Protest w centrum Gdańska. Uczestnicy wyszli na ulice w sprawie Palestyny

W centrum Gdańska odbyło się zgromadzenie w ramach Globalnej Mobilizacji dla Palestyny. Organizatorzy chcieli zwrócić uwagę na sytuację palestyńskiej ludności cywilnej, skutki wojny oraz rolę Polski w międzynarodowych relacjach z Izraelem. Przygotowaliśmy relację z wydarzenia, zdjęcia i materiał wideo.

Protest dla Palestyny w Gdańsku. Zgromadzenie przy Fontannie Neptuna

W sobotę o godz. 14 uczestnicy Globalnej Mobilizacji dla Palestyny spotkali się przy Fontannie Neptuna na Długim Targu. Gdańskie zgromadzenie było częścią międzynarodowej inicjatywy, w ramach której organizacje społeczne i ruchy solidarnościowe apelowały o zakończenie izraelskiej okupacji, ochronę ludności cywilnej i przestrzeganie prawa międzynarodowego. Wydarzenie miało wymiar nie tylko symboliczny. Organizatorzy przedstawili konkretne postulaty dotyczące polityki polskiego rządu i Unii Europejskiej. Wskazywali, że działania na rzecz Palestyńczyków powinny obejmować nie tylko publiczne deklaracje, lecz także decyzje polityczne i gospodarcze.

Data protestu również miała znaczenie. Według organizatorów 10 października przypadał 1100. dzień od rozpoczęcia izraelskiej ofensywy w Strefie Gazy w październiku 2023 roku. Rocznica stała się punktem odniesienia dla demonstracji organizowanych w wielu krajach.

Strefa Gazy po trzech latach konfliktu. Organizatorzy zwracają uwagę na ofiary cywilne

Jednym z najważniejszych tematów zgromadzenia była sytuacja humanitarna w Strefie Gazy. W materiałach poprzedzających mobilizację organizatorzy przywoływali dane o ponad 73 tysiącach zabitych Palestyńczyków i Palestynek, w tym ponad 20 tysiącach dzieci. W niektórych komunikatach pojawiała się liczba przekraczająca 75 tysięcy ofiar. Są to dane podawane w materiałach organizatorów, dlatego przy publikacji dokładnych statystyk konieczne jest uwzględnienie źródła i daty ich aktualizacji. Skutki konfliktu obejmują nie tylko bezpośrednie straty wśród ludności. Według informacji przytaczanych przez organizatorów zniszczeniu uległo około 81 proc. budynków i infrastruktury w Strefie Gazy. Wielu mieszkańców straciło domy, a zniszczenia utrudniają funkcjonowanie szpitali, dostęp do żywności i wody oraz świadczenie podstawowych usług.

Organizatorzy zwracali uwagę, że nawet ograniczenie intensywności działań wojennych nie rozwiązuje automatycznie problemów mieszkańców Gazy. Odbudowa zniszczonej infrastruktury, zapewnienie bezpieczeństwa i przywrócenie dostępu do podstawowych usług wymagają długofalowych działań.

Pięć postulatów protestujących. Czego chcą od polskiego rządu?

Organizatorzy Globalnej Mobilizacji dla Palestyny przedstawili pięć głównych postulatów. Dotyczą one zakończenia konfliktu i okupacji, handlu uzbrojeniem oraz stosunków politycznych i gospodarczych z Izraelem.

• Pierwszy postulat to natychmiastowe zakończenie działań określanych przez organizatorów jako ludobójstwo oraz zakończenie okupacji Palestyny.
• Drugi postulat zakłada wprowadzenie embarga na materiały wybuchowe, w tym trotyl produkowany w Polsce, oraz wszelką broń wysyłaną do Izraela.
• Trzeci postulat dotyczy uznania prawa Palestyńczyków i Palestynek do samostanowienia oraz oporu wobec okupacji, w tym oporu zbrojnego. Organizatorzy powołują się przy tym na rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 37/43. Przywołanie tego dokumentu nie oznacza jednak, że działania zbrojne są zwolnione z obowiązku przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego.
• Czwarty postulat to zerwanie umowy stowarzyszeniowej między Unią Europejską a Izraelem oraz zakończenie współpracy z izraelskimi instytucjami w dziedzinie nauki, sportu i kultury.
• Piąty postulat obejmuje pociągnięcie osób odpowiedzialnych za zbrodnie do odpowiedzialności przed właściwymi trybunałami międzynarodowymi. Organizatorzy domagają się również sankcji i zakazów wjazdu do Polski oraz Unii Europejskiej dla osób i podmiotów współodpowiedzialnych za naruszenia praw Palestyńczyków.

