Opłaty za butelki wzrosną pięciokrotnie. Duża zmiana od 2027 roku

System kaucyjny w Polsce działa od ponad roku, ale nie wszyscy producenci zdecydowali się na uczestnictwo w tym rozwiązaniu. Dla części przedsiębiorstw pozostawanie poza systemem było dotychczas korzystniejsze finansowo i logistycznie. Wkrótce może się to jednak zmienić. Nowe stawki sprawią, że niektóre firmy będą musiały ponownie przeliczyć koszty swojej działalności. W przypadku jednego z przykładowych producentów roczny rachunek może wzrosnąć o ponad 23 tys. zł.

Od 1 stycznia 2027 roku opłaty za butelki i puszki wzrosną pięciokrotnie

Zmiany dotyczą tak zwanej opłaty produktowej, czyli należności związanej z niewywiązywaniem się przez przedsiębiorców z obowiązków dotyczących zbiórki opakowań. Chodzi przede wszystkim o producentów, importerów i właścicieli marek własnych wprowadzających na rynek napoje w plastikowych butelkach PET oraz metalowych puszkach. W 2026 roku stawka dla przedsiębiorców pozostających poza systemem kaucyjnym wynosi 3 zł za kilogram brakującej masy opakowań. Od 1 stycznia 2027 roku wzrośnie do 15 zł. To oznacza aż pięciokrotnie wyższe obciążenie finansowe.

Nie jest to jednak opłata doliczana automatycznie do każdego napoju kupowanego w sklepie. Przedsiębiorca ponosi ją w związku z niewypełnieniem obowiązku osiągnięcia wymaganego poziomu selektywnej zbiórki. Podstawą rozliczenia jest masa opakowań, której zabrakło do osiągnięcia ustawowego celu. Podwyżka ma przede wszystkim zachęcić firmy do uczestnictwa w systemie kaucyjnym. Dotychczas część producentów mogła uznawać, że korzystniej jest pozostać poza nim i rozliczać się poprzez opłatę produktową. Od przyszłego roku taka decyzja może oznaczać znacznie większe wydatki.

Kto zapłaci 5 zł, a kto nawet 15 zł za kilogram opakowań?

Wysokość opłaty produktowej będzie zależała od tego, czy przedsiębiorca współpracuje z operatorem systemu kaucyjnego. Przepisy przewidują różne stawki dla firm uczestniczących w systemie i tych, które pozostają poza nim. Przedsiębiorcy, którzy podpisali umowę z operatorem, ale nie osiągnęli wymaganego poziomu zbiórki, zostaną objęci stawką wynoszącą 5 zł za kilogram brakującej masy opakowań. Koszt zostanie podzielony po połowie. Po 50 proc. opłaty poniosą wprowadzający napoje na rynek oraz operator systemu. Znacznie więcej zapłacą firmy, które nie zawarły umowy z operatorem. W ich przypadku przewidziano stawkę wynoszącą 15 zł za kilogram brakującej masy plastikowych butelek PET i metalowych puszek.

Różnica jest znacząca. Przedsiębiorca uczestniczący w systemie będzie rozliczany na innych zasadach niż firma, która całkowicie zrezygnowała ze współpracy z operatorem. Właśnie dlatego dla wielu producentów nadchodzące zmiany mogą oznaczać konieczność zmiany dotychczasowego modelu działania.

100 tys. butelek i rachunek na prawie 29 tys. zł. Tak zmienią się koszty producentów

Skalę podwyżek dobrze pokazuje przykład przedsiębiorstwa, które w ciągu roku wprowadza na rynek 100 tys. plastikowych butelek PET. Przy założeniu, że każda waży 25 gramów, łączna masa opakowań wynosi 2500 kilogramów. Wymagany poziom selektywnej zbiórki w 2026 roku wynosi 77 proc. Oznacza to, że producent powinien wykazać zebranie 1925 kilogramów opakowań. Jeżeli firma nie przystąpiła do systemu kaucyjnego, nie może zaliczyć na poczet swojego obowiązku opakowań zebranych w ramach tego systemu. W przedstawionym przykładzie opłata zostanie więc naliczona od całej brakującej masy.

Przy stawce 3 zł za kilogram obowiązującej w 2026 roku przedsiębiorca zapłaciłby 5775 zł. Od stycznia 2027 roku, przy stawce 15 zł, rachunek wzrośnie do 28 875 zł. Różnica wyniesie aż 23 100 zł. W przeliczeniu na pojedynczą butelkę obciążenie zwiększy się z około 6 do niemal 29 groszy. Jak wyliczyła Anna Kamińska, dyrektor w Kaucja.pl, właśnie do takiego poziomu może wzrosnąć opłata przypadająca na jedną butelkę PET pozostającą poza systemem kaucyjnym. Dla przedsiębiorstw wprowadzających na rynek setki tysięcy lub miliony opakowań dodatkowe koszty mogą być szczególnie dotkliwe. W takich przypadkach różnica w rocznych rozliczeniach może sięgać dziesiątek, a nawet setek tysięcy złotych.

Dlaczego część producentów nadal sprzedaje butelki bez kaucji?

Choć system kaucyjny funkcjonuje w Polsce od 1 października 2025 roku, część przedsiębiorców nadal wprowadza napoje na rynek poza jego strukturami. Umożliwiają to przepisy przejściowe, które pozwalają producentom, importerom i właścicielom marek własnych realizować obowiązki związane z opakowaniami również poza systemem. Dla niektórych firm takie rozwiązanie miało konkretne uzasadnienie ekonomiczne. Szczególnie dotyczyło to producentów wody mineralnej dostarczanej w dużych ilościach do zakładów pracy, szpitali, jednostek wojskowych i innych instytucji.

W przypadku takich odbiorców zbieranie pustych butelek może stanowić spore wyzwanie organizacyjne. Trzeba zapewnić odpowiednie miejsce do przechowywania opakowań, zorganizować ich transport i zadbać o przekazanie do punktów zbiórki. Przy dużych dostawach wody mineralnej oznacza to dodatkowe obowiązki i wydatki.

Przedstawiciele zakładów pracy i instytucji zwracali uwagę, że system kaucyjny może przenosić na nich część problemów logistycznych związanych z opakowaniami. Z tego powodu niektóre podmioty wolały korzystać z dostaw napojów bez kaucji, a producenci mogli rozliczać się poprzez opłatę produktową.

Od 2027 roku taka kalkulacja może wyglądać zupełnie inaczej. Pięciokrotny wzrost stawki sprawi, że pozostawanie poza systemem może przestać być opłacalne. Część przedsiębiorstw prawdopodobnie ponownie przeanalizuje możliwość podpisania umowy z operatorem.

Czy od stycznia 2027 roku wzrośnie kaucja za butelki i puszki?

Informacja o pięciokrotnie wyższych opłatach może budzić niepokój również wśród klientów sklepów. Wiele osób może zastanawiać się, czy od nowego roku więcej zapłaci za wodę, napoje gazowane i inne produkty sprzedawane w plastikowych butelkach oraz metalowych puszkach. Warto jednak rozróżnić dwie kwestie. Opłata produktowa i kaucja to dwa odrębne mechanizmy. Pierwsza dotyczy rozliczeń przedsiębiorców, druga pieniędzy pobieranych od konsumentów podczas zakupów.

Podwyższenie opłaty produktowej nie oznacza automatycznej zmiany wysokości kaucji. Od 1 stycznia 2027 roku nadal mają obowiązywać następujące stawki:

Pieniądze można odzyskać po oddaniu opakowania objętego systemem kaucyjnym. Konsumenci nie muszą przy tym przedstawiać paragonu potwierdzającego zakup. Nie ma również obowiązku zwracania butelki lub puszki w sklepie, w którym kupiono napój.

