Masz już 60 lub 65 lat? Te pieniądze mogą ci przysługiwać oprócz emerytury

W Polsce powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Jego osiągnięcie daje możliwość przejścia na emeryturę, ale w wielu przypadkach jest również jednym z warunków uzyskania innych świadczeń. Nie oznacza to jednak, że każdej osobie po 60. lub 65. roku życia automatycznie należy się zestaw dodatkowych wypłat. Część świadczeń jest uzależniona od dochodu, stanu zdrowia lub sytuacji rodzinnej. Inne przysługują tylko konkretnym grupom zawodowym albo osobom, które wcześniej prowadziły określoną działalność społeczną.

W 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie. Kwota ta jest również punktem odniesienia dla części innych świadczeń wypłacanych seniorom.

Renta wdowia jako połączenie dwóch świadczeń

Jednym z najważniejszych rozwiązań dla starszych osób jest renta wdowia. Pozwala ona na łączenie własnej emerytury lub renty z częścią renty rodzinnej po zmarłym małżonku. Warunkiem jest m.in. osiągnięcie wieku emerytalnego – 60 lat przez kobietę albo 65 lat przez mężczyznę. Prawo do renty rodzinnej musi powstać nie wcześniej niż pięć lat przed osiągnięciem tego wieku. Konieczne jest również pozostawanie ze zmarłym małżonkiem we wspólności małżeńskiej do chwili jego śmierci. Prawo do wypłaty świadczeń w zbiegu ustaje po zawarciu nowego małżeństwa. Wysokość połączonych świadczeń jest ograniczona. Od 1 marca 2026 roku ich suma nie może przekroczyć 5935,47 zł brutto miesięcznie, czyli trzykrotności najniższej emerytury.

Rodzicielskie świadczenie uzupełniające Mama 4+

Kolejnym rozwiązaniem związanym z osiągnięciem wieku emerytalnego jest rodzicielskie świadczenie uzupełniające. Mama 4+ jest przeznaczona przede wszystkim dla kobiet, które urodziły i wychowały albo wychowały co najmniej czworo dzieci, a z powodu opieki nad rodziną nie wypracowały emerytury zapewniającej środki niezbędne do życia. Kobieta może uzyskać świadczenie po ukończeniu 60 lat.

W szczególnych przypadkach przysługuje ono także ojcu po ukończeniu 65 lat. Dotyczy to m.in. sytuacji, gdy matka dzieci zmarła, porzuciła je albo przez dłuższy czas ich nie wychowywała. W 2026 roku maksymalna wysokość Mama 4+ odpowiada najniższej emeryturze, czyli 1978,49 zł miesięcznie. Jeżeli zainteresowana osoba pobiera już niższą emeryturę lub rentę, świadczenie może stanowić uzupełnienie do ustawowego poziomu.

Specjalne świadczenie dla byłych sołtysów

Osobną grupę uprawnionych stanowią byli sołtysi. Świadczenie pieniężne może otrzymać kobieta po ukończeniu 60 lat albo mężczyzna po ukończeniu 65 lat, jeśli funkcję sołtysa pełnili przez wymagany okres. Po zmianach w przepisach minimalny okres pełnienia funkcji wynosi siedem lat. Nie muszą to być lata następujące bezpośrednio po sobie. Od 1 marca 2026 roku świadczenie dla byłego sołtysa wynosi 373,67 zł miesięcznie. Jest ono wypłacane niezależnie od wysokości emerytury, ale wymaga złożenia wniosku.

Pieniądze dla wieloletnich strażaków ochotników

Dodatkowe świadczenie pieniężne przewidziano również dla części strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych. Kobiety mogą ubiegać się o nie po ukończeniu 60 lat, jeżeli mają co najmniej 20 lat wymaganej aktywności. Dla mężczyzn granicą jest 65 lat i co najmniej 25 lat aktywności. Znaczenie ma udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych oraz innych formach aktywności uwzględnianych przez obowiązujące przepisy. Wysokość świadczenia jest corocznie waloryzowana. Od marca 2026 roku wynosi 288 zł miesięcznie.

Trzynasta emerytura wypłacana automatycznie

Dla większości emerytów jednym z najbardziej rozpoznawalnych dodatkowych świadczeń jest trzynasta emerytura. W 2026 roku wynosi ona 1978,49 zł brutto, czyli tyle samo co najniższa emerytura po marcowej waloryzacji. Trzynastki nie trzeba zamawiać ani składać wniosku o jej przyznanie. ZUS i inne organy emerytalno-rentowe wypłacają ją automatycznie osobom, które na 31 marca mają prawo do wypłaty jednego z określonych w przepisach świadczeń długoterminowych. Samo ukończenie wieku emerytalnego nie daje jednak prawa do trzynastki. Trzeba już posiadać odpowiednie prawo do świadczenia.

Czternasta emerytura z limitem dochodowym

Kolejną dodatkową wypłatą jest czternasta emerytura. W 2026 roku jej maksymalna wysokość również odpowiada kwocie najniższej emerytury, czyli 1978,49 zł brutto. Pełną czternastkę otrzymują osoby ze świadczeniem podstawowym nieprzekraczającym 2900 zł brutto. Powyżej tej wartości stosowana jest zasada „złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że każda złotówka przekroczenia progu zmniejsza czternastą emeryturę o złotówkę. Jeżeli po obliczeniu należna kwota wyniosłaby mniej niż 50 zł, świadczenie nie jest wypłacane. W 2026 roku granicą, po której czternastka nie przysługuje, jest świadczenie w wysokości 4828,49 zł brutto.

