Pomorze zaskakuje. 23 nowe rezerwaty przyrody w regionie

Zmiany na Pomorzu są częścią ogólnopolskiego programu tworzenia i powiększania rezerwatów przyrody. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku wskazuje, że od początku 2024 roku region wyraźnie zwiększył zakres ochrony najcenniejszych fragmentów swojego środowiska.

23 nowe rezerwaty przyrody na Pomorzu

Od początku 2024 roku w województwie pomorskim utworzono 23 nowe rezerwaty przyrody. To najwięcej w kraju. Jednocześnie dziewięć istniejących rezerwatów zostało powiększonych, dzięki czemu ochroną objęto kolejne wartościowe siedliska. Pomorska przyroda jest wyjątkowo zróżnicowana. Na terenie województwa występują zarówno środowiska związane z Bałtykiem, jak i torfowiska, bagna, bory oraz cenne kompleksy leśne. Wśród nowych rezerwatów znajdują się miejsca, których znaczenie wynika nie tylko z obecności rzadkich gatunków, ale również z zachowania całych, funkcjonujących ekosystemów.

Wydma Lubiatowska chroni naturalny krajobraz wybrzeża

Jednym z nowych obszarów jest „Wydma Lubiatowska”. Rezerwat powstał w celu zachowania kompleksu nadmorskich wydm i zagłębień międzywydmowych wraz z charakterystycznymi dla nich ekosystemami oraz naturalnym krajobrazem wybrzeża. Wydmy są środowiskiem wymagającym szczególnej ochrony. Ich funkcjonowanie zależy między innymi od naturalnych procesów zachodzących na wybrzeżu. Znajdujące się tam rośliny i zwierzęta muszą radzić sobie ze specyficznymi warunkami, dlatego zachowanie takich siedlisk ma znaczenie dla całego nadmorskiego ekosystemu.

Łosiowe Bagno. Ważny obszar dla gospodarki wodnej

Drugim charakterystycznym miejscem jest „Łosiowe Bagno”. Obejmuje ono kompleks terenów podmokłych, w tym torfowiska wysokie i przejściowe, brzeziny bagienne oraz bory bagienne. Torfowiska są niezwykle ważnymi magazynami wody. Ich naturalne funkcjonowanie pozwala zatrzymywać ją w środowisku i stopniowo regulować jej przepływ. Ma to znaczenie w czasie suszy, ale także podczas intensywnych opadów. Ochrona takich terenów jest więc istotna zarówno dla zachowania siedlisk cennych gatunków, jak i dla utrzymania naturalnych mechanizmów regulujących stosunki wodne.

Powiększono dziewięć istniejących rezerwatów

Na Pomorzu zmieniają się nie tylko granice obszarów nowo tworzonych. Powiększono także dziewięć istniejących rezerwatów przyrody. Jednym z przykładów są „Piaśnickie Łąki”. Rozszerzenie granic ma umożliwić skuteczniejszą ochronę znajdujących się tam ekosystemów.

Takie decyzje poprzedzają analizy przyrodnicze i praca specjalistów. RDOŚ w Gdańsku podkreśla również znaczenie współpracy z lokalnymi samorządami.

- Ochrona przyrody to nasz obowiązek wobec przyszłych pokoleń. Powoływanie nowych rezerwatów w województwie pomorskim to efekt wielomiesięcznej pracy naszych specjalistów, przyrodników oraz dialogu z lokalnymi samorządami. Każdy nowy hektar objęty ochroną rezerwatową to bezpieczna przystań dla rzadkich gatunków flory i fauny, których na Pomorzu nam nie brakuje. Cieszymy się, że możemy dołożyć swoją cegiełkę do ogólnopolskiego sukcesu w tej dziedzinie - mówi Anna Tchórzewska, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku.

200 nowych rezerwatów w Polsce

Skala zmian jest jeszcze większa, jeśli spojrzeć na całą Polskę. Od początku 2024 roku utworzono 200 nowych rezerwatów przyrody, a ponad 100 istniejących obszarów zostało powiększonych. W Polsce funkcjonuje obecnie 1718 rezerwatów przyrody. Nowe obszary stanowią więc istotną część całego systemu ochrony przyrody. Najwięcej nowych rezerwatów chroni ekosystemy leśne i borowe, które stanowią 48,5 procent wszystkich nowo utworzonych obszarów. 13 procent to torfowiska. Pomorskie jest liderem pod względem liczby nowych rezerwatów. Pod względem powierzchni pierwsze miejsce zajmuje natomiast województwo świętokrzyskie.

Ponad 4 tysiące hektarów nowych obszarów w Świętokrzyskiem

W województwie świętokrzyskim nowe rezerwaty zajmują łącznie ponad 4 tysiące hektarów. To właśnie tam znajduje się również „Bliżyńskie Lasy Naturalne”, rezerwat o powierzchni prawie 3000 hektarów. Jest największym rezerwatem utworzonym w tej kadencji i jednocześnie największym takim obszarem utworzonym w Polsce od ponad 20 lat. Różnica między liderami pokazuje, że skala ochrony może być mierzona na dwa sposoby. Pomorskie wyróżnia się liczbą nowych miejsc, a Świętokrzyskie wielkością powierzchni objętej ochroną.

