W 2026 r. trzynasta emerytura wyniosła 1978,49 zł brutto. Jej wysokość odpowiada kwocie najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca, ustalonej po waloryzacji świadczeń o 5,3 proc. W porównaniu z poprzednim rokiem dodatkowa wypłata zwiększyła się o 99,58 zł brutto. ZUS szacował, że pieniądze trafią do ponad 10 mln osób.
Świadczenie zostało przyznane automatycznie, bez konieczności składania wniosku. Większość uprawnionych otrzymała trzynastą emeryturę wraz z kwietniową emeryturą lub rentą. Osobom pobierającym świadczenia i zasiłki przedemerytalne pieniądze wypłacono w terminie majowym.
Kwota netto zależała od wysokości podstawowej emerytury albo renty. Od dodatkowego świadczenia pobierana jest dziewięcioprocentowa składka zdrowotna, a w określonych przypadkach również zaliczka na podatek dochodowy. Z wyliczeń prezentowanych przez ZUS wynikało, że przy świadczeniu podstawowym w wysokości 1000 zł brutto trzynasta emerytura wynosiła 1743,43 zł netto. Przy emeryturze równej 1978,49 zł brutto uprawniony otrzymywał 1625,43 zł netto, natomiast przy świadczeniu wynoszącym co najmniej 2500 zł brutto – 1563,43 zł netto.
ZUS sprawdza prawo do trzynastej emerytury
Sama realizacja przelewu nie zamyka postępowania dotyczącego prawa do dodatkowych pieniędzy. Ustawa o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów pozwala organowi emerytalno-rentowemu ponownie ustalić uprawnienia, jeżeli po wypłacie pojawią się informacje wpływające na prawo do podstawowej emerytury lub renty.
Kluczowe znaczenie ma sytuacja świadczeniobiorcy na 31 marca danego roku. Trzynasta emerytura przysługuje wyłącznie osobie, która w tym dniu miała prawo do wypłaty jednego ze świadczeń wskazanych w ustawie. Jeżeli emerytura albo renta była zawieszona, dodatkowe pieniądze nie powinny zostać wypłacone.
Trzynastkę mogą otrzymać nie tylko emeryci. Prawo do niej obejmuje również między innymi osoby pobierające renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinne, renty socjalne, emerytury pomostowe, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, rodzicielskie świadczenia uzupełniające oraz świadczenia przedemerytalne. Osobie mającej prawo do kilku świadczeń przysługuje tylko jedna trzynasta emerytura. Jedno dodatkowe świadczenie przypada także na wieloosobową rentę rodzinną i jest dzielone między wszystkich uprawnionych.
Zwrot trzynastej emerytury po rozliczeniu przychodów
Obowiązek zwrotu może powstać przede wszystkim po rozliczeniu przychodów osób pobierających wcześniejsze emerytury oraz niektóre renty. Jeżeli świadczeniobiorca nie osiągnął powszechnego wieku emerytalnego i jednocześnie pracował, jego wynagrodzenie może doprowadzić do zmniejszenia albo zawieszenia wypłaty z ZUS.
Jeżeli z późniejszego rozliczenia wynika, że podstawowa emerytura lub renta powinna zostać zawieszona za marzec, zmienia się również sytuacja prawna trzynastej emerytury. Osoba, która na 31 marca nie miała prawa do wypłaty świadczenia podstawowego, nie spełnia warunku otrzymania trzynastki. ZUS może wtedy wydać nową decyzję i uznać dodatkową wypłatę za świadczenie nienależnie pobrane.
Nie oznacza to, że każde przekroczenie limitu dorabiania automatycznie prowadzi do zwrotu 1978,49 zł brutto. Jeżeli dodatkowy przychód powoduje jedynie zmniejszenie podstawowej emerytury lub renty, prawo do trzynastki nie musi zostać utracone. Decydujące jest zawieszenie wypłaty na ustawowy dzień ustalania uprawnień.
