Ważne dla mieszkańców Gdańska. Nie każda przebudowa oznacza obowiązek montażu windy

W Gdańsku nowe przepisy dotyczące wind mogą mieć szczególne znaczenie. Miasto ma nie tylko nowe osiedla i powojenne bloki, ale również wiele starszych kamienic oraz budynków objętych ochroną konserwatorską. To właśnie przy przebudowie takich nieruchomości obowiązek wykonania dźwigu może okazać się technicznie skomplikowany i bardzo kosztowny.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii potwierdziło jednak, że inwestorzy nie zostaną pozbawieni możliwości ubiegania się o odstępstwo od wymagań techniczno-budowlanych. Rozwiązanie ma dotyczyć szczególnie uzasadnionych przypadków. Nie będzie więc automatycznym sposobem na uniknięcie wydatków, ale może mieć istotne znaczenie dla remontów i przebudów prowadzonych w starszej części Gdańska.

Windy w gdańskich budynkach bez automatycznego nakazu

Projekt nowych warunków technicznych przewiduje rozszerzenie obowiązku wyposażania budynków w dźwigi osobowe lub osobowo-towarowe. Nowe wymagania mają objąć między innymi budynki mieszkalne wielorodzinne mające co najmniej trzy kondygnacje. Przepisy dotyczą również określonych budynków użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego.

Dla mieszkańców Gdańska najważniejsza jest jednak informacja, że wejście w życie nowych regulacji nie będzie oznaczało powszechnego nakazu montażu wind we wszystkich istniejących blokach i kamienicach.

Wspólnota mieszkaniowa nie będzie musiała rozpoczynać kosztownej inwestycji wyłącznie dlatego, że zarządza kilkupiętrowym budynkiem pozbawionym dźwigu. Znacznie większe znaczenie będzie miał zakres planowanych robót budowlanych.

Problem może pojawić się podczas przebudowy, rozbudowy, nadbudowy lub zmiany sposobu użytkowania budynku albo jego części. Wówczas trzeba będzie sprawdzić, czy i w jakim zakresie nowe przepisy znajdą zastosowanie do konkretnej inwestycji.

Przebudowa kamienicy może uruchomić nowe wymagania

Nowe zasady mogą być szczególnie ważne dla gdańskich wspólnot mieszkaniowych planujących poważniejsze prace w starszych nieruchomościach. Nie każda modernizacja będzie jednak oznaczała konieczność dostosowania całego budynku do nowych standardów.

Przepisy mają być stosowane do części rozbudowywanej, nadbudowywanej, przebudowywanej lub podlegającej zmianie sposobu użytkowania. Oznacza to, że kluczowe będzie dokładne określenie zakresu inwestycji.

W praktyce inne skutki może mieć remont instalacji lub odnowienie elewacji, a inne poważna przebudowa wnętrza, zmiana funkcji pomieszczeń albo dobudowanie kolejnej kondygnacji. Przed rozpoczęciem większych prac inwestorzy będą musieli sprawdzić, jakie wymagania techniczne dotyczą konkretnego projektu.

W Gdańsku problem może być szczególnie widoczny w przypadku starszej zabudowy. W mieście regularnie prowadzone są kompleksowe remonty i rewitalizacje historycznych budynków, między innymi na Dolnym Mieście, w Nowym Porcie, na Biskupiej Górce i we Wrzeszczu. Zakres takich inwestycji pokazuje, jak poważna może być ingerencja w istniejące obiekty.

Odstępstwo od obowiązku montażu windy w szczególnych przypadkach

Ministerstwo Rozwoju i Technologii wskazuje, że inwestor będzie mógł ubiegać się o odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Taka możliwość ma dotyczyć przypadków szczególnie uzasadnionych.

Nie oznacza to prawa do samodzielnej rezygnacji z windy. Właściciel budynku, wspólnota lub inny inwestor nie będzie mógł po prostu uznać, że przedsięwzięcie jest zbyt drogie i dlatego nowe wymagania go nie obowiązują.

