5 marca zaczęły obowiązywać przepisy kończące działanie tzw. specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, która została przyjęta w Polsce po rosyjskiej inwazji w lutym 2022 roku. Dotychczasowe rozwiązania wprowadzały wyjątkowy system wsparcia dla uchodźców wojennych – obejmujący legalizację pobytu, dostęp do rynku pracy, świadczeń społecznych i opieki zdrowotnej.
Nowe regulacje nie oznaczają całkowitego wycofania pomocy. Część rozwiązań została przeniesiona do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Polski. W praktyce powstaje jeden system wsparcia dla wszystkich osób objętych ochroną czasową.
Podczas prac legislacyjnych przedstawiciele rządu przekonywali, że specjalne regulacje spełniły swoją rolę w pierwszym okresie wojny.
– Zrealizowany został cel, jakim było przyjęcie tych osób, zapewnienie im legalnego pobytu, a jednocześnie niezbędnego wsparcia – podkreślał w Sejmie wiceszef MSWiA.
W dalszym ciągu funkcjonuje m.in. numer PESEL ze statusem UKR, który potwierdza legalny pobyt obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową.
Opieka zdrowotna dla Ukraińców w Polsce. Nowe zasady NFZ
Największe zmiany dotyczą systemu publicznej opieki zdrowotnej. Od marca bezpłatne leczenie w placówkach finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia przysługuje tylko określonej grupie obywateli Ukrainy.
Prawo do pełnej opieki zdrowotnej zachowują osoby, które:
- posiadają numer PESEL ze statusem UKR,
- pracują w Polsce i odprowadzają składkę zdrowotną,
- są objęte ubezpieczeniem jako członkowie rodziny osoby pracującej.
Oznacza to, że system zaczyna działać na takich samych zasadach jak wobec obywateli Polski. Jeśli ktoś pracuje i odprowadza składkę zdrowotną do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ma prawo do leczenia w ramach NFZ.
W przypadku umowy o pracę lub umowy zlecenia składkę zdrowotną opłaca pracodawca. Osoby prowadzące działalność gospodarczą płacą ją samodzielnie.
Problem pojawia się natomiast przy umowie o dzieło – w tym przypadku składka zdrowotna nie jest odprowadzana, co oznacza brak ubezpieczenia.
Ograniczenia w bezpłatnym leczeniu dla uchodźców z Ukrainy
Pierwsze ograniczenia w dostępie do publicznej opieki zdrowotnej pojawiły się już jesienią 2025 roku. Wówczas zmieniono zakres świadczeń dostępnych bezpłatnie dla części uchodźców z Ukrainy.
W wyniku tych zmian niektóre kosztowne procedury zostały wyłączone z katalogu świadczeń finansowanych przez państwo. Dotyczy to m.in.:
- leczenia stomatologicznego,
- rehabilitacji,
- przeszczepów,
- operacji endoprotezoplastyki,
- zabiegów usunięcia zaćmy,
- refundowanych leków i wyrobów medycznych,
- terapii realizowanych w ramach programów lekowych.
Utrzymano natomiast dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej. Obywatele Ukrainy nadal mogą korzystać z wizyt u lekarza rodzinnego, konsultacji specjalistycznych, badań diagnostycznych czy hospitalizacji, jeśli jest ona konieczna.
Z budżetu państwa finansowane są świadczenia medyczne dla cudzoziemców, a ich rozliczaniem zajmuje się Narodowy Fundusz Zdrowia.
Leczenie bez ubezpieczenia w Polsce. Kiedy trzeba zapłacić
Największą zmianą dla części uchodźców jest konieczność ponoszenia kosztów leczenia w przypadku braku ubezpieczenia zdrowotnego.
Osoby dorosłe, które nie pracują w Polsce i nie odprowadzają składki zdrowotnej, będą traktowane w systemie podobnie jak inni nieubezpieczeni cudzoziemcy przebywający w kraju.
W takiej sytuacji wizyty u lekarza, badania czy hospitalizacja w publicznych placówkach mogą być płatne.
Bezpłatna pomoc medyczna zostanie udzielona wyłącznie w sytuacjach ratujących życie, np. po poważnym wypadku.
Nie każda wizyta w szpitalnym oddziale ratunkowym zostanie jednak zakwalifikowana jako nagły przypadek. Jeśli pacjent zgłosi się z objawami, które nie zagrażają bezpośrednio życiu, placówka może wystawić rachunek za udzielone świadczenie.
Gdańsk i Pomorze. Zmiany mogą dotknąć tysiące mieszkańców regionu
Nowe regulacje mogą mieć znaczenie dla wielu osób mieszkających w Trójmieście i całym województwie pomorskim. Po wybuchu wojny w Ukrainie region ten stał się jednym z miejsc, w których osiedliło się wielu uchodźców.
W samym Gdańsku funkcjonują programy integracyjne i wsparcia dla obywateli Ukrainy. Wielu z nich znalazło zatrudnienie w sektorze usług, gastronomii, logistyce, hotelarstwie oraz branży stoczniowej.
Jednocześnie część osób – szczególnie kobiety opiekujące się dziećmi czy osoby starsze – pozostaje poza rynkiem pracy. Właśnie w tej grupie zmiany w przepisach mogą być najbardziej odczuwalne.
Brak zatrudnienia oznacza brak składki zdrowotnej, a tym samym ograniczony dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej.
Samorządy w regionie podkreślają, że kluczowa będzie dalsza integracja uchodźców na rynku pracy, ponieważ to właśnie aktywność zawodowa gwarantuje dostęp do systemu ochrony zdrowia.
Ubezpieczenie zdrowotne dla Ukraińców w Polsce. Jak zabezpieczyć leczenie
Osoby, które nie mają prawa do bezpłatnej opieki zdrowotnej, mogą skorzystać z kilku alternatywnych rozwiązań.
Jedną z możliwości jest dobrowolne ubezpieczenie w Narodowym Funduszu Zdrowia. Pozwala ono korzystać z publicznego systemu medycznego po opłaceniu składki.
Innym rozwiązaniem jest wykupienie prywatnej polisy zdrowotnej lub abonamentu medycznego w prywatnej placówce.
Takie opcje zapewniają dostęp do podstawowych konsultacji lekarskich i diagnostyki. W przypadku poważnych chorób wymagających operacji lub długotrwałego leczenia koszty mogą jednak okazać się znacznie wyższe.
Komentarze (0)