Limity dorabiania do emerytury od 1 czerwca 2026 r.
Od 1 czerwca 2026 r. pierwszy limit przychodów dla wcześniejszych emerytów i rencistów wynosi 6694,10 zł brutto miesięcznie. Jest to równowartość 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za pierwszy kwartał 2026 r. Przychód nieprzekraczający tej wartości nie powoduje zmniejszenia ani zawieszenia świadczenia.
Drugi próg został ustalony na poziomie 12 431,80 zł brutto, czyli 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Osiągnięcie przychodu wyższego od tej kwoty skutkuje zawieszeniem wypłaty emerytury albo renty.
Jeżeli miesięczny przychód przekracza 6694,10 zł, lecz nie jest wyższy niż 12 431,80 zł brutto, ZUS zmniejsza świadczenie o kwotę przekroczenia. Redukcja nie może być jednak wyższa od obowiązującej maksymalnej kwoty zmniejszenia, ustalanej odrębnie dla poszczególnych rodzajów emerytur i rent.
Aktualne progi obowiązują do 31 sierpnia 2026 r. Zmieniają się co trzy miesiące, ponieważ są uzależnione od przeciętnego wynagrodzenia. Kwoty obowiązujące od czerwca nie wpływają wstecz na prawo do trzynastej emerytury ustalone na 31 marca. Mają jednak znaczenie dla bieżących wypłat wcześniejszych emerytur i rent.
Kogo nie dotyczą limity dorabiania
Ograniczenia nie obejmują większości emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny, wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Takie osoby mogą co do zasady pracować i uzyskiwać przychody bez ryzyka zmniejszenia albo zawieszenia emerytury.
Wyjątek dotyczy między innymi osób, których wyliczona emerytura jest niższa od świadczenia minimalnego i została podwyższona do ustawowej kwoty najniższej emerytury. Jeżeli dodatkowy przychód przekroczy wartość dopłaty do minimum, ZUS może wypłacić emeryturę bez tego podwyższenia.
Bez ograniczeń mogą dorabiać również osoby pobierające emeryturę częściową, renty inwalidów wojennych, określone renty inwalidów wojskowych oraz renty rodzinne po osobach uprawnionych do takich świadczeń. Szczególne zasady dotyczą także uczniów i studentów przed ukończeniem 26. roku życia, którzy pobierają rentę rodzinną i wykonują pracę na podstawie umowy zlecenia nieobjętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi.
Roczne rozliczenie wcześniejszych emerytur i rent
Osoby pobierające wcześniejsze emerytury lub renty, które podlegają limitom, powinny do końca lutego przekazać ZUS informację o przychodach osiągniętych w poprzednim roku. Pracownicy przedstawiają zaświadczenie wystawione przez zakład pracy. Osoby prowadzące działalność gospodarczą składają natomiast oświadczenie zawierające kwotę odpowiadającą podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
ZUS może przeprowadzić rozliczenie w wariancie miesięcznym albo rocznym i zastosować rozwiązanie korzystniejsze dla świadczeniobiorcy. Z tego względu zaświadczenie powinno wskazywać zarobki uzyskane w poszczególnych miesiącach. Pozwala to dokładnie ustalić, kiedy doszło do przekroczenia limitu oraz czy jego skutkiem powinno być zmniejszenie, czy zawieszenie wypłaty.
Jeżeli rozliczenie wykaże, że emerytura lub renta została pobrana bez podstawy prawnej, ZUS wyda decyzję określającą kwotę podlegającą zwrotowi. Gdy zawieszenie obejmie również marzec, ponownie zostanie sprawdzone prawo do trzynastej emerytury. W takim przypadku do oddania może być całe dodatkowe świadczenie wypłacone w 2026 r.
Źródła:
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych
- Ustawa z 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
- Komunikat prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 14 maja 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70 i 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia
Komentarze (0)