Emerytura z ZUS po jednym dniu pracy w Polsce? To jest możliwe

W polskim systemie emerytalnym dla osób objętych nowymi zasadami kluczowe znaczenie mają składki zapisane na indywidualnym koncie ubezpieczonego. Dlatego nawet bardzo krótki okres legalnego zatrudnienia może w przyszłości zostać uwzględniony przy ustalaniu prawa do świadczenia. Dotyczy to również obywateli Ukrainy, którzy pracowali w Polsce i podlegali obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Po osiągnięciu wieku emerytalnego mogą wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o świadczenie wynikające z okresu, w którym odprowadzano za nich składki.

Nie oznacza to jednak, że jeden dzień pracy przekłada się na wysoką emeryturę. Jeżeli składki były odprowadzane przez bardzo krótki czas, również wyliczone przez ZUS świadczenie będzie odpowiednio niewielkie. W skrajnych przypadkach może być ono symboliczne.

Polska i Ukraina rozliczają okresy ubezpieczenia osobno

Zasady wypłaty świadczeń osobom, które pracowały w obu krajach, reguluje umowa o zabezpieczeniu społecznym między Polską a Ukrainą. Jej podstawową zasadą jest to, że każde państwo odpowiada za okres ubezpieczenia przebyty w swoim systemie. Oznacza to, że ZUS nie finansuje emerytury za lata pracy na Ukrainie. Polska instytucja oblicza świadczenie na podstawie okresów ubezpieczenia i składek związanych z pracą w Polsce. Za okresy przepracowane na Ukrainie odpowiada natomiast ukraiński system emerytalny.

Umowa pozwala jednak w określonych sytuacjach uwzględniać okresy ubezpieczenia z obu państw przy sprawdzaniu, czy dana osoba spełnia wymagania stażowe. Ma to szczególne znaczenie w przypadku prawa do gwarantowanej wysokości świadczenia.

Minimalna emerytura nie przysługuje automatycznie

Najczęściej powtarzanym uproszczeniem jest twierdzenie, że krótki okres zatrudnienia w Polsce pozwala otrzymać pełną polską emeryturę minimalną. Tak nie jest. Aby korzystać z gwarancji najniższego świadczenia, trzeba spełnić wymagania dotyczące stażu. W przypadku kobiet wymagany jest co najmniej 20-letni okres składkowy i nieskładkowy, a w przypadku mężczyzn co najmniej 25 lat. Do oceny spełnienia tych warunków mogą być w określonych przypadkach brane pod uwagę również okresy ubezpieczenia przebyte na Ukrainie. Nie zmienia to jednak zasady, zgodnie z którą każde państwo finansuje swoją część emerytury.

ZUS bierze pod uwagę także świadczenie wypłacane z Ukrainy

Jeżeli emeryt spełnia wymagania pozwalające na zastosowanie gwarancji świadczenia minimalnego, ZUS nie analizuje wyłącznie kwoty wypłacanej w Polsce. Znaczenie ma również emerytura otrzymywana z Ukrainy. W praktyce brana jest pod uwagę łączna wysokość świadczeń należnych z obu państw. Dopiero wtedy można ocenić, czy istnieje podstawa do ewentualnego wyrównania. Jeżeli suma polskiej i ukraińskiej emerytury jest niższa od obowiązującego w Polsce poziomu najniższej emerytury, przy spełnieniu pozostałych warunków możliwe jest uzupełnienie świadczenia do odpowiedniej kwoty. Jeżeli natomiast łączna suma świadczeń osiąga lub przekracza polskie minimum, dodatkowe wyrównanie nie przysługuje.

Miejsce zamieszkania ma kluczowe znaczenie

Jednym z najważniejszych warunków, który bywa pomijany w uproszczonych przekazach, jest miejsce zamieszkania emeryta. Samo posiadanie polskiego świadczenia nie oznacza jeszcze prawa do gwarancji najniższej emerytury. Osoba, która mieszka poza Polską, może otrzymywać świadczenie wynikające ze składek odprowadzonych do ZUS, ale nie oznacza to automatycznej możliwości podwyższenia go do wysokości polskiego minimum. Zasada ta nie dotyczy wyłącznie obywateli Ukrainy. Konstrukcja przepisów jest związana z miejscem zamieszkania i zasadami koordynacji systemów emerytalnych, a nie z samym obywatelstwem osoby pobierającej świadczenie.

Jeden dzień pracy nie oznacza jednej pełnej emerytury

Najważniejsze rozróżnienie sprowadza się więc do dwóch kwestii. Pierwszą jest samo prawo do świadczenia wynikającego ze składek zapisanych na koncie w ZUS. Drugą, zupełnie odrębną sprawą, jest gwarancja podwyższenia emerytury do ustawowego minimum. Bardzo krótki okres pracy może spowodować, że po osiągnięciu wieku emerytalnego dana osoba otrzyma z Polski niewielkie świadczenie. Nie oznacza to jednak, że państwo automatycznie dopłaci jej do pełnej minimalnej emerytury. Do takiego wyrównania potrzebne jest spełnienie dodatkowych kryteriów, przede wszystkim dotyczących stