Sprawa szpitala na Zaspie wywołała protest. Mieszkańcy wyszli na ulicę

Czwartkowe zgromadzenie odbyło się przy ulicy Wały Jagiellońskie 36, przed budynkiem Prokuratury Okręgowej w Gdańsku. Na miejscu pojawili się mieszkańcy, działacze społeczni oraz przedstawiciele organizacji zaangażowanych w obronę praw kobiet. Protest zorganizowano w związku z postępowaniem dotyczącym dokumentacji medycznej pacjentek Szpitala św. Wojciecha na Zaspie.

Manifestacja była odpowiedzią na decyzję sądu zobowiązującą spółkę Copernicus do niezwłocznego przekazania prokuraturze dokumentacji medycznej kobiet, którym w 2025 roku przerwano ciążę w gdańskiej placówce. Uczestnicy zgromadzenia podkreślali, że sprawa nie powinna być rozpatrywana wyłącznie w kontekście postępowania karnego. Ich zdaniem dotyczy również prawa pacjentek do prywatności, bezpieczeństwa i uzyskiwania pomocy medycznej bez obawy o konsekwencje.

Podczas protestu wielokrotnie powracał temat sytuacji lekarzy i lekarek pracujących na Zaspie. Organizatorzy zwracali uwagę, że personel medyczny powinien mieć możliwość podejmowania decyzji w oparciu o wiedzę medyczną i obowiązujące przepisy, bez dodatkowej presji ze strony środowisk zewnętrznych. W wystąpieniach pojawiły się także postulaty dotyczące dekryminalizacji aborcji, ochrony danych osobowych pacjentek oraz zakończenia postępowań związanych z zabiegami przeprowadzanymi w szpitalach.

Dlaczego odbył się protest w Gdańsku? Chodzi o dokumentację pacjentek szpitala na Zaspie

Sprawa, która doprowadziła do czwartkowej manifestacji, rozpoczęła się od zawiadomienia złożonego przez Fundację Życie i Rodzina, kierowaną przez Kaję Godek. Na jego podstawie Prokuratura Rejonowa Gdańsk-Oliwa wszczęła 27 lutego 2026 roku postępowanie dotyczące zabiegów przerwania ciąży przeprowadzonych w 2025 roku w Szpitalu św. Wojciecha. Według informacji dotyczących śledztwa prokuratura bada co najmniej siedem przypadków. W dwóch z nich przedmiotem zainteresowania śledczych jest zastosowanie chlorku potasu na etapie, na którym płód mógł przeżyć poza organizmem matki. Prokuratura sprawdza, czy podczas wykonywania zabiegów nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o planowaniu rodziny.

Szpital, prowadzony przez spółkę Copernicus, od początku podkreślał, że działa zgodnie z prawem i aktualną wiedzą medyczną. Placówka przez wiele miesięcy odmawiała przekazania dokumentacji, również w wersji zanonimizowanej. Spółka zaskarżyła żądanie prokuratury, a sprawa trafiła na drogę sądową. Postępowanie dotyczące właściwości sądu dodatkowo wydłużyło całą procedurę. Ostatecznie 27 października Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ prawomocnie nakazał spółce Copernicus niezwłoczne przekazanie dokumentów.

Na początku listopada do szpitala trafiło kolejne pismo podpisane przez prokuratorkę Annę Zalewską. Jak informował portal OKO.press, śledczy zażądali w nim dokumentacji medycznej pacjentek, którym w 2025 roku przerwano ciążę na oddziale ginekologiczno-położniczym. Nie jest jednak jasne, czy żądanie obejmuje wyłącznie przypadki będące przedmiotem prowadzonego postępowania.

To właśnie kwestia zakresu dokumentacji i ewentualnego dostępu do danych osobowych pacjentek wzbudziła szczególne emocje podczas protestu. Organizatorzy zwracali uwagę, że dla kobiet, które znalazły się w trudnej sytuacji zdrowotnej, konieczność ponownego mierzenia się z tymi wydarzeniami może oznaczać dodatkowe obciążenie psychiczne.

