Gdańsk szykuje rekordowe inwestycje. W budżecie jest też ponad 623 mln zł deficytu

W piątek, 13 listopada, Aleksandra Dulkiewicz przekazała Radzie Miasta projekt budżetu Gdańska na 2027 rok. Podczas spotkania w Nowym Ratuszu prezydent przedstawiła najważniejsze inwestycje, ale również wyjaśniła, dlaczego edukacja pochłania coraz więcej pieniędzy i jak miasto zamierza finansować swój rozwój. Nie zabrakło pytań dziennikarzy o ponad 623 mln zł planowanego deficytu.

Gdańsk szykuje rekordowy program inwestycyjny. Ponad 1,2 mld zł na zmiany

Piątkowe spotkanie w Nowym Ratuszu przy Wałach Jagiellońskich rozpoczęło się od przekazania projektu budżetu na 2027 rok oraz wieloletniej prognozy finansowej. Dokumenty trafiły na ręce Agnieszki Owczarczak, przewodniczącej Rady Miasta Gdańska. Prezentacja przygotowana przez Aleksandrę Dulkiewicz odbyła się pod hasłem „Co Gdańsk zrobi dla Ciebie?”. Przyszły rok ma być drugim z rzędu rekordowym okresem inwestycyjnym. Miasto planuje przeznaczyć na ten cel ponad 1,2 mld zł. Z tej kwoty 348,5 mln zł stanowią środki zewnętrzne, w tym 232,3 mln zł z funduszy europejskich oraz 116,2 mln zł z programów rządowych.

Prezydent podkreśliła, że pieniądze zostaną przeznaczone na przedsięwzięcia w różnych częściach Gdańska. Chodzi zarówno o duże inwestycje komunikacyjne, jak i mniejsze projekty wpływające na codzienne funkcjonowanie mieszkańców.

- W 2027 roku Gdańsk czeka drugi z rzędu rekordowy program inwestycyjny, największy od czasów Euro 2012. Na ten cel przeznaczymy ponad 1,2 mld zł, dzięki którym będziemy realizować ważne projekty w różnych częściach miasta. To między innymi rozwój komunikacji miejskiej, przebudowa ulic, budowa szkół, basenów i mieszkań, a także rewitalizacja historycznych przestrzeni oraz inwestycje w zieleń. Zależy nam, aby te przedsięwzięcia odpowiadały na codzienne potrzeby mieszkańców i poprawiały jakość życia w Gdańsku. Ważnym wsparciem będą środki zewnętrzne, w tym fundusze europejskie - mówi Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

Tramwaj z Gdańska Południe do Wrzeszcza i kolej na południe miasta

Jednym z najważniejszych przedsięwzięć komunikacyjnych będzie budowa trasy tramwajowej Gdańsk Południe – Wrzeszcz. Wartość inwestycji wynosi około 354 mln zł. W ramach projektu przewidziano również budowę nowej zajezdni tramwajowej. W planach znalazł się także pakiet inwestycji drogowych dla południowych dzielnic o łącznej wartości 241,2 mln zł. Obejmuje on budowę ulicy Nowej Jabłoniowej, odcinka ulicy Kampinoskiej do ulicy Niepołomickiej oraz ulic Turzycowej i Czermińskiego. Przygotowany zostanie również projekt trasy tramwajowej Nowa Bulońska Południowa.

Dużym przedsięwzięciem pozostaje Pomorska Kolej Metropolitalna w kierunku południowych dzielnic Gdańska. Koszt jej budowy oszacowano na 2,4 mld zł. Miasto wskazuje na możliwość uzyskania 1,5 mld zł dofinansowania rządowego. W 2027 roku planowane jest przygotowanie dokumentacji projektowej.

- Kończymy dokumentację projektową. Będziemy także niebawem ogłaszali przetarg na budowę. Mam na myśli Pomorską Kolej Metropolitalną wiodącą do południowych dzielnic Gdańska. Wartość tej inwestycji szacowana jest na 2,4 mld zł. Mamy zapewnienie finansowania ze środków rządowych, natomiast aktywnie ubiegamy się o kolejne środki unijne będące w dyspozycji Ministerstwa Funduszy - zapowiedziała Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

Miasto przygotowuje się również do kolejnych etapów rozwoju układu drogowego. Dokumentacja projektowa drugiego etapu ulicy Nowej Świętokrzyskiej i Nowej Sandomierskiej ma kosztować 7,9 mln zł. Obie inwestycje mają być powiązane z planowanym przebiegiem infrastruktury kolejowej.