Realizacja tych żądań wymagałaby decyzji odpowiednich instytucji krajowych i międzynarodowych. Część postulatów odnosi się do kompetencji polskich władz, a część wymagałaby działań na poziomie całej Unii Europejskiej.

Trotyl z Bydgoszczy i bomby Mk 84. Dlaczego ten temat pojawił się na proteście?

Jednym z bardziej konkretnych wątków mobilizacji była rola Polski w międzynarodowych łańcuchach dostaw materiałów wykorzystywanych do produkcji amunicji. Organizatorzy przywoływali raport „The Missing Ingredient. Polish TNT”, dotyczący trotylu produkowanego w bydgoskich zakładach Nitro Chem. Według raportu materiał ten jest wykorzystywany do produkcji amerykańskich bomb lotniczych Mk 84, których Izrael używał w Strefie Gazy.

Bomby Mk 84 ważą około 900 kilogramów. Ich użycie w gęsto zaludnionych obszarach może prowadzić do rozległych zniszczeń i stanowić poważne zagrożenie dla ludności cywilnej. Sam fakt wykorzystania materiałów z określonego łańcucha dostaw nie przesądza jednak o szczegółach konkretnej dostawy ani o odpowiedzialności prawnej poszczególnych podmiotów. Te kwestie wymagają oceny na podstawie dokumentacji i ustaleń dotyczących końcowego wykorzystania uzbrojenia.

Dla organizatorów raport jest argumentem za wprowadzeniem embarga na materiały wybuchowe i broń wysyłane do Izraela. Ich zdaniem Polska powinna wykorzystać dostępne narzędzia prawne i gospodarcze, aby nie wspierać dostaw, które mogą przyczyniać się do dalszego prowadzenia działań wojennych. Temat ten pokazuje, że protest dotyczył nie tylko sytuacji na Bliskim Wschodzie. Uczestnicy chcieli również zwrócić uwagę na związki między międzynarodowym handlem uzbrojeniem a odpowiedzialnością państw za skutki konfliktów zbrojnych.

Globalna Mobilizacja dla Palestyny. Protesty w 10 polskich miastach

Gdańsk był jednym z dziesięciu polskich miast, w których 10 października zaplanowano wydarzenia solidarnościowe. Zgromadzenia miały odbyć się również w następujących miejscach:

• Warszawa: godz. 14, Plac Centralny przy placu Defilad.
• Bydgoszcz: godz. 14, amfiteatr przy ulicach Mostowej i Grodzkiej.
• Katowice: godz. 14, Plac Kwiatowy.
• Wrocław: godz. 14, Rynek przy Pręgierzu.
• Bielsko Biała: godz. 14, Plac Chrobrego.
• Szczecin: godz. 14, Plac Adamowicza.
• Poznań: godz. 14, Rynek przy pomniku Nepomucena.
• Kielce: godz. 14, Plac Artystów.
• Łódź: godz. 18.30, Plac Wolności.

Według organizatorów międzynarodowa mobilizacja objęła ponad 200 organizacji z przeszło 60 krajów. Wydarzenia zapowiadano między innymi w Londynie, Berlinie, Brukseli, Pradze, Atenach, São Paulo, Meksyku, Kuala Lumpur, Johannesburgu i Sydney.

Za inicjatywą stoi Global Alliance for Palestine, wspierana między innymi przez południowoafrykański oddział Global Anti-Apartheid Movement oraz Global Coalition against Occupation of Palestine. Wspólny program obejmował ochronę palestyńskiej ziemi przed konfiskatami i rozbudową osiedli, zakończenie działań wojennych w Strefie Gazy, przerwanie dostaw wojskowych wspierających izraelskie operacje oraz egzekwowanie prawa międzynarodowego.