200. nowy rezerwat znajduje się na Mazowszu

Jubileuszowy 200. nowy rezerwat przyrody powstał w województwie mazowieckim. To „Dolina Rzeki Małej”, położona na terenie gmin Piaseczno i Góra Kalwaria. Sam rezerwat zajmuje 133,49 hektara, natomiast jego otulina ma powierzchnię 285,89 hektara. Chronione są tam leśne ekosystemy bagienne na torfowiskach niskich. Jednym z najważniejszych walorów tego miejsca jest zdolność naturalnego środowiska do zatrzymywania wody. To szczególnie istotne w czasie zmian klimatycznych, gdy coraz większego znaczenia nabiera zachowanie naturalnych obszarów retencyjnych.

Dlaczego ochrona torfowisk i lasów jest tak ważna?

Rezerwaty przyrody pełnią wiele funkcji. Chronią siedliska, pozwalają zachować rzadkie gatunki i zabezpieczają naturalne procesy zachodzące w środowisku. Torfowiska, mokradła i lasy mają również znaczenie dla ludzi. Zatrzymują wodę, są ostoją roślin i zwierząt, wpływają na jakość środowiska i mogą stanowić naturalne miejsca odpoczynku.

Minister klimatu i środowiska Paulina Hennig Kloska zwraca uwagę, że ochrona przyrody nie powinna być traktowana wyłącznie jako inwestycja w przyszłość.

- Kiedyś mówiło się, że powinniśmy chronić przyrodę dla przyszłych pokoleń. Dziś już wiemy, że trzeba ją chronić tu i teraz, także dla nas samych. To zadanie realizujemy skutecznie w formie nowych i powiększanych rezerwatów, bo jest to ważne z punktu widzenia zmiany klimatu, kryzysu bioróżnorodności oraz ze względów zdrowotnych. Każdy z 200 utworzonych przez nas, od 2024 roku, nowych rezerwatów czy ponad 100 powiększonych to miejsca retencji wody, ostoje roślin i zwierząt, naturalne oczyszczacze powietrza i obszary, gdzie relaks jest skuteczny i bezpłatny - mówi Paulina Hennig Kloska, ministra klimatu i środowiska.

Pięć nowych rezerwatów w Wielkopolsce

W ogólnopolskim bilansie wyróżnia się również Wielkopolska. Od początku 2024 roku Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Poznaniu powołała pięć nowych rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni 346,38 hektara.

Trzy z nich mają charakter leśny.

„Leśna Ostoja koło Promna im. Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy” chroni wyjątkowo naturalny kompleks starodrzewi grądowych, łęgowych i olsu. Jest również ostoją cennych gatunków wskaźnikowych starych lasów liściastych oraz licznych ksylobiontów, czyli bezkręgowców, grzybów i śluzowców związanych z martwym drewnem.

Rezerwat znajduje się bezpośrednio w sąsiedztwie dwóch istniejących wcześniej rezerwatów. Razem tworzą zwarty kompleks leśny o wyjątkowych walorach przyrodniczych.

Bobrownia i Bobrowy Zakątek

„Bobrownia” chroni unikatowy w skali regionu układ ekosystemów źródliskowych nad jeziorem Kubek. Obszar znajduje się na terenie dwóch obszarów Natura 2000. Zachował się tam również rzadki zespół roślinny chroniony prawem Unii Europejskiej. Z kolei „Bobrowy Zakątek” obejmuje mozaikę podmokłych siedlisk leśnych i łąkowych nad Wartą. Szczególną uwagę zwracają rosnące tam ponad 100-letnie dęby. Są one miejscem życia licznych gatunków ptaków i owadów, dzięki czemu stare drzewa stanowią ważny element całego ekosystemu.

Jezioro Wierzchołek i Zamorze Pniewskie

Dwa pozostałe nowe rezerwaty w Wielkopolsce chronią torfowiska. „Jezioro Wierzchołek” obejmuje zasadowe torfowisko mechowiskowe wraz z naturalnym jeziorem eutroficznym. Teren wyróżnia się bogactwem flory i obecnością rzadkich zbiorowisk roślinnych.

Natomiast „Zamorze Pniewskie” chroni torfowisko przejściowe. Zachowały się tam stanowiska roślin objętych ścisłą ochroną gatunkową, w tym lipiennika Loesela.

- Ochrona najcenniejszych przyrodniczo terenów Wielkopolski to jeden z naszych priorytetów. Każdy nowy rezerwat to efekt ciężkiej pracy przyrodników i pracowników dyrekcji, a jednocześnie realna korzyść dla regionu. To miejsca, które zatrzymują wodę, chronią różnorodność biologiczną i pozostaną w niemal niezmienionym stanie dla kolejnych pokoleń - mówi Marcin Nowak, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu.

Nowe rezerwaty pokazują, że ochrona przyrody obejmuje dziś bardzo różne środowiska. Na Pomorzu są to między innymi wydmy i mokradła, w Wielkopolsce stare lasy, źródliska i torfowiska, a w innych częściach kraju rozległe kompleksy leśne. Każde z tych miejsc ma własne walory, które zdecydowały o objęciu go szczególną ochroną.