Osoby korzystające z renty wdowiej otrzymają od początku 2027 roku większą część drugiego świadczenia. Obecnie mechanizm pozwala pobierać jedno świadczenie w pełnej wysokości oraz 15 proc. drugiego. Od 1 stycznia przyszłego roku udział ten wzrośnie do 25 proc.
Zmiana została wcześniej wpisana do przepisów i nie wymaga uchwalania kolejnej ustawy. Wynika z ustawy z 26 lipca 2024 roku zmieniającej zasady zbiegu renty rodzinnej z innymi świadczeniami emerytalno-rentowymi.
Renta wdowia nie jest osobnym świadczeniem wypłacanym dodatkowo do emerytury. To rozwiązanie pozwalające połączyć własne świadczenie z częścią renty rodzinnej przysługującej po zmarłym małżonku.
Dwa warianty renty wdowiej
Uprawniony może wybrać jeden z dwóch sposobów wypłaty. Pierwszy zakłada pobieranie 100 proc. własnej emerytury lub renty oraz części renty rodzinnej. Drugi działa odwrotnie: świadczeniobiorca otrzymuje pełną rentę rodzinną i część własnego świadczenia.
Do końca 2026 roku część wypłacana dodatkowo wynosi 15 proc. Od stycznia 2027 roku będzie to 25 proc.
W praktyce oznacza to, że osoba pobierająca 3500 zł własnej emerytury i mająca prawo do renty rodzinnej w wysokości 2600 zł może obecnie otrzymywać 390 zł z drugiego świadczenia. Łączna wypłata wynosi wówczas 3890 zł brutto.
Po zmianie 25 proc. z 2600 zł wyniesie 650 zł. Przy zachowaniu tego samego wariantu świadczeń miesięczna suma wzrośnie do 4150 zł brutto. Różnica wyniesie więc 260 zł miesięcznie.
Nie oznacza to jednak, że każdy świadczeniobiorca otrzyma dokładnie taką samą podwyżkę. Wysokość wzrostu będzie zależała od kwoty świadczenia pobieranego częściowo.
Limit renty wdowiej nadal będzie obowiązywał
Przepisy przewidują maksymalny poziom świadczeń wypłacanych w zbiegu. Łączna kwota renty wdowiej nie może przekraczać trzykrotności najniższej emerytury.
Od 1 marca 2026 roku minimalna emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Obecnie oznacza to limit na poziomie 5935,47 zł brutto.
Jeżeli suma pełnego świadczenia i części drugiego świadczenia przekracza ustawową granicę, wypłata zostaje zmniejszona do dopuszczalnego poziomu.
Limit będzie się zmieniał wraz z wysokością najniższej emerytury. Po waloryzacji świadczeń w marcu 2027 roku wzrośnie więc również maksymalna kwota możliwa do wypłaty w ramach renty wdowiej.
Warunki otrzymania renty wdowiej
Prawo do renty wdowiej nie przysługuje automatycznie każdej osobie po śmierci małżonka. Konieczne jest spełnienie kilku warunków określonych w przepisach.
Kobieta musi mieć co najmniej 60 lat, a mężczyzna co najmniej 65 lat. Małżonkowie musieli pozostawać we wspólności małżeńskiej aż do śmierci jednego z nich.
Istotny jest również moment uzyskania prawa do renty rodzinnej. Prawo to powinno powstać nie wcześniej niż pięć lat przed osiągnięciem przez wdowę lub wdowca powszechnego wieku emerytalnego.
W praktyce oznacza to, że kobieta musi mieć co najmniej 55 lat, a mężczyzna co najmniej 60 lat w momencie uzyskania prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku.
Kolejnym warunkiem jest pozostawanie poza nowym związkiem małżeńskim. Ponowne zawarcie małżeństwa powoduje utratę prawa do wypłaty świadczeń w ramach renty wdowiej.
Renta wdowia nie tylko w ZUS
Z rozwiązania mogą korzystać nie tylko osoby objęte powszechnym systemem emerytalnym ZUS. Przepisy obejmują również świadczenia wypłacane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz systemy emerytalne służb mundurowych i żołnierzy zawodowych.
Warunkiem pozostaje spełnienie ustawowych przesłanek dotyczących wieku, prawa do renty rodzinnej oraz sytuacji rodzinnej.
Bez nowego wniosku dla obecnych świadczeniobiorców
Osoby, które już pobierają rentę wdowią, nie muszą składać kolejnego wniosku tylko po to, aby od stycznia 2027 roku otrzymywać 25 proc. drugiego świadczenia.
Zmiana wysokości udziału wynika bezpośrednio z ustawy i powinna zostać uwzględniona przy wypłacie świadczeń.
Wniosek nadal będzie konieczny w przypadku osób, które spełniają warunki, ale dotychczas nie wystąpiły o ustalenie prawa do wypłaty świadczeń w zbiegu. W ZUS służy do tego formularz ERWD.
Zainteresowany powinien mieć wcześniej ustalone zarówno prawo do własnej emerytury lub renty, jak i prawo do renty rodzinnej. Jeżeli jedno ze świadczeń nie zostało jeszcze przyznane, najpierw trzeba złożyć odpowiedni wniosek o jego ustalenie.
Prawie milion osób pobierających rentę wdowią
Według danych ZUS w czerwcu 2026 roku świadczenia w ramach renty wdowiej pobierało 993,4 tys. osób. Od uruchomienia programu przynajmniej jedną wypłatę otrzymało około 1,1 mln świadczeniobiorców.
Przeciętna łączna wypłata w ramach renty wdowiej wynosiła w czerwcu 2026 roku 3949,43 zł. ZUS podawał również, że średnia dodatkowa kwota wynikająca z obecnego 15-procentowego udziału drugiego świadczenia wynosiła 379,10 zł miesięcznie.
Od stycznia do czerwca 2026 roku w ramach tego mechanizmu wypłacono ponad 22,8 mld zł. Około 1,93 mld zł stanowiły dodatkowe środki wynikające z możliwości pobierania części drugiego świadczenia.
Podwyższenie wskaźnika z 15 do 25 proc. oznacza więc realny wzrost wypłat dla znacznej części wdów i wdowców. Skala podwyżki będzie jednak każdorazowo zależała od wartości drugiego świadczenia oraz ustawowego limitu.
PODSTAWY PRAWNE
- Ustawa z 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. z 2024 r. poz. 1243.
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
- Przepisy regulujące zasady zbiegu renty rodzinnej z własnym świadczeniem emerytalno-rentowym oraz limit trzykrotności najniższej emerytury.
ŹRÓDŁA
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych – informacje dotyczące renty wdowiej i zmiany wskaźnika z 15 do 25 proc.
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych – dane o liczbie osób pobierających rentę wdowią i wysokości wypłat w 2026 roku.
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – informacje dotyczące zasad przyznawania renty wdowiej.
- Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – zasady wypłaty świadczeń w zbiegu z rentą rodzinną.
- Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej – Dz.U. z 2024 r. poz. 1243.
- Warszawa w Pigułce – materiał dotyczący wzrostu drugiego świadczenia od 1 stycznia 2027 roku.
Komentarze (0)