„Nie zgadzamy się na nękanie lekarzy”. Uczestnicy protestu przedstawili żądania

Jednym z głównych tematów czwartkowego zgromadzenia była sytuacja personelu medycznego Szpitala św. Wojciecha. Uczestnicy protestu podkreślali, że lekarze i lekarki nie powinni obawiać się konsekwencji za udzielanie pomocy pacjentkom w przypadkach, w których istnieją ku temu przesłanki medyczne i prawne. Szczególnie dużo miejsca poświęcono zdrowiu psychicznemu kobiet. Protestujący sprzeciwiali się podważaniu zaświadczeń wystawianych przez lekarzy psychiatrów. Podkreślali, że poważne problemy psychiczne mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia kobiety tak samo, jak inne schorzenia.

Organizatorzy przekonywali, że pacjentki muszą mieć możliwość szukania pomocy bez obawy, że informacje o ich stanie zdrowia zostaną wykorzystane w sposób naruszający ich prywatność. Wskazywali również na ryzyko dodatkowego stresu związanego z ewentualnymi przesłuchaniami i koniecznością ponownego opowiadania o trudnych doświadczeniach.

Wśród postulatów przedstawionych podczas manifestacji znalazły się umorzenie śledztwa oraz podjęcie przez władze Gdańska działań zmierzających do zakazania zgromadzeń organizowanych pod szpitalem na Zaspie. To ostatnie żądanie organizatorzy wiązali z odbywającymi się tam od miesięcy pikietami Fundacji Życie i Rodzina. Przypominali, że manifestacjom pod placówką towarzyszyły kontrmanifestacje, a według ich relacji pikiety obejmowały również głośne hasła i drastyczne obrazy, które miały wpływać na komfort pacjentów.

Protest w Gdańsku. Przedstawicielka Fundacji Widzialne zabrała głos

Podczas protestu wystąpiła Maja z Fundacji Widzialne. Przedstawiła stanowisko organizacji dotyczące odpowiedzialności karnej za pomoc w przerwaniu ciąży oraz ochrony praw pacjentek.

Na początku przypomniała, że samodzielne przerwanie własnej ciąży w Polsce nie jest karane. Inaczej wygląda sytuacja osób, które pomagają w przerwaniu ciąży lub wykonują taki zabieg z naruszeniem obowiązujących przepisów. W tym kontekście wskazała na art. 152 Kodeksu karnego.

- Samodzielne przerwanie własnej ciąży w Polsce nie jest w żaden sposób zabronione prawem. Inaczej niestety wygląda sytuacja osób, które pomagają w przerywaniu ciąży lub wykonują takie zabiegi, ponieważ takie działanie może wiązać się z odpowiedzialnością karną na podstawie art. 152 Kodeksu karnego. Przepis ten jest jednym z elementów systemu kryminalizacji aborcji, który od sześciu lat konsekwentnie krytykujemy jako Fundacja Widzialne. Nasze stanowisko jest jasne. Żadna osoba pomagająca w dostępie do aborcji nie powinna być z tego powodu karana. Dlatego domagamy się całkowitego wykreślenia art. 152 Kodeksu karnego i pełnej dekryminalizacji aborcji - mówiła Maja z Fundacji Widzialne.

W dalszej części wystąpienia Pietrusiewicz skupiła się na kwestii dokumentacji medycznej. Zwróciła uwagę, że przepisy ustawy o prawach pacjenta przewidują możliwość udostępnienia dokumentacji organom prowadzącym postępowanie, również bez zgody zainteresowanej osoby.

- Musimy pamiętać, że za każdą taką dokumentacją stoi konkretna osoba. Kobiety, które musiały przerwać ciążę, często mają za sobą niezwykle trudne doświadczenia. Prowadzenie postępowań, przesłuchania i ujawnienie informacji dotyczących ich życia i zdrowia może prowadzić do ponownej traumatyzacji. To, że prawo dopuszcza dostęp do dokumentacji w określonych sytuacjach, nie oznacza, że organy ścigania mają nieograniczony dostęp do wszystkich informacji o pacjentkach. Szczególnie niedopuszczalne jest ujawnienie danych pozwalających na ich identyfikację, w tym imion i nazwisk - podkreślała przedstawicielka Fundacji Widzialne

