Projekt LIFE MUMs (Minimising Unseen Molecules) został zainaugurowany we wrześniu 2026 roku w Hamburgu. W przedsięwzięciu uczestniczy dziewięciu partnerów z ośmiu krajów Unii Europejskiej. Jednym z najważniejszych elementów projektu będzie aplikacja skierowana do kobiet planujących ciążę oraz kobiet ciężarnych.
Koncepcja projektu rozwijana jest w Gdańskim Uniwersytecie Medycznym. Za jej rozwój odpowiada dr hab. Aleksandra Rutkowska, adiunkt w Zakładzie Koordynowanej Opieki Instytutu Pielęgniarstwa i Położnictwa GUMed oraz prezes DetoxED Sp. z o.o., spin-offu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego i Politechniki Gdańskiej.
„Niewidzialna chemia” jest wokół nas
EDCs, czyli substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego, mogą występować w wielu produktach, z którymi mamy kontakt każdego dnia. Chodzi m.in. o niektóre bisfenole, ftalany, PFAS określane jako „wieczne chemikalia” czy część substancji stosowanych jako uniepalniacze.
Źródłem kontaktu mogą być między innymi żywność i jej opakowania, tworzywa sztuczne, kosmetyki, środki czystości, meble, tekstylia, a także kurz znajdujący się w naszych domach.
Szczególne znaczenie ma okres poprzedzający ciążę oraz sama ciąża. Hormony uczestniczą w kluczowych procesach związanych z rozwojem płodu, a łożysko jest aktywnym narządem hormonalnym. Badania naukowe wskazują na związki pomiędzy prenatalną ekspozycją na niektóre EDC a wybranymi parametrami przebiegu ciąży, wzrastania płodu i rozwoju dziecka. Jednocześnie siła dowodów zależy od konkretnej substancji i badanego efektu.
Twórcy projektu podkreślają, że jego celem nie jest wzbudzanie lęku przed codziennym kontaktem z chemią.
— Nie chcemy straszyć kobiet w ciąży chemią. Chcemy dać im wiedzę i konkretne rozwiązania. Nie jesteśmy w stanie wyeliminować całej ekspozycji środowiskowej, ale część źródeł możemy stosunkowo łatwo ograniczyć — mówi dr hab. Aleksandra Rutkowska.
Aplikacja podpowie, co można zmienić
CheckED Pink Edition ma analizować codzienne zachowania użytkowniczki. Pod uwagę będą brane m.in. sposób przechowywania i podgrzewania żywności, stosowane kosmetyki i środki czystości oraz produkty znajdujące się w domu.
Na podstawie odpowiedzi aplikacja ma wskazywać potencjalne źródła ekspozycji i tworzyć indywidualny profil narażenia. Najważniejsze mają być jednak nie same wyniki, ale praktyczne wskazówki.
Zamiast obszernego raportu użytkowniczka ma otrzymać kilka najważniejszych rekomendacji – informacje o tym, co warto zmienić w pierwszej kolejności i czym można zastąpić dotychczas stosowane rozwiązanie.
— To jest najważniejsza idea CheckED: nie mówić kobiecie „uważaj, wszędzie są szkodliwe substancje”, tylko powiedzieć: „tu są trzy rzeczy, które możesz realnie zmienić już dziś” – podkreśla dr hab. Aleksandra Rutkowska.
Kiedy będzie można skorzystać z aplikacji?
CheckED Pink Edition ma być bezpłatna i anonimowa. Nie będzie narzędziem diagnostycznym i nie będzie mierzyć poziomu substancji chemicznych w organizmie. Jej zadaniem ma być przede wszystkim profilaktyka oraz pomoc w modyfikowaniu codziennych zachowań.
Na aplikację trzeba będzie jednak jeszcze poczekać.
— Aplikacja będzie dostępna wiosną przyszłego roku (kwiecień-maj 2027 r.). Nie wymaga ona instalacji. Działa poprzez stronę internetową — poinformowała nas Izabella Krużyńska z GUMED.
Z aplikacji mają korzystać także lekarze i położne
LIFE MUMs zakłada również stworzenie specjalnego dashboardu dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Z rozwiązania mają korzystać m.in. ginekolodzy, lekarze rodzinni i położne.
Informacje zebrane za pomocą CheckED mają być wykorzystywane podczas standardowego kontaktu z pacjentką. Jednym z założeń projektu jest stworzenie krótkiej interwencji profilaktycznej, którą będzie można przeprowadzić w ciągu około 3–4 minut.
Szczególną rolę przewidziano dla położnych, które mają bezpośredni kontakt zarówno z kobietami planującymi ciążę, jak i kobietami ciężarnymi.
Projekt obejmuje również działania prowadzone w gospodarstwach domowych oraz badania biomonitoringowe. Dzięki nim uczestnicy LIFE MUMs mają sprawdzać, które rekomendacje rzeczywiście pomagają ograniczać ekspozycję i które zmiany można utrzymać w codziennym życiu.
Gdański projekt realizowany w ośmiu krajach
LIFE MUMs, czyli Minimising Unseen Molecules (LIFE25-GIE-DE-101293708) będzie realizowany w latach 2026–2030 przez dziewięciu partnerów z Polski, Niemiec, Grecji, Łotwy, Czech, Francji, Portugalii i Austrii.
Całkowity kwalifikowany budżet projektu wynosi 1 999 983 euro. Maksymalne dofinansowanie ze strony Unii Europejskiej to 1 199 990 euro, czyli 60 proc. kosztów kwalifikowanych.
Pomysł rozwijany w Gdańsku ma więc zostać wykorzystany w przedsięwzięciu obejmującym kilka europejskich państw. Jednym z jego pierwszych widocznych dla użytkowniczek efektów ma być właśnie CheckED Pink Edition, która wiosną 2027 roku ma pomóc przekładać wiedzę o codziennej ekspozycji na konkretne, możliwe do zastosowania zmiany.
Komentarze (0)