Emerytura może być dużo niższa od pensji. Jest sposób na dodatkowe oszczędności

Jednym ze sposobów budowania dodatkowego zabezpieczenia jest OIPE, na które w 2026 r. można wpłacić maksymalnie 28 260 zł.

Emerytura nie musi przypominać ostatniej pensji

Wysokość przyszłego świadczenia emerytalnego zależy od wielu czynników: liczby lat pracy, sumy odprowadzonych składek, wieku przejścia na emeryturę oraz dalszego trwania życia przyjmowanego przez ZUS do obliczeń. Problem polega na tym, że osoby pozostające dziś na rynku pracy nie powinny zakładać, że po zakończeniu aktywności zawodowej zachowają dochody zbliżone do obecnej pensji.

Z najnowszych danych OECD wynika, że modelowa stopa zastąpienia netto w Polsce może wynosić około 40,6 proc. w przypadku mężczyzn i 31,8 proc. w przypadku kobiet. Chodzi o relację przyszłego świadczenia netto do wcześniejszych zarobków netto.

Warto jednak podkreślić, że nie są to indywidualne prognozy ZUS. OECD posługuje się modelowym pracownikiem, który rozpoczyna karierę zawodową w wieku 22 lat, pozostaje zatrudniony bez przerw i uzyskuje przez cały okres pracy wynagrodzenie odpowiadające przeciętnym zarobkom.

Dlatego proste przeliczenie tych wskaźników na dzisiejszą pensję w wysokości 10 tys. zł nie oznacza, że konkretna osoba otrzyma w przyszłości dokładnie 3180 lub 4060 zł emerytury. Pokazuje natomiast skalę potencjalnej różnicy pomiędzy dochodami podczas pracy a świadczeniem po jej zakończeniu.

Kobiety szczególnie narażone na niższe świadczenia

Różnica pomiędzy prognozowaną stopą zastąpienia dla kobiet i mężczyzn jest w Polsce szczególnie widoczna. Jednym z powodów jest niższy ustawowy wiek emerytalny kobiet. Kobiety mogą obecnie przechodzić na emeryturę w wieku 60 lat, podczas gdy mężczyźni w wieku 65 lat. Krótszy okres aktywności zawodowej oznacza zazwyczaj mniej składek zgromadzonych na koncie emerytalnym. Jednocześnie kapitał musi zostać podzielony przez statystycznie dłuższy przewidywany okres pobierania świadczenia. Dodatkowe znaczenie mogą mieć przerwy w zatrudnieniu, praca w niepełnym wymiarze lub niższe wynagrodzenia w kolejnych latach kariery.

Dłuższa praca może podnieść przyszłą emeryturę

Polski system emerytalny jest skonstruowany w taki sposób, że dalsza aktywność zawodowa po osiągnięciu wieku emerytalnego może zwiększać późniejsze świadczenie. Osoba pozostająca dłużej na rynku pracy nadal odprowadza składki, a zgromadzony kapitał jest następnie dzielony przez krótsze statystyczne dalsze trwanie życia.

Nie oznacza to jednak, że każdy pracownik będzie chciał lub będzie mógł pracować po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego. Dlatego jednym z rozwiązań umożliwiających ograniczenie różnicy między wynagrodzeniem a emeryturą pozostaje prywatne oszczędzanie.

Oprócz IKE, IKZE czy programów pracowniczych dostępny jest również ogólnoeuropejski indywidualny produkt emerytalny, czyli OIPE.

OIPE ma uzupełniać emeryturę z ZUS

OIPE nie jest kolejną emeryturą wypłacaną przez ZUS. To dobrowolny produkt finansowy służący do długoterminowego oszczędzania i inwestowania pieniędzy przeznaczonych na okres po zakończeniu pracy zawodowej. Konstrukcja OIPE wynika z przepisów Unii Europejskiej. Produkt ma być dostępny w różnych państwach członkowskich i umożliwiać kontynuowanie oszczędzania również osobom, które w trakcie kariery zawodowej zmieniają państwo zamieszkania lub zatrudnienia. To istotne m.in. dla osób pracujących w różnych państwach UE. OIPE ma pozwalać na prowadzenie odpowiednich subkont krajowych bez konieczności likwidowania całego produktu przy każdej przeprowadzce.

