Wielka wymiana dokumentów w całej Polsce. Dotknie 15 mln kierowców

Jedna z największych operacji związanych z dokumentami kierowców w ostatnich latach rozpocznie się 19 stycznia 2028 r. Do urzędów będą musieli zgłaszać się posiadacze praw jazdy wydanych do 18 stycznia 2013 r., czyli przede wszystkim osoby mające dokumenty określane potocznie jako bezterminowe.

Ministerstwo Infrastruktury szacuje, że obowiązek obejmie około 15 mln dokumentów. To oznacza wieloletnią operację prowadzoną we wszystkich powiatach i miastach na prawach powiatu, ponieważ właśnie tam obsługiwane są sprawy związane z wydawaniem praw jazdy.

Podstawą prawną jest art. 124 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z nim stare prawa jazdy mają być wymieniane od 19 stycznia 2028 r. do 18 stycznia 2033 r. Kierowcy nie powinni jednak zakładać, że będą mogli dowolnie wybrać moment wizyty w urzędzie. Szczegółowe terminy dla poszczególnych grup mają zostać określone osobnym rozporządzeniem.

Na 22 sierpnia 2026 r. taki szczegółowy harmonogram nie został jeszcze opublikowany. Nie ma więc obecnie oficjalnej tabeli, według której przykładowo posiadacze dokumentów z określonego roku mieliby wymieniać je w konkretnym miesiącu czy roku.

Bezterminowe uprawnienia pozostaną bezterminowe

Najważniejsza dla kierowców informacja dotyczy rozróżnienia pomiędzy ważnością dokumentu a ważnością samych uprawnień.

Jeżeli kierowca otrzymał przed laty bezterminowe uprawnienie kategorii B, obowiązkowa wymiana prawa jazdy nie oznacza ponownego egzaminu ani automatycznego ograniczenia czasu, przez jaki może prowadzić samochód.

Zmieni się natomiast okres ważności wydawanego dokumentu. Dla kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E oraz T prawo jazdy jest co do zasady wydawane na okres nieprzekraczający 15 lat. Termin może zostać skrócony, jeżeli wynika to z orzeczenia lekarskiego.

W przypadku kategorii związanych między innymi z prowadzeniem samochodów ciężarowych i autobusów okresy ważności są krótsze i pozostają powiązane również z wymaganymi badaniami.

W praktyce kierowca może więc nadal posiadać bezterminowe uprawnienie do kierowania samochodem osobowym, mimo że plastikowy dokument będzie miał określoną datę ważności.

Szczegółowy harmonogram ma zapobiec kolejkom w urzędach

Pięcioletni okres przewidziany na wymianę nie jest przypadkowy. Przy około 15 mln dokumentów przeprowadzenie całej procedury w krótkim czasie mogłoby doprowadzić do przeciążenia wydziałów komunikacji i systemu produkcji dokumentów.

Anna Szumańska, rzeczniczka Ministerstwa Infrastruktury, informowała Dziennik.pl, że szczegółowe terminy mają zostać określone z uwzględnieniem możliwości technicznych Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych oraz urzędów.

Oznacza to, że obowiązek będzie rozłożony w czasie. Ustawa dopuszcza również wcześniejszą wymianę prawa jazdy na wniosek jego posiadacza. Kierowca nie musi więc czekać do ostatniego okresu przewidzianego w przyszłym harmonogramie.

Stary dokument po terminie przestanie być ważny

Przepisy określają także konsekwencję niedopełnienia obowiązku w odpowiednim czasie. Dotychczasowe prawo jazdy zachowuje ważność nie dłużej niż do terminu, w którym powinno zostać wymienione.

Nie oznacza to jednak, że samo niewymienienie dokumentu automatycznie powoduje utratę wcześniej uzyskanych uprawnień. Ważność blankietu i istnienie uprawnienia do kierowania pojazdem nie są tym samym.