Przedstawicielka fundacji przedstawiła również konkretne postulaty organizacji. Oprócz ochrony prywatności pacjentek i anonimizacji danych osobowych domagała się zaprzestania ścigania osób pomagających w dostępie do aborcji oraz wykreślenia art. 152 Kodeksu karnego. Pietrusiewicz odniosła się także do wcześniejszych deklaracji przedstawicieli rządu dotyczących zmian w prawie. Przywołała wypowiedź minister Barbary Nowackiej, która mówiła o braku działań wymierzonych w lekarzy i szpitale, porównując obecną sytuację z okresem rządów Zbigniewa Ziobry. Zdaniem przedstawicielki fundacji rzeczywistość nie odpowiada jednak oczekiwaniom osób, którym obiecywano zmiany w zakresie dostępu do aborcji.

Szczególnie mocno podkreślała, że zabiegi wykonywane w szpitalach często dotyczą najtrudniejszych przypadków. Mogą to być chciane ciąże, których przerwanie jest konieczne ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia kobiety.

- Aborcje w szpitalach to często najcięższe przypadki, jeśli chodzi o aborcję w Polsce. Bardzo często są to chciane ciąże, których przerwanie bezpośrednio ratuje życie i zdrowie kobiety. Aborcje w szpitalach stanowią obecnie około jednego procenta wszystkich aborcji w Polsce. Dostęp do aborcji na NFZ jest praktycznie niemożliwy, a takie działania prokuratury jeszcze bardziej go utrudniają. Kobietom, które samodzielnie przerwały ciążę, nic nie grozi, ale badanie przez prokuraturę siedmiu przypadków i żądanie przekazania dokumentacji medycznej jest absolutnie oburzające. Takie działania mogą doprowadzić do tego, że kobiety będą bały się szukać pomocy medycznej, a lekarze i lekarki będą obawiali się przerywać zagrożone ciąże - mówiła mówiła przedstawicielka Fundacji Widzialne.

Na zakończenie wystąpienia zapowiedziała kolejne działania organizacji. Przypomniała, że niedawno protesty dotyczące sytuacji prawnej kobiet odbywały się w 27 miastach Polski. Następne zgromadzenie zaplanowano na 28 listopada. Jego uczestnicy mają przejść spod Sejmu pod Pałac Prezydencki.

Adam Szczepański podczas protestu w Gdańsku. Przypomniał sprawę Jolanty Brzeskiej

Podczas manifestacji wystąpił również Adam Szczepański z Rady Krajowej Partii Razem, były radny Dzielnicy Przymorze Małe w Gdańsku, który pełnił tę funkcję w latach 2015–2024.

Swoje wystąpienie rozpoczął od wspomnienia demonstracji sprzed dwóch lat, organizowanej przed tym samym budynkiem prokuratury. Tamten protest dotyczył umorzenia sprawy zabójstwa Jolanty Brzeskiej, znanej działaczki lokatorskiej z Warszawy.

- Część z nas już protestowała pod tym budynkiem, pod gmachem prokuratury dwa lata temu. Wtedy protestowaliśmy przeciwko umorzeniu sprawy zabójstwa Jolanty Brzeskiej, znanej działaczki lokatorskiej, która została zamordowana w Warszawie. Niestety, krajowa prokuratura tę sprawę umorzyła. Może to jest dygresja, bo dzisiaj protestujemy w innej sprawie, ale ciężko mi tego nie połączyć w taką jedną systemową całość. Kiedy sprawa dotyczy zabójstwa biednej kobiety, która po prostu walczyła o to, żeby mieć gdzie żyć i mieszkać, to wtedy prokuratura sprawę umarza. Jeżeli natomiast zawiadomienie składa organizacja finansowana z zagranicy, z dobrze opłacanymi działaczami, to wtedy reakcja jest zupełnie inna. To jest symptom naszego systemu, naszych instytucji państwowych, które są silne wobec słabych i słabe wobec silnych - mówił Adam Szczepański z Rady Krajowej Partii Razem.

W kolejnej części przemówienia Szczepański wrócił do sprawy dokumentacji medycznej kobiet ze szpitala na Zaspie.