Limit OIPE w 2026 roku wynosi 28 260 zł

Na OIPE nie można wpłacać dowolnie wysokich kwot objętych przewidzianymi dla tego produktu preferencjami. Ustawodawca określa coroczny limit. W 2026 roku maksymalna wartość wpłat na subkonto OIPE wynosi 28 260 zł.

Dla porównania w 2025 roku było to 26 019 zł, natomiast w 2024 roku 23 472 zł.

Limit odpowiada co do zasady trzykrotności prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej na dany rok. Oszczędzający nie musi oczywiście wpłacać całej dostępnej kwoty. Możliwe są znacznie mniejsze wpłaty, dopasowane do możliwości domowego budżetu.

Najważniejsza korzyść podatkowa OIPE

Jedną z zachęt do korzystania z OIPE są zasady opodatkowania zgromadzonych pieniędzy. Mechanizm jest zbliżony do stosowanego w przypadku IKE. Oszczędzający wpłaca pieniądze, które wcześniej podlegały już opodatkowaniu, ale jeżeli późniejsza wypłata nastąpi na zasadach określonych w ustawie, wypracowane zyski mogą korzystać ze zwolnienia z podatku od dochodów kapitałowych.

Chodzi o 19-procentowy podatek nazywany powszechnie podatkiem Belki.

OIPE nie należy jednak mylić z IKZE. W przypadku IKZE wpłaty można w określonych granicach odliczać od podstawy opodatkowania. Samo wpłacenie pieniędzy na OIPE nie powoduje takiego pomniejszenia PIT.

Korzyść podatkowa związana z OIPE pojawia się przede wszystkim na etapie inwestowania i późniejszej wypłaty zgromadzonych środków.

Kiedy można wypłacić pieniądze

Aby skorzystać z preferencyjnych zasad wypłaty, trzeba spełnić warunki zapisane w przepisach. Podstawowy wariant przewiduje wypłatę po ukończeniu 60. roku życia. Może ona nastąpić również wcześniej, po ukończeniu 55 lat, jeżeli oszczędzający uzyskał już uprawnienia emerytalne. Jednocześnie konieczne jest spełnienie wymogu dotyczącego regularności wpłat. Muszą one zostać dokonane w co najmniej pięciu dowolnych latach kalendarzowych albo ponad połowa wartości wpłat powinna zostać wniesiona co najmniej pięć lat przed złożeniem wniosku o wypłatę. Środki mogą zostać wypłacone jednorazowo lub w ratach.

Pieniądze są inwestowane, więc istnieje ryzyko

OIPE nie zapewnia gwarantowanej kwoty dodatkowej emerytury. Wysokość przyszłego kapitału zależy od wielkości i regularności wpłat, czasu pozostającego do emerytury, kosztów produktu oraz rezultatów inwestowania. Dlatego przed zawarciem umowy klient powinien otrzymać informacje dotyczące między innymi poziomu ryzyka, kosztów, możliwych strat oraz prognozowanych scenariuszy wyników.

Znaczenie ma również czas. Przy oszczędzaniu emerytalnym okres kilkunastu lub kilkudziesięciu lat może pozwalać wykorzystać efekt reinwestowania osiąganych zysków. Nie oznacza to jednak, że dodatnia stopa zwrotu jest zagwarantowana.

Prywatne oszczędności coraz ważniejsze przy przyszłych emeryturach

Prognozy OECD nie przesądzają wysokości emerytury konkretnego Polaka. Pokazują jednak kierunek zmian i skalę wyzwania stojącego przed osobami, które mają przed sobą jeszcze kilkanaście lub kilkadziesiąt lat pracy. Przy systemie, w którym wysokość emerytury zależy bezpośrednio od wartości zgromadzonych składek i wieku zakończenia aktywności zawodowej, duże znaczenie będzie miała zarówno długość pracy, jak i dodatkowe źródła dochodu po przejściu na emeryturę.

OIPE jest jednym z dostępnych sposobów tworzenia takiego kapitału. Nie zastępuje ZUS, ale może stanowić dodatkową część finansowego zabezpieczenia na okres, gdy comiesięczna pensja przestanie wpływać na konto.

Podstawy prawne

• Ustawa z 7 lipca 2023 r. o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym
• Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1238 z 20 czerwca 2019 r. w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego
• Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości limitu wpłat dokonywanych na subkonto OIPE w 2026 roku

Źródła:

• INFOR.PL
• OECD, Pensions at a Glance 2025
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
• Komisja Nadzoru Finansowego
• EUR-Lex
• Rzecznik Finansowy