Do 500 zł dla osób niesamodzielnych

Seniorzy wymagający pomocy innych osób mogą korzystać również ze świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Popularna nazwa tego rozwiązania to 500 plus dla niesamodzielnych. W tym przypadku osiągnięcie wieku emerytalnego nie jest podstawowym warunkiem. Niezbędne jest przede wszystkim posiadanie odpowiedniego orzeczenia potwierdzającego niezdolność do samodzielnej egzystencji. Maksymalna kwota świadczenia wynosi 500 zł miesięcznie. Jego wysokość zależy jednak od sumy innych świadczeń finansowanych ze środków publicznych. W 2026 roku obowiązujący limit wynosi 2687,67 zł brutto.

Dodatek pielęgnacyjny po ukończeniu 75 lat

Wraz z wiekiem pojawiają się kolejne uprawnienia. Szczególnie istotną granicą są 75. urodziny. Osobie, która ukończyła 75 lat i pobiera emeryturę lub rentę, przysługuje dodatek pielęgnacyjny. W takiej sytuacji jest on przyznawany przez ZUS z urzędu. Senior nie musi składać specjalnego wniosku ani przedstawiać dokumentacji medycznej tylko z powodu osiągnięcia odpowiedniego wieku. Od 1 marca 2026 roku dodatek pielęgnacyjny wynosi 366,68 zł miesięcznie. Dodatek może przysługiwać także osobom młodszym niż 75 lat, jeżeli zostały uznane za całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji.

Zasiłek pielęgnacyjny a dodatek z ZUS

Innym świadczeniem jest zasiłek pielęgnacyjny wypłacany w systemie świadczeń rodzinnych przez gminę. Jedną z grup mających prawo do zasiłku są osoby, które ukończyły 75 lat. Jego wysokość wynosi obecnie 215,84 zł miesięcznie. Trzeba jednak pamiętać o ważnym ograniczeniu. Zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny do emerytury lub renty nie mogą być pobierane jednocześnie. Są to dwa różne świadczenia, wypłacane na różnych zasadach.

Bezpłatne leki po 65. roku życia

Seniorzy po ukończeniu 65 lat mają również dostęp do bezpłatnych leków objętych programem 65+. Uprawnienie nie oznacza bezpłatności wszystkich preparatów dostępnych na receptę. Lek musi znajdować się w aktualnym wykazie, a pacjent musi spełniać warunki refundacyjne dotyczące danego preparatu.

Program obejmuje około 3700 pozycji.

Prawo do bezpłatnych leków nie zależy od wysokości emerytury ani innych dochodów seniora.

Ulga podatkowa dla pracujących seniorów

Nie każdy po osiągnięciu wieku emerytalnego przechodzi od razu na emeryturę. Osoby, które nadal pracują i mimo posiadania odpowiednich uprawnień nie pobierają określonych świadczeń emerytalno-rentowych, mogą korzystać z ulgi dla pracujących seniorów. Dotyczy ona kobiet po ukończeniu 60 lat i mężczyzn po 65. roku życia.

PIT-0 dla seniora nie jest świadczeniem wypłacanym na konto przez ZUS. Jest to zwolnienie podatkowe dotyczące określonych przychodów, dzięki któremu osoba pozostająca na rynku pracy może zachować większą część swoich zarobków.

Prawie 7 tys. zł miesięcznie po ukończeniu 100 lat

Najwyższa kwotowo wypłata bezpośrednio związana z osiągnięciem określonego wieku przysługuje stulatkom. Osoby posiadające polskie obywatelstwo po ukończeniu 100 lat mogą otrzymywać świadczenie honorowe. Od 1 marca 2026 roku wynosi ono 6938,92 zł brutto miesięcznie.

Świadczenie jest wypłacane co miesiąc i podlega corocznej waloryzacji. Osoby, które już pobierają emeryturę, rentę lub inne odpowiednie świadczenie, otrzymują je co do zasady z urzędu. W przypadku stulatka, który wcześniej nie pobierał polskiego świadczenia emerytalno-rentowego, konieczne może być złożenie wniosku.

Nie każde świadczenie zależy wyłącznie od wieku

Lista możliwości dla osób starszych jest więc znacznie szersza niż sama emerytura. Poszczególne świadczenia mają jednak bardzo różne zasady. W jednym przypadku decydują ukończone lata, w innym wysokość emerytury, sytuacja rodzinna, stan zdrowia, liczba wychowanych dzieci albo wcześniejsza aktywność społeczna.

Część pieniędzy ZUS przyznaje z urzędu, ale przy innych świadczeniach brak wniosku oznacza brak wypłaty. Dlatego po osiągnięciu wieku emerytalnego warto sprawdzić nie tylko wysokość własnej emerytury, lecz także warunki pozostałych form wsparcia.

Podstawy prawne

• Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
• Ustawa z 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym
• Ustawa z 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji
• Ustawa z 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych
• Ustawa z 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa
• Ustawa z 18 października 2024 r. o świadczeniu honorowym z tytułu ukończenia 100 lat życia
• Ustawa o świadczeniach rodzinnych
• Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Źródła

• Zakład Ubezpieczeń Społecznych
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
• Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
• Ministerstwo Zdrowia
• Główny Inspektorat Sanitarny
• Pacjent.gov.pl
• Ministerstwo Finansów
• Państwowa Straż Pożarna
• Elektroniczny Dziennik Ustaw