Spacer po lesie lub polnej drodze może zakończyć się nietypowym odkryciem. Niewielkie pudełko ze styropianu, wystająca antena i fragmenty balonu wyglądają dość zagadkowo. Wyjaśnienie jest jednak związane z codzienną pracą meteorologów, a szczególnie interesujący jest fakt, że jedna z najważniejszych stacji pomiarowych w Polsce znajduje się właśnie na Pomorzu.
Białe pudełko z anteną na Pomorzu. Co to za urządzenie?
Osoby spacerujące po pomorskich polach, łąkach i lasach mogą natknąć się na niewielkie, białe urządzenie przypominające pudełko z anteną. Czasami obok niego leżą resztki balonu, linki lub spadochronu. Taki widok może budzić niepokój, ale w wielu przypadkach chodzi o radiosondę meteorologiczną, czyli aparaturę wykorzystywaną do badania atmosfery. Radiosondy wypuszczane są przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej oraz zagraniczne służby meteorologiczne. Ich zadaniem jest zbieranie danych o warunkach panujących wysoko nad ziemią. Informacje te pomagają specjalistom analizować sytuację pogodową i lepiej rozumieć procesy zachodzące w atmosferze.
Dlaczego urządzenia trafiają na pola i do lasów? Nie wracają na ziemię w miejscu, z którego wystartowały. Podczas lotu są przemieszczane przez wiatr, dlatego mogą wylądować daleko od stacji pomiarowej. Radiosonda znaleziona na Pomorzu nie musi więc pochodzić z pomiaru przeprowadzonego w najbliższej okolicy.
Łeba to jedna z czterech stacji radiosondażowych w Polsce
Pomorze ma szczególne znaczenie dla tego rodzaju obserwacji. W Łebie działa jedna z czterech polskich lokalizacji regularnych pomiarów aerologicznych. Pozostałe znajdują się w Legionowie, Tarnowie i we Wrocławiu. Na świecie funkcjonuje około 1300 stacji pomiarów aerologicznych, według informacji przytaczanych przez portal Obserwator IMGW. Obserwacje wykonywane w takich miejscach dostarczają danych o atmosferze, które są wykorzystywane w meteorologii. Położenie Łeby nad Bałtykiem sprawia, że jest to ważny punkt pomiarowy dla obserwacji prowadzonych na północy kraju. Nie oznacza to jednak, że każda radiosonda odnaleziona na Pomorzu została wypuszczona właśnie tam. Urządzenia mogą być przenoszone przez wiatr na duże odległości, również między państwami. Niektóre egzemplarze mogą pochodzić z pomiarów wykonanych na przykład w Niemczech lub Czechach.
Jak wysoko lata radiosonda i dlaczego spada na ziemię?
Radiosonda jest podczepiana do dużego balonu wypełnionego helem lub wodorem. Podczas wznoszenia mierzy temperaturę, wilgotność i ciśnienie powietrza, a także dostarcza informacji pozwalających określić kierunek i prędkość wiatru. Dane przesyła drogą radiową do naziemnej stacji odbiorczej. Balon może wznieść się na wysokość około 30 do 35 kilometrów. Wraz ze wzrostem wysokości ciśnienie atmosferyczne spada, a powłoka balonu stopniowo się rozszerza. Według informacji publikowanych przez obserwatorów IMGW średnica balonu wynosi przy ziemi około 1,5 metra, natomiast na wysokości 30 kilometrów może przekraczać 6 metrów.
W końcu powłoka pęka, a radiosonda zaczyna opadać, często na spadochronie. Wiatr może przenieść cały zestaw na odległość przekraczającą 200 kilometrów od miejsca startu. Właśnie dlatego urządzenie wypuszczone w jednym regionie może zakończyć lot zupełnie gdzie indziej. Styropianowa obudowa chroni delikatną elektronikę przed trudnymi warunkami panującymi wysoko w atmosferze, w tym bardzo niskimi temperaturami. Wewnątrz znajdują się między innymi czujniki, nadajnik radiowy, bateria i moduł GPS.
Dlaczego badania radiosondami są ważne dla prognoz pogody?
Wrześniowe pomiary były częścią europejskiego projektu TIM, czyli Thunderstorm Intensification from Mountains to Plains. Kampanię koordynuje European Severe Storms Laboratory, a uczestniczą w niej 24 instytucje partnerskie. Celem projektu jest lepsze poznanie procesów prowadzących do rozwoju i intensyfikacji burz, zwłaszcza podczas przemieszczania się układów pogodowych z obszarów górskich w kierunku nizin. Kolejne etapy badań zaplanowano na lata 2027 do 2030. To ważne również z perspektywy mieszkańców Pomorza. Gwałtowne zjawiska pogodowe mogą występować w różnych częściach kraju, a dokładniejsze rozpoznanie procesów zachodzących w atmosferze pomaga meteorologom analizować warunki sprzyjające ich rozwojowi.
Znalazłeś radiosondę na Pomorzu? Sprawdź, jak się zachować
Jeśli podczas spaceru na Pomorzu natrafimy na białe pudełko z anteną, nie należy od razu zakładać, że wiemy, z czym mamy do czynienia. Oznaczenia na obudowie mogą pomóc w identyfikacji, ale jeśli przedmiot budzi wątpliwości, jest uszkodzony lub ma nietypowe elementy, najlepiej go nie dotykać i powiadomić odpowiednie służby. Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, gdy urządzenie lub pozostałości balonu zawisną na przewodach energetycznych. Nie wolno ich strącać kijem ani próbować zdejmować samodzielnie. Trzeba zachować dystans i zgłosić problem odpowiednim służbom.
Ważne jest również, aby nie pozostawiać w przyrodzie fragmentów balonu, linek i spadochronu. Mogą stanowić zagrożenie dla dzikich zwierząt. Elektroniki i baterii nie należy wyrzucać do zwykłego kosza na odpady zmieszane. W przypadku konieczności utylizacji trzeba skorzystać z odpowiedniego systemu zbiórki elektroodpadów, na przykład w lokalnym PSZOK.
Nie należy też wchodzić na ogrodzony teren bez zgody właściciela ani niszczyć upraw rolnych w poszukiwaniu urządzenia.
Komentarze (0)