To istotne rozróżnienie, ponieważ w przestrzeni publicznej pojawiają się informacje, jakoby każdemu kierowcy korzystającemu ze starego, niewymienionego dokumentu automatycznie groziła sankcja przewidziana za prowadzenie samochodu bez uprawnień. Tak daleko idącego wniosku nie można wyprowadzać wprost z przepisów regulujących obowiązkową wymianę.

Kwestia skutków niewymienienia dokumentu była również przedmiotem pytań kierowanych do Ministerstwa Infrastruktury w ramach interpelacji poselskich.

Prawo jazdy może podrożeć przed masową wymianą

Drugą istotną zmianą dla kierowców są planowane wyższe opłaty za wydawanie dokumentów. Ministerstwo Infrastruktury przygotowało projekt przewidujący wzrost opłaty za wydanie prawa jazdy ze 100 do 115,50 zł.

Opłata za międzynarodowe prawo jazdy miałaby natomiast wzrosnąć z 35 do 40,50 zł.

Na 22 sierpnia 2026 r. nie są to jednak jeszcze obowiązujące stawki. Aktualne rozporządzenie przewiduje 100 zł za wydanie krajowego prawa jazdy oraz 35 zł za międzynarodowe prawo jazdy.

Resort wskazuje, że podwyżka ma odpowiadać wzrostowi kosztów produkcji dokumentów i skumulowanej inflacji. W projekcie przyjęto wskaźnik waloryzacji na poziomie 15,41 proc.

Samorządy przekonywały natomiast, że koszty obsługi spraw komunikacyjnych wzrosły mocniej i postulowały znacznie większe opłaty. Rządowy projekt nie przewiduje jednak ich podwojenia.

Część kierowców wymienia prawo jazdy już w 2026 roku

Ogólnopolska operacja dotycząca bezterminowych dokumentów zacznie się dopiero w 2028 r., lecz nie oznacza to, że do tego czasu prawa jazdy nie trzeba wymieniać.

Już obecnie wniosek o nowy dokument składa kierowca, któremu kończy się ważność terminowego prawa jazdy albo ważność określonej kategorii. Wymiana jest potrzebna również po utracie dokumentu, jego zniszczeniu lub zmianie danych, które są na nim umieszczone.

Zmiana miejsca zamieszkania nie powoduje natomiast konieczności uzyskania nowego prawa jazdy. Od marca 2019 r. nowe dokumenty nie zawierają adresu.

Maksymalnie 15 lat ważności dokumentu w całej Unii Europejskiej

Polska reforma jest częścią szerszego procesu ujednolicania praw jazdy w Unii Europejskiej. Zgodnie z przyjętym kierunkiem zmian standardowy okres ważności dokumentów dla samochodów osobowych i motocykli ma wynosić maksymalnie 15 lat.

Dla samochodów ciężarowych i autobusów okres ważności pozostaje krótszy i wynosi zasadniczo pięć lat.

Państwa członkowskie zachowują możliwość wprowadzania części dodatkowych ograniczeń, między innymi w odniesieniu do starszych kierowców. Nie oznacza to jednak automatycznego wprowadzenia w Polsce obowiązkowych badań dla wszystkich osób po ukończeniu 65. roku życia.

Polskie przepisy nie przewidują obecnie utraty prawa jazdy wyłącznie ze względu na osiągnięcie określonego wieku. Ograniczenia mogą natomiast wynikać ze stanu zdrowia kierowcy ocenianego indywidualnie.

Źródła

• Ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 9 lipca 2025 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami
• Ministerstwo Infrastruktury – projekt zmian wysokości opłat za wydanie prawa jazdy
• Dziennik.pl – informacje Ministerstwa Infrastruktury oraz wypowiedź Anny Szumańskiej dotycząca skali obowiązkowej wymiany
• Sejm RP – interpelacja dotycząca przygotowania administracji do wymiany praw jazdy
• Ministerstwo Infrastruktury – informacje dotyczące dokumentów prawa jazdy bez adresu zamieszkania
• Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej – przepisy dotyczące okresu ważności praw jazdy
• Serwis Samorządowy PAP – informacje dotyczące stanowiska samorządów w sprawie opłat za wydawanie praw jazdy