Otrzymanie zwrotu podatku na konto nie oznacza, że urząd skarbowy ostatecznie potwierdził prawidłowość wszystkich odliczeń wykazanych w zeznaniu. Deklaracje mogą być sprawdzane także później, a podatnik korzystający z ulgi powinien być przygotowany na wykazanie, że rzeczywiście spełniał warunki określone w przepisach.
Prawo.pl opisywało przypadki weryfikacji ulg stosowanych przez podatników oraz zwracało uwagę na kontrole dotyczące między innymi ulgi prorodzinnej i rehabilitacyjnej. Urząd może rozpocząć od czynności sprawdzających, podczas których porównuje informacje znajdujące się w deklaracji z posiadanymi danymi albo zwraca się do podatnika o wyjaśnienia i dokumenty.
Nie oznacza to jednak, że każdy podatnik korzystający z ulgi zostanie skontrolowany. Nie ma podstaw do twierdzenia, że administracja skarbowa prowadzi powszechną kontrolę wszystkich osób korzystających z preferencji podatkowych. Uprawnienia urzędów mają natomiast charakter ogólnopolski – niezależnie od miejsca zamieszkania podatnika fiskus może sprawdzić prawidłowość rozliczenia, jeśli zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu.
Fiskus może wrócić do rozliczenia sprzed kilku lat
W praktyce szczególne znaczenie ma termin przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z zasadą wynikającą z Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się co do zasady po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
To ważne rozróżnienie. Pięcioletniego okresu nie należy liczyć po prostu od dnia wysłania deklaracji PIT. W konkretnym przypadku urząd może więc interesować się rozliczeniem złożonym kilka lat wcześniej.
Termin przedawnienia może ponadto w sytuacjach przewidzianych prawem zostać zawieszony albo przerwany. Dlatego dokumentów związanych z podatkami nie należy usuwać natychmiast po otrzymaniu zwrotu z urzędu skarbowego.
Ulga na dzieci szczególnie problematyczna po rozwodzie
Jednym z obszarów mogących prowadzić do sporów z fiskusem pozostaje ulga na dzieci. Jej wysokość to 92,67 zł miesięcznie na pierwsze dziecko i tyle samo na drugie, 166,67 zł na trzecie oraz 225 zł na czwarte i każde kolejne dziecko. W skali roku daje to odpowiednio 1112,04 zł, 1112,04 zł, 2000,04 zł i 2700 zł.
Szczególnie skomplikowane mogą być rozliczenia rodziców, którzy po rozwodzie lub rozstaniu nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Problem pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy oboje chcą zastosować ulgę i nie zgadzają się co do sposobu jej podziału.
Prawo.pl wskazywało, że w takich przypadkach urząd może dokładnie badać rzeczywistą sytuację rodzinną. Istotne jest bowiem nie tylko formalne posiadanie władzy rodzicielskiej, lecz także spełnienie warunków wynikających z przepisów.
Jeżeli rodzice nie osiągnęli porozumienia, zastosowanie mają ustawowe zasady podziału odliczenia. Przy wspólnym wykonywaniu władzy rodzicielskiej w ramach pieczy naprzemiennej albo gdy miejsce zamieszkania dziecka jest takie samo jak miejsce zamieszkania obojga rodziców, ulgę dzieli się między nich w częściach równych. W pozostałych przypadkach znaczenie ma miejsce zamieszkania dziecka w rozumieniu Kodeksu cywilnego.
Urząd skarbowy może żądać dokumentów, a nie tylko wyjaśnień
Kontrola nie musi ograniczać się do pytania, dlaczego podatnik wpisał w deklaracji określoną kwotę. W zależności od rodzaju postępowania urząd może gromadzić materiał dowodowy potrzebny do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego.
W przypadku ulg oznacza to przede wszystkim konieczność przedstawienia dokumentacji potwierdzającej poniesione wydatki albo spełnienie innych ustawowych warunków. Mogą to być faktury, orzeczenia, zaświadczenia i inne dokumenty związane z konkretną preferencją.
Jeżeli sprawa przerodzi się w postępowanie podatkowe, katalog środków dowodowych jest szerszy. Fiskus może również korzystać z zeznań świadków, jeśli mają one znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ma to znaczenie chociażby przy sporach dotyczących rzeczywistego wykonywania opieki nad dzieckiem.
Ulga rehabilitacyjna pod lupą fiskusa
Kolejną preferencją wymagającą właściwego udokumentowania jest ulga rehabilitacyjna. Mogą z niej korzystać osoby z niepełnosprawnością oraz podatnicy mający na utrzymaniu osobę z niepełnosprawnością, jeśli spełniają ustawowe warunki i ponoszą kwalifikowane wydatki.
Odliczeniu mogą podlegać określone w przepisach wydatki rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych. W zależności od rodzaju wydatku zastosowanie mają różne zasady dokumentowania i limity.
Prawo.pl opisywało między innymi przypadek samotnej matki, która otrzymała wezwanie dotyczące rozliczenia za 2023 r. Urząd oczekiwał przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienia do zastosowanych preferencji, w tym dokumentacji związanej z niepełnosprawnością oraz poniesionymi wydatkami. Weryfikacja zakończyła się dla podatniczki korzystnie.
