prowadzenia pojazdów – sąd będzie mógł orzec przepadek auta.
Przy stężeniu powyżej 1,5 promila – sąd będzie miał obowiązek orzeczenia przepadku, chyba że zachodzi wyjątkowy przypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami.
Jeżeli samochód nie stanowi wyłącznej własności sprawcy albo orzeczenie przepadku jest niemożliwe (np. pojazd został zbyty lub zniszczony), sąd może nałożyć nawiązkę od 5 tys. do 500 tys. zł.
Surowsze kary dla właścicieli i użytkowników pojazdów
Zmiany obejmą także Kodeks wykroczeń. Właściciel, posiadacz lub użytkownik pojazdu, który dopuści do ruchu pojazd wbrew wymaganiom, będzie podlegał karze ograniczenia wolności albo grzywnie nie niższej niż 1000 zł. Chodzi m.in. o dopuszczenie do jazdy osoby bez uprawnień, w stanie po alkoholu lub podobnie działającego środka, bez wymaganych dokumentów albo o użytkowanie pojazdu niesprawnego technicznie.
Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę, zapowiadając jednocześnie skierowanie jej do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. Zastrzeżenia dotyczą przede wszystkim definicji „nielegalnego wyścigu” oraz penalizacji uczestników i widzów zlotów samochodowych.
Dla mieszkańców Gdańska oznacza to zasadniczą zmianę: nocne popisy i agresywna jazda na głównych arteriach mogą bardzo szybko zakończyć się nie mandatem, lecz sprawą karną, utratą samochodu i wieloletnim zakazem prowadzenia pojazdów.
Komentarze (0)