Wielka wymiana praw jazdy coraz bliżej. Te dokumenty stracą ważność

Bezterminowe prawa jazdy przez wiele lat dawały kierowcom poczucie, że raz wydany dokument pozostanie z nimi na zawsze. Przepisy zmieniły jednak zasady i choć zdobyte wcześniej uprawnienia nie wygasają tylko dlatego, że dokument był wydany bezterminowo, sam blankiet będzie trzeba wymienić. To właśnie ta różnica jest najważniejsza dla osób, które mają prawa jazdy wydane jeszcze przed zmianą przepisów w 2013 roku.

Bezterminowe dokumenty będą musiały zostać wymienione

Obowiązkowa wymiana obejmie prawa jazdy wydane do 18 stycznia 2013 roku. Dotyczy to również dokumentów, na których nie wpisano daty ważności. Zgodnie z ustawą proces wymiany ma rozpocząć się 19 stycznia 2028 roku i zakończyć 18 stycznia 2033 roku.

Nie oznacza to jednak, że któregoś dnia wszystkie stare prawa jazdy nagle przestaną działać. Wymiana zostanie rozłożona na kilka lat, a szczegółowe terminy dla poszczególnych grup kierowców mają zostać ustalone tak, aby urzędy były w stanie obsłużyć tak dużą liczbę wniosków.

To szczególnie ważne przy skali całego przedsięwzięcia. Według szacunków obowiązek może dotyczyć około 15 mln dokumentów. Oznacza to jedną z największych operacji administracyjnych dotyczących kierowców od wielu lat.

Wymiana dokumentu nie oznacza utraty prawa do prowadzenia auta

Wokół bezterminowych praw jazdy od dawna pojawia się najwięcej nieporozumień. Kierowca posiadający takie prawo jazdy może mieć bezterminowe uprawnienia, ale nie oznacza to, że sam fizyczny dokument również będzie ważny bez końca.

Po wymianie kierowca otrzyma nowe prawo jazdy z określoną datą ważności dokumentu. Nie oznacza to jednak automatycznie, że po upływie tej daty będzie musiał ponownie zdawać egzamin albo od początku zdobywać prawo do kierowania samochodem.

Co do zasady chodzi o administracyjną wymianę dokumentu potwierdzającego posiadane uprawnienia. Dla większości kierowców kategorii B najważniejsze będzie więc dopilnowanie terminu i złożenie odpowiedniego wniosku.

Dlaczego stare prawa jazdy muszą zniknąć

Zmiana jest konsekwencją ujednolicania zasad dotyczących dokumentów prawa jazdy. Od 19 stycznia 2013 roku w Polsce nie są już wydawane bezterminowe prawa jazdy jako dokumenty.

Nowe dokumenty mają określony okres ważności. W przypadku najpopularniejszych kategorii prawa jazdy może on wynosić maksymalnie 15 lat. Krótszy termin może zostać zastosowany między innymi wtedy, gdy wynika to ze stanu zdrowia kierowcy lub rodzaju posiadanych uprawnień.

W efekcie w Polsce nadal funkcjonują obok siebie dwa rodzaje dokumentów: starsze, często wydane bezterminowo, oraz nowsze, posiadające już konkretną datę ważności. Masowa wymiana w latach 2028–2033 ma stopniowo zakończyć ten podział.

Kierowcy nie muszą ruszać do urzędów już teraz

Osoby posiadające bezterminowe prawa jazdy nie muszą obecnie składać wniosków wyłącznie dlatego, że za kilka lat rozpocznie się ich obowiązkowa wymiana. Ustawa daje na przeprowadzenie całego procesu pięć lat.

Kluczowy będzie szczegółowy harmonogram. Dopiero na jego podstawie będzie można wskazać, kiedy konkretna grupa kierowców powinna złożyć wniosek. Pozwoli to uniknąć sytuacji, w której miliony osób jednocześnie pojawią się w urzędach.

Inaczej wygląda sytuacja osób, które już teraz mają prawo jazdy z określonym terminem ważności. Jeżeli data znajdująca się w ich dokumentacji wypada wcześniej, nie mogą one czekać do 2028 roku. Obowiązuje je termin wynikający z obecnego prawa jazdy.

Co trzeba będzie zrobić, aby dostać nowe prawo jazdy

Procedura będzie opierała się na złożeniu wniosku o wydanie nowego dokumentu. Kierowca będzie musiał przedstawić aktualne zdjęcie, potwierdzić swoją tożsamość oraz przekazać dane dotyczące dotychczasowego prawa jazdy.

Wniosek można składać w odpowiednim urzędzie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. Obecnie sprawami tymi zajmują się przede wszystkim starostwa powiatowe, urzędy miast na prawach powiatu oraz odpowiednie urzędy dzielnic w Warszawie.

Szczegóły procedury obowiązującej w czasie masowej wymiany mogą zostać jeszcze doprecyzowane przed 2028 rokiem. Dotyczy to także wysokości opłat, dlatego dzisiejszych kosztów wydania dokumentu nie należy traktować jako kwoty, która z pewnością będzie obowiązywała za kilka lat.

Czy przy wymianie potrzebne będą badania lekarskie?

To jedno z najczęściej pojawiających się pytań wśród właścicieli bezterminowych praw jazdy. Sama obowiązkowa wymiana starego dokumentu nie oznacza automatycznie, że każdy kierowca będzie musiał przejść badanie lekarskie.

Znaczenie ma to, jakie uprawnienia posiada dana osoba i czy wcześniej zostały one ograniczone ze względów zdrowotnych. Inna sytuacja dotyczy kierowcy, który ma bezterminowe uprawnienia do prowadzenia samochodu osobowego, a inna osoby, dla której ważność określonej kategorii zależy od aktualnego orzeczenia lekarskiego.

Dlatego nie należy utożsamiać wymiany starego blankietu z ponownym sprawdzaniem zdolności wszystkich kierowców do prowadzenia pojazdów.

Po 2033 roku stary dokument nie wystarczy

Termin końcowy przewidziany przez ustawę to 18 stycznia 2033 roku. Po zakończeniu procesu wymiany stare dokumenty objęte obowiązkiem nie będą mogły funkcjonować w nieskończoność tylko dlatego, że kiedyś wydano je bez daty ważności.

Dla kierowców najważniejsze będzie więc pilnowanie komunikatów dotyczących harmonogramu. Na razie nie ma potrzeby masowego składania wniosków, ale przed rozpoczęciem wymiany każdy właściciel starego prawa jazdy powinien sprawdzić, do której grupy zostanie przypisany.

Sama operacja nie oznacza odebrania milionom Polaków uprawnień do prowadzenia samochodu. Oznacza natomiast koniec epoki dokumentów, które w portfelach wielu kierowców znajdują się od kilkunastu, a czasem nawet kilkudziesięciu lat.

PODSTAWY PRAWNE

• Ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
• Przepisy dotyczące wymiany praw jazdy wydanych do 18 stycznia 2013 roku
• Przepisy dotyczące okresów ważności dokumentów prawa jazdy
• Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. K 5/13

ŹRÓDŁA MEDIALNE

• Super Biznes – informacje dotyczące skali planowanej wymiany bezterminowych praw jazdy oraz liczby kierowców objętych zmianami.
• Ministerstwo Infrastruktury – informacje dotyczące zasad wymiany praw jazdy wydanych przed 19 stycznia 2013 roku.
• Gov.pl – informacje dotyczące wydawania i wymiany dokumentów prawa jazdy.
• Sejm RP – przepisy ustawy o kierujących pojazdami oraz materiały dotyczące procesu obowiązkowej wymiany dokumentów.