Konieczne będzie wystąpienie do właściwego organu w sprawie uzyskania zgody na odstępstwo. Każdy przypadek ma być oceniany indywidualnie.

Znaczenie mogą mieć przede wszystkim rzeczywiste ograniczenia techniczne i konstrukcyjne oraz szczególny charakter budynku. W przypadku gdańskich kamienic dodatkowym problemem może być konieczność ochrony historycznych elementów obiektu i pogodzenia nowych rozwiązań z wymaganiami konserwatorskimi.

Zabytkowa zabudowa Gdańska i problem z montażem windy

W starym budynku wykonanie windy może wymagać znacznie bardziej skomplikowanych prac niż w nowym bloku. Czasami wewnątrz klatki schodowej nie ma miejsca na szyb. Innym rozwiązaniem jest montaż konstrukcji na zewnątrz, ale także to nie zawsze będzie możliwe.

W budynku zabytkowym problem może dotyczyć elewacji, historycznego układu wnętrz, klatki schodowej lub innych chronionych elementów. Każda większa ingerencja może wymagać uzgodnień i zastosowania indywidualnych rozwiązań.

Gdańsk ma już doświadczenia pokazujące, jak skomplikowane może być łączenie dostępności z ochroną zabytków. Podczas rewitalizacji historycznego budynku Dyrekcji Stoczni Gdańskiej zastosowano specjalne rozwiązanie, ponieważ konstrukcja poprawiająca dostępność nie mogła zasłaniać zabytkowego obiektu.

Nie oznacza to, że każdy zabytkowy budynek będzie automatycznie zwolniony z nowych wymagań. Inwestor nadal będzie musiał przejść odpowiednią procedurę i wykazać, dlaczego standardowe rozwiązanie nie może zostać zastosowane.

Koszty przebudowy bloków i kamienic pod znakiem zapytania

Krajowa Rada Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej zwróciła uwagę na ryzyko znacznego zwiększenia kosztów inwestycji. Nowe wymagania dotyczące wind nie są bowiem jedynymi zmianami, z którymi w najbliższych latach będą musieli mierzyć się inwestorzy.

Architekci wskazują również na inne obowiązki techniczne, między innymi związane z miejscami doraźnego schronienia. Ich zdaniem nakładanie kolejnych wymagań może szczególnie mocno obciążyć inwestycje prowadzone w już istniejących budynkach.

W Gdańsku kwestia ta może być istotna dla wspólnot mieszkaniowych i właścicieli starszych nieruchomości. Nawet bez obowiązku montażu windy kompleksowe remonty historycznych budynków są kosztownymi i skomplikowanymi przedsięwzięciami. W czerwcu 2026 r. miasto informowało o kolejnych dotacjach na prace przy gdańskich zabytkach, co potwierdza skalę potrzeb remontowych w lokalnej, historycznej zabudowie.

Wspólnoty mieszkaniowe w Gdańsku bez natychmiastowego obowiązku

Nowe przepisy nie oznaczają, że mieszkańcy kilku- lub kilkunastopiętrowego budynku bez windy zostaną automatycznie obciążeni kosztami jej dobudowy. Samo wejście w życie nowych warunków technicznych nie uruchomi powszechnego programu obowiązkowego dostosowywania istniejących nieruchomości.

Najważniejsze będzie to, czy w budynku planowana jest inwestycja objęta nowymi regulacjami oraz jaki jest jej dokładny zakres.

Dopiero wtedy może pojawić się konieczność analizy wymagań dotyczących windy. Jeżeli ich spełnienie okaże się niemożliwe ze względu na szczególne uwarunkowania konkretnej nieruchomości, inwestor będzie mógł rozpocząć procedurę ubiegania się o odstępstwo.

Dla mieszkańców Gdańska oznacza to, że sytuacja poszczególnych bloków i kamienic będzie oceniana indywidualnie. Szczególne znaczenie może to mieć przy dużych przebudowach starszych budynków, gdzie poprawa dostępności musi być pogodzona z konstrukcją obiektu, kosztami prac i wymaganiami ochrony zabytków.