Sam fakt otrzymania wezwania nie oznacza więc jeszcze, że urząd stwierdził nieprawidłowość. Czynności sprawdzające mogą zakończyć się potwierdzeniem, że rozliczenie zostało sporządzone prawidłowo.
Ulga termomodernizacyjna nawet do 53 tys. zł na podatnika
Duże kwoty mogą pojawić się przy uldze termomodernizacyjnej. Maksymalne odliczenie wynosi 53 tys. zł na podatnika w odniesieniu do wszystkich realizowanych przez niego przedsięwzięć termomodernizacyjnych.
W przypadku małżonków posiadających wspólnie budynek każdy z nich dysponuje własnym limitem, jeśli spełnia warunki do zastosowania ulgi. Oznacza to, że łącznie odliczenia mogą sięgnąć 106 tys. zł.
Także tutaj kluczowe znaczenie mają dokumenty. Podstawą odliczenia są przede wszystkim odpowiednie faktury, a urząd może sprawdzić nie tylko samą wysokość wydatku, lecz również to, czy poniesiony koszt znajdował się w katalogu objętym ulgą.
Znaczenie ma również termin realizacji inwestycji. Przedsięwzięcie termomodernizacyjne powinno zostać zakończone w ciągu trzech kolejnych lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym podatnik poniósł pierwszy wydatek. Niespełnienie tego warunku może oznaczać konieczność doliczenia wcześniej odliczonych kwot.
Kotły gazowe i olejowe wyłączone z ulgi od 2025 r.
Podatnicy powinni przy tym zwracać uwagę na rok, w którym ponieśli konkretny wydatek. Katalog objęty ulgą termomodernizacyjną został zmieniony od 2025 r.
Wydatki na zakup i montaż kotłów gazowych kondensacyjnych oraz kotłów olejowych kondensacyjnych, które mogły spełniać warunki odliczenia według wcześniejszych zasad, nie znajdują się już w katalogu obowiązującym dla wydatków ponoszonych od 2025 r.
Nie oznacza to jednak automatycznego podważenia odliczeń dokonanych za wcześniejsze lata. Przy kontroli znaczenie mają regulacje obowiązujące dla okresu, którego dotyczy rozliczenie. Nie można więc oceniać starej deklaracji wyłącznie według obecnego katalogu wydatków.
Zwrot pieniędzy i odsetki po zakwestionowaniu ulgi
Najpoważniejszą konsekwencją kontroli jest sytuacja, w której urząd stwierdzi, że podatnik nie miał prawa do zastosowanego odliczenia albo zawyżył jego wysokość. Wówczas konieczna może być korekta zeznania oraz uregulowanie zaległości podatkowej wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.
W praktyce podatnik oddaje wtedy ekonomiczną korzyść uzyskaną wcześniej dzięki nieprawidłowemu odliczeniu. Jeśli wskutek zastosowania ulgi otrzymał wyższy zwrot podatku, urząd może domagać się uregulowania kwoty wynikającej z prawidłowego rozliczenia.
Trzeba jednocześnie odróżnić zwykły błąd w deklaracji od czynu mogącego skutkować odpowiedzialnością karną skarbową. Sama konieczność skorygowania PIT nie oznacza automatycznie mandatu lub postępowania przed sądem.
Znacznie poważniejsza sytuacja powstaje, gdy organ uzna, że podatnik świadomie podał nieprawdę, zataił istotne informacje albo celowo dokonał odliczenia, do którego nie miał prawa. Wówczas – zależnie od okoliczności konkretnej sprawy – mogą znaleźć zastosowanie przepisy Kodeksu karnego skarbowego.
Faktury i dokumenty podatkowe trzeba zachować przez lata
Otrzymanie zwrotu podatku nie powinno być zatem sygnałem do wyrzucenia faktur, zaświadczeń i pozostałych dowodów związanych z zastosowanymi ulgami. Dokumentacja może być potrzebna kilka lat po złożeniu deklaracji.
Dotyczy to podatników w całym kraju i wszystkich urzędów skarbowych. Niezależnie od tego, czy odliczenie dotyczyło dziecka, rehabilitacji, dostosowania mieszkania, samochodu czy inwestycji termomodernizacyjnej, ciężar wykazania prawa do preferencji może w praktyce wymagać przedstawienia konkretnych dokumentów.
Najbezpieczniejszą zasadą jest przechowywanie dokumentacji co najmniej do momentu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, z uwzględnieniem sytuacji, w których bieg tego terminu został zawieszony lub przerwany.
Źródła
- Prawo.pl, materiał dotyczący kontroli rozliczeń PIT i weryfikowania ulg podatkowych przez urzędy skarbowe, 5 maja 2025 r.
- Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl, aktualne zasady korzystania z ulgi na dzieci.
- Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl, aktualne zasady korzystania z ulgi rehabilitacyjnej.
- Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl, aktualne zasady ulgi termomodernizacyjnej.
- Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl, zestawienie ulg i odliczeń w podatku PIT.
Komentarze (0)