Czy napoje w sklepach podrożeją? Nowe opłaty mogą wpłynąć na ceny

Brak podwyżki kaucji nie oznacza, że nowe przepisy pozostaną bez wpływu na rynek napojów. Wyższe koszty przedsiębiorców mogą bowiem zostać uwzględnione w cenach sprzedawanych produktów. Szczególnie istotna może być sytuacja producentów wody mineralnej. W tym segmencie konkurencja cenowa odgrywa dużą rolę, dlatego dodatkowe obciążenia mogą wpłynąć na opłacalność dostaw, zwłaszcza tych realizowanych w dużych ilościach do firm i instytucji. Przedsiębiorcy będą musieli wybrać, czy nadal chcą ponosić wyższe opłaty za pozostawanie poza systemem, czy też wolą dostosować się do jego zasad. Nie można wykluczyć, że część producentów spróbuje przenieść dodatkowe koszty na odbiorców. W praktyce może to oznaczać wyższe ceny niektórych produktów, ale nie ma podstaw, by zakładać, że wszystkie napoje podrożeją od stycznia 2027 roku. Ostateczne decyzje będą zależały od poszczególnych firm, ich skali działalności i sposobu rozliczania opakowań.

Jakie butelki i puszki obejmuje system kaucyjny w Polsce?

System kaucyjny został uruchomiony 1 października 2025 roku. Jego głównym celem jest zwiększenie liczby opakowań trafiających do ponownego wykorzystania i recyklingu oraz ograniczenie ilości odpadów pozostawianych w środowisku.

Obejmuje trzy podstawowe rodzaje opakowań:

Opakowania objęte systemem można rozpoznać po specjalnym oznaczeniu umieszczonym na etykiecie. Informuje ono o przynależności produktu do systemu oraz wysokości kaucji. Nie każda butelka i puszka dostępna w sklepach musi jednak być objęta tym mechanizmem. Ze względu na przepisy przejściowe na rynku mogą nadal znajdować się produkty w opakowaniach wprowadzonych do obrotu poza systemem kaucyjnym. Dotyczy to między innymi części hurtowych dostaw wody do zakładów pracy i instytucji.

Producenci muszą zebrać 77 proc. opakowań. Od 2029 roku wymagania wzrosną do 90 proc.

Jednym z najważniejszych obowiązków przedsiębiorców jest osiągnięcie określonego poziomu selektywnej zbiórki. To właśnie od niego zależy, czy firma będzie musiała zapłacić opłatę produktową za brakującą masę opakowań. W latach 2025, 2026, 2027 i 2028 wymagany poziom wynosi 77 proc. Oznacza to, że masa zebranych opakowań musi odpowiadać co najmniej 77 proc. masy opakowań wprowadzonych przez przedsiębiorcę na rynek. Jeżeli firma nie osiągnie wymaganego wyniku, musi rozliczyć brakującą masę. Dlatego tak duże znaczenie ma współpraca z operatorem systemu kaucyjnego, który organizuje odbiór, transport i rozliczanie zwracanych opakowań. W kolejnych latach wymagania będą jeszcze większe. Od 2029 roku poziom selektywnej zbiórki ma wynosić 90 proc. Producenci i importerzy będą więc musieli zapewnić jeszcze skuteczniejszy odzysk opakowań.

Opłaty za szklane butelki również wzrosną od 2027 roku

Zmiany obejmą nie tylko plastikowe butelki i metalowe puszki. Nowe stawki przewidziano również dla szklanych butelek wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra. W ich przypadku opłata produktowa jest znacznie niższa. W 2026 roku podstawowa stawka wynosi 5 groszy za kilogram brakującej masy opakowań. Od 1 stycznia 2027 roku wzrośnie do 25 groszy. Przedsiębiorcy, którzy nie podpiszą umowy z operatorem systemu kaucyjnego, zapłacą natomiast 75 groszy za kilogram brakującej masy szklanych opakowań. Wysokość opłat będzie więc zależała zarówno od rodzaju opakowania, jak i sposobu realizowania obowiązków przez przedsiębiorcę. Nowe zasady obejmą producentów korzystających z różnych rodzajów opakowań, choć skala finansowych konsekwencji będzie w ich przypadku inna.