Remonty ulic, chodniki i nowa trasa rowerowa

W projekcie budżetu znalazły się również pieniądze na modernizację istniejących dróg. Na pakiet remontów ulic zaplanowano 26,7 mln zł. Prace obejmą między innymi ulicę Powstania Listopadowego, odcinek ulicy Potokowej od Rakoczego do Słowackiego oraz fragment Alei Rzeczypospolitej od Alei Jana Pawła II do ulicy Hynka. Kolejne 17,2 mln zł ma zostać przeznaczone na budowę i modernizację chodników. Wśród wskazanych lokalizacji znalazły się ulice Liszta i Kurpińskiego.

Ważnym przedsięwzięciem będzie również budowa trasy rowerowej wzdłuż ulicy Kartuskiej. Odcinek od ulicy Łostowickiej do Źródlanej ma kosztować 32 mln zł. Inwestycja obejmie nie tylko samą drogę rowerową, ale również przebudowę obiektów inżynieryjnych.

Dwa nowe baseny i powrót samochodów na most Siennicki

Wśród inwestycji, które mają zostać zakończone w 2027 roku, znalazły się przedsięwzięcia szczególnie wyczekiwane przez mieszkańców. Jednym z nich jest przebudowa mostu Siennickiego. Zgodnie z harmonogramem prace mają zakończyć się w drugim kwartale przyszłego roku. Koszt inwestycji wynosi 44 mln zł. Oznacza to, że latem mieszkańcy powinni ponownie korzystać z przeprawy również samochodami.

- Na wakacje powinniśmy pojechać nie tylko tramwajem przez most Siennicki, ale także samochodami. Przypomnę, że cały czas jest umożliwiony ruch pieszy i rowerowy - zapowiedziała Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

W trzecim kwartale 2027 roku planowane jest zakończenie przebudowy kładki na Zaspie. Jej koszt wynosi 26,7 mln zł.

Miasto zapowiada również oddanie do użytku dwóch nowych basenów. Pierwszy powstaje we Wrzeszczu, w rejonie ulic Legionów i Kościuszki. Jego wartość wynosi 77 mln zł, a zakończenie prac zaplanowano na trzeci kwartał. Drugi obiekt budowany jest przy ulicy Krasickiego, na granicy Brzeźna i Nowego Portu. Basen w Brzeźnie ma zostać ukończony w czwartym kwartale 2027 roku. Koszt inwestycji wynosi 57 mln zł. W przyszłym roku zakończyć ma się również pierwszy etap budowy ulicy Nowej Świętokrzyskiej. Wartość tego przedsięwzięcia wynosi 81,5 mln zł.

Dwie nowe szkoły i 62 mieszkania. Gdzie powstaną?

Ważną częścią przyszłorocznego budżetu będą inwestycje w edukację i mieszkalnictwo. W 2027 roku planowane jest otwarcie dwóch nowych szkół. Pierwsza to Publiczna Szkoła Podstawowa Futuri przy ulicy Lawendowe Wzgórze, druga to placówka Fundacji Pozytywne Inicjatywy przy ulicy Stankiewicza. Miasto przygotowuje się również do rozbudowy kolejnych placówek. Dokumentacja dotycząca Szkoły Podstawowej nr 83 ma kosztować 1 mln zł, natomiast przygotowanie dokumentacji dla SP nr 84 zaplanowano na 600 tys. zł. Ważnym elementem polityki mieszkaniowej będzie budowa 62 nowych mieszkań, których łączny koszt wyniesie 54,5 mln zł. Lokale mają powstać przy ulicach Żuławskiej, Królikarnia, Człuchowskiej i Kolorowej.

Nowe domy sąsiedzkie i rewitalizacja miejskich przestrzeni

Wśród zapowiadanych inwestycji znalazły się również nowe miejsca spotkań i aktywności lokalnych społeczności. Budowa domów sąsiedzkich na Osowej, Jasieniu i w Śródmieściu ma kosztować łącznie 34,6 mln zł. Dodatkowo 18,5 mln zł zaplanowano na przebudowę domu sąsiedzkiego w Nowym Porcie.

Podczas prezentacji Aleksandra Dulkiewicz zwróciła uwagę na społeczną rolę takich miejsc. W Gdańsku działa obecnie około 35 domów sąsiedzkich, które poza organizowaniem zajęć i spotkań coraz częściej pełnią również funkcję punktów informacyjnych.