- Jeżeli jesteś osobą, która musi polegać na publicznej ochronie zdrowia, to ta sama prokuratura wystąpi o całą twoją historię chorobową i będzie wnikała w najbardziej intymne sfery twojego życia. Więc dość tego. W ostatni weekend instytucje państwowe pokazały, że mogą stać po stronie obywateli, a funkcjonariusze potrafią z poświęceniem i profesjonalizmem dbać o nasze zdrowie i bezpieczeństwo. Bardzo bym chciał, żeby to się utrzymało także w takich codziennych sprawach, które dotyczą ludzkiego zdrowia i ludzkiej godności. I my po tę godność tutaj przyszliśmy - powiedział Adam Szczepański.

Szymon Kacprzak o szpitalu na Zaspie. „To jest terroryzm w czystej postaci”

Wśród osób zabierających głos podczas manifestacji był również Szymon Kacprzak, radny dzielnicy Zaspa. Jego wystąpienie dotyczyło przede wszystkim sytuacji miejscowego szpitala i osób, które pracują tam na co dzień.

- Dla mnie jest to bardzo smutne, jako radnego dzielnicy Zaspa, że nasz szpital przechodzi tyle trudności. Są tam osoby, które poświęcają swoje życie, żeby ratować życie innych, żeby ratować życie kobiet, które przychodzą tam w najtrudniejszym możliwym momencie. Fundacja Kai Godek i środowiska skrajnie prawicowe wykorzystują każdy kruczek, każdą okazję, a niestety także pobłażliwość naszej prokuratury, po to, żeby uprzykrzać życie tym osobom, utrudniać im ratowanie zdrowia i życia kobiet, próbować ich zastraszyć, zamęczyć i przekonać do tego, żeby złamali daną społeczeństwu i tym kobietom obietnicę. To jest terroryzm w czystej postaci, ponieważ te osoby biorą za zakładnika zdrowie i bezpieczeństwo kobiet, żeby wymusić na nas swoje reguły i swoje zasady sumienia. Jest mi bardzo smutno, że bezstronna instytucja, jaką powinna być prokuratura państwowa, bierze w tym udział i staje po stronie terroryzmu - mówił Szymon Kacprzak.

Protesty pod szpitalem na Zaspie trwają od miesięcy

Sprawa dokumentacji medycznej nie jest jedynym źródłem napięć wokół gdańskiego szpitala. Od miesięcy przed placówką organizowane są pikiety Fundacji Życie i Rodzina. Towarzyszą im kontrmanifestacje osób wspierających lekarzy i pacjentki. Wcześniejsze zgromadzenia również wywoływały reakcje szpitala. Spółka Copernicus publikowała oświadczenia, w których odnosiła się do pojawiających się pod placówką informacji. Zarząd szpitala dementował między innymi doniesienia dotyczące stosowania chlorku potasu i określał część przekazywanych przez przeciwników aborcji informacji jako nieprawdziwe.

Organizatorzy czwartkowego protestu zwracali uwagę, że obecność manifestujących pod szpitalem może wpływać na poczucie bezpieczeństwa osób przychodzących tam po pomoc. Ich zdaniem pacjentki nie powinny być narażone na dodatkowy stres w sytuacji, która sama w sobie może być dla nich wyjątkowo trudna. Sprawa wywołała również zainteresowanie polityków. W czerwcu poseł Franciszek Sterczewski skierował interpelację do ministra sprawiedliwości. Pytał między innymi o wytyczne dla prokuratorów dotyczące zawiadomień składanych przez organizacje antyaborcyjne oraz o działania, które mają chronić prawa pacjentek.

Kolejny protest zapowiedziany na 28 listopada

Maja Pietrusiewicz zapowiedziała, że 28 listopada odbędzie się następna demonstracja. Jej uczestnicy planują przejść spod Sejmu pod Pałac Prezydencki. Głównymi postulatami mają być natychmiastowa dekryminalizacja aborcji oraz zakończenie postępowań dotyczących zabiegów przeprowadzanych w szpitalach. Tymczasem gdańskie śledztwo nadal trwa. Prowadzi je Prokuratura Rejonowa Gdańsk-Oliwa, a jego termin został przedłużony do 27 listopada 2026 roku.