- Dzisiaj domy sąsiedzkie pełnią bardzo wiele ważnych funkcji społecznych, ale także funkcję miejsca, w którym można uzyskać sprawdzone informacje. W czasie dezinformacji są one szczególnie ważne. Mamy tam ludzi, którzy pracują na rzecz lokalnej wspólnoty i cieszą się zaufaniem mieszkańców. Dzisiaj takich domów w naszym mieście, w różnych formach, działa około 35, czyli praktycznie w każdej dzielnicy - mówiła Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

W planach jest również odnowa kolejnych przestrzeni publicznych. Zagospodarowanie Rynku Oruńskiego wraz z przyległymi skwerami ma pochłonąć 19,1 mln zł. Z kolei rewitalizacja Placu Wałowego, obejmująca między innymi odtworzenie historycznego układu alejek i fontanny, została wyceniona na 25,9 mln zł. Kontynuowane będą także prace przy historycznych obiektach. Wśród nich znalazły się dawny kościół mennonitów, który jest adaptowany na cele muzyczno-kulturalne, Dom Literatury oraz zespół Bożego Ciała.

Park Południowy i ponad 108 mln zł na ochronę klimatu

Znaczące środki w projekcie budżetu przeznaczono na ochronę klimatu i poprawę miejskiej infrastruktury środowiskowej. Łączny koszt zaplanowanych działań wynosi 108,6 mln zł. Jednym z najważniejszych przedsięwzięć będzie drugi etap prac w Parku Południowym. Na ten cel przewidziano 37 mln zł. Projekt obejmuje między innymi główne alejki, oświetlenie, małą retencję oraz przygotowanie dokumentacji kolejnych etapów zagospodarowania terenu.

Miasto zapowiada także budowę zbiornika retencyjnego nr 3 i przebudowę Potoku Oruńskiego. W planach znalazły się również nowe nasadzenia zieleni w miejscach, w których obecnie dominują utwardzone powierzchnie. Dotyczy to między innymi Podwala Przedmiejskiego oraz ulic Gdyńskich Kosynierów i Stryjewskiego.

Prezydent podkreślała, że coraz większym wyzwaniem dla Gdańska jest nie tylko zabezpieczenie miasta przed intensywnymi opadami, ale również zatrzymywanie wody na okresy suszy.

- Te inwestycje tradycyjnie nazywamy przeciwpowodziowymi, chociaż coraz istotniejszym elementem jest zatrzymywanie wody i przygotowywanie nas na czas bez deszczu, który coraz częściej w naszym mieście się zdarza - wyjaśniała Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

W 2027 roku planowane jest również otwarcie kolejnego budynku w schronisku dla zwierząt. Obiekt będzie przeznaczony przede wszystkim dla małych zwierząt, w szczególności kotów. Koszt inwestycji wynosi 12,6 mln zł.

Dlaczego edukacja pochłania tak dużo pieniędzy? Prezydent podała konkretne dane

Podczas prezentacji projektu budżetu dziennikarze pytali również o strukturę miejskich wydatków. Największą pozycję od lat stanowi edukacja i oświata. W 2027 roku Gdańsk chce przeznaczyć na ten cel ponad 2,5 mld zł, czyli ponad 41 proc. wszystkich wydatków.

Aleksandra Dulkiewicz zwróciła uwagę, że utrzymanie szkół i zapewnienie odpowiednich warunków nauczania staje się coraz większym wyzwaniem finansowym. Jednym z powodów jest malejąca liczba uczniów przy jednoczesnym wzroście zatrudnienia nauczycieli.

Prezydent podała konkretne dane. W obecnym roku szkolnym w gdańskich placówkach jest około 2,5 tys. uczniów mniej, natomiast liczba nauczycieli wzrosła o około 250 osób.

- Edukacja kosztuje i to jest jasne, że musi kosztować. Nieustająco jako przedstawiciele samorządów zabiegamy o to, żeby rzeczywiście była w 100 proc. finansowana z budżetu państwa, a tak się od wielu, wielu lat nie dzieje. Mamy dużą liczbę szkół i nauczycieli, niestety coraz bardziej malejącą liczbę uczniów, co powoduje, że średni koszt na ucznia jest po prostu wyższy. Bardzo dużym wyzwaniem jest również rosnąca liczba uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, dla których potrzebny jest dodatkowy nauczyciel wspomagający lub współorganizujący naukę - tłumaczyła Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

Władze miasta chcą jednocześnie ograniczyć tempo wzrostu wydatków na oświatę. Prezydent poinformowała, że rozmawiała już na ten temat ze skarbnik miasta Izabelą Kuś oraz zastępczynią prezydenta odpowiedzialną za edukację.

- Jesteśmy po rozmowie z panią skarbnik i panią prezydent Chabior, odpowiedzialną za edukację. Moi współpracownicy otrzymali zadanie, żeby zatrzymać dynamikę wzrostu kosztów edukacji. W tym roku szkolnym mamy mniej o około 2,5 tysiąca uczniów w skali całego miasta, natomiast liczba nauczycieli wzrosła o około 250. Te dane mówią same za siebie. Przede wszystkim nowi nauczyciele to osoby wspomagające i współorganizujące naukę - mówiła prezydent.

Drugą największą grupę wydatków stanowi transport. W projekcie budżetu na ten cel zaplanowano około 1,125 mld zł.

Ponad 60 mln zł więcej na komunikację. Co zmieni się dla pasażerów?

Transport publiczny pozostaje jednym z głównych priorytetów władz Gdańska. Dodatkowe pieniądze mają pozwolić na rozwój połączeń w dzielnicach, w których przybywa mieszkańców, a także poprawić częstotliwość kursowania pojazdów na najbardziej obciążonych trasach.

W projekcie budżetu na 2027 rok na komunikację miejską przewidziano ponad 60 mln zł więcej niż w kończącym się roku.

- Komunikacja publiczna jest jednym z naszych priorytetów i jednym z głównych zadań. Bardzo dynamicznie rozwijamy inwestycje komunikacyjne. To choćby rozpoczęta budowa nowej linii tramwajowej i przygotowania do nowej linii kolejowej, ale chcemy także, żeby wzrosła liczba połączeń w tych miejscach, gdzie jest to potrzebne, tam, gdzie są nowi mieszkańcy. Dlatego planujemy w Letnicy czy w południowych dzielnicach miasta nowe połączenia, a także dogęszczenie już istniejących. W porównaniu z kończącym się rokiem przeznaczamy na ten cel o ponad 60 mln zł więcej - zapowiedziała Aleksandra Dulkiewicz.

Podczas spotkania poruszono również problem finansowania komunikacji miejskiej z wpływów ze sprzedaży biletów. Według przedstawionych szacunków w 2027 roku przychody z tego źródła pokryją niewiele ponad 21 proc. kosztów funkcjonowania transportu publicznego. Mimo to miasto nie zamierza ograniczać rozwoju połączeń. Władze Gdańska traktują komunikację jako jeden z najważniejszych elementów rozwoju miasta, szczególnie w dzielnicach, w których powstają nowe osiedla.

Deficyt Gdańska przekroczy 623 mln zł

Jednym z najbardziej interesujących fragmentów spotkania była dyskusja o finansach miasta. Dziennikarze zwrócili uwagę na ujemną różnicę między dochodami a wydatkami i pytali, na ile planowany deficyt może wpływać na możliwości dalszego zadłużania się Gdańska. Zgodnie z projektem budżetu dochody miasta w 2027 roku mają wynieść 6,962 mld zł, natomiast wydatki zaplanowano na poziomie 7,585 mld zł. Oznacza to deficyt w wysokości około 623 mln zł.

Aleksandra Dulkiewicz przekonywała, że sam deficyt nie powinien być jedynym kryterium oceny sytuacji finansowej samorządu. Zwróciła uwagę, że wiele dużych miast w Polsce planuje budżety z deficytem, a w ocenie możliwości finansowych szczególnie istotna jest nadwyżka operacyjna.

- Miasto oczywiście różni się od przedsiębiorstwa, ale jeśli chodzi o rozwój, to tak naprawdę jest przedsiębiorstwem. Dzisiaj bez zadłużania się, bez kredytów nie ma rozwoju. My to rozumiemy, ale też rozumiemy, że jesteśmy po naprawdę bezpiecznej stronie. Nie ma chyba dzisiaj dużego miasta w Polsce, które nie ma deficytu. Zresztą, jak pokazują poprzednie lata, praktycznie nie było od wielu lat takiego budżetu, który nie miałby deficytu. Istotna jest nadwyżka operacyjna, czyli sytuacja po stronie wydatków bieżących - mówiła Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

W projekcie budżetu na 2027 rok nadwyżkę operacyjną zaplanowano na poziomie 82,6 mln zł. To różnica między dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi, czyli pieniędzmi przeznaczanymi na codzienne funkcjonowanie miasta.

Nadwyżka budżetowa ma przede wszystkim zapewnić Gdańskowi stabilność finansową i potwierdzać jego zdolność do regulowania zobowiązań. Jak wyjaśniła Aleksandra Dulkiewicz, jest ona ważnym zabezpieczeniem, które wpływa również na wiarygodność kredytową miasta.

- Nadwyżka jest tak naprawdę poduszką umożliwiającą nam także wiarygodność kredytową, pokazującą, że jesteśmy w stanie obsługiwać swoje zobowiązania finansowe - odpowiedziała Aleksandra Dulkiewicz.

Ile wyniesie zadłużenie Gdańska? Prezydent pokazała porównanie z innymi miastami

Według projektu budżetu zadłużenie Gdańska na koniec 2027 roku ma wynieść około 2,185 mld zł. Podczas prezentacji prezydent pokazała również dane dotyczące sytuacji miasta na tle dwunastu największych ośrodków w Polsce.

Według przedstawionego porównania Gdańsk jest drugim najmniej zadłużonym miastem w tej grupie. Aleksandra Dulkiewicz zwróciła uwagę, że w zestawieniu należy uwzględnić również wielkość poszczególnych miast.

- Chciałabym państwu pokazać, jak miasto Gdańsk wygląda na tle innych miast. Jeśli chodzi o rozwój, miasto również musi podejmować decyzje inwestycyjne. Chciałabym pokazać, że jesteśmy drudzy po Bydgoszczy, jeśli chodzi o skalę zadłużenia. Bydgoszcz to piękne miasto, ale niemal dwa razy mniejsze od Gdańska, a nasza skala zadłużenia pokazuje, że jesteśmy naprawdę po bezpiecznej stronie - przekonywała prezydent.

Podczas omawiania wykresów dziennikarze zwrócili również uwagę na dane dotyczące dochodów i wydatków w poprzednich latach. Dulkiewicz wyjaśniła, że na prezentowane wskaźniki wpływały między innymi dodatkowe środki przekazywane samorządom pod koniec roku budżetowego.

Jak tłumaczyła, pieniądze przekazane w drugiej połowie grudnia poprawiały wyniki finansowe miast, ale ze względu na moment ich przekazania nie mogły już zostać wykorzystane na wydatki w tym samym roku budżetowym. Z tego powodu sama analiza wykresów wymaga uwzględnienia okoliczności, w jakich samorządy otrzymywały dodatkowe środki. Prezydent przedstawiła również wskaźnik obsługi zadłużenia. Według zaprezentowanych danych maksymalny dopuszczalny poziom dla Gdańska przekracza 10,5 proc., natomiast wskaźnik wynikający z obecnego zadłużenia wynosi 2,31 proc.

Dulkiewicz podkreśliła, że miasto nie zamierza opierać rozwoju wyłącznie na kredytach. W pierwszej kolejności chce pozyskiwać pieniądze zewnętrzne, a finansowanie dłużne traktuje jako narzędzie pozwalające realizować inwestycje, na które nie udało się zdobyć dodatkowego dofinansowania.

Na co jeszcze Gdańsk przeznaczy pieniądze w 2027 roku?

W projekcie budżetu znalazły się również środki na zdrowie, pomoc społeczną, sport i kulturę. Na programy profilaktyki zdrowotnej zaplanowano około 39 mln zł. Usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania mają pochłonąć prawie 40 mln zł. Miasto chce rozwijać również mieszkania wspomagane i treningowe, między innymi dla osób opuszczających pieczę zastępczą. Na ten cel przewidziano około 7 mln zł. Wśród pozostałych wydatków znalazły się niemal 10 mln zł na sport młodzieżowy, około 2,5 mln zł na ofertę kulturalną oraz 6 mln zł na działalność domów sąsiedzkich.

Podczas prezentacji prezydent zwracała uwagę, że rosnące potrzeby społeczne wynikają również ze zmian demograficznych. Coraz więcej mieszkańców wymaga wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, dlatego miasto chce rozwijać usługi świadczone bezpośrednio w miejscu zamieszkania.

Kiedy radni zdecydują o budżecie Gdańska na 2027 rok?

Przekazanie projektu budżetu rozpoczyna kolejny etap procedury. Dokument zostanie teraz szczegółowo przeanalizowany przez radnych i poszczególne komisje Rady Miasta Gdańska.

Przewodnicząca Agnieszka Owczarczak poinformowała, że posiedzenia komisji opiniujących projekt zaplanowano na koniec listopada. To właśnie wtedy mają być omawiane poszczególne działy i zakresy tematyczne przyszłorocznego budżetu.

- Projekt budżetu na 2027 rok będą teraz szczegółowo analizować radni podczas posiedzeń komisji Rady Miasta Gdańska, zaplanowanych na koniec listopada. Zapraszam mieszkańców i przedstawicieli mediów do udziału w tych spotkaniach. To dobra okazja, by zapoznać się z planowanymi wydatkami i inwestycjami oraz szczegółowymi zapisami projektu. Sesja budżetowa, podczas której radni podejmą decyzję o uchwaleniu budżetu, została zaplanowana na 17 grudnia - mówi Agnieszka Owczarczak, przewodnicząca Rady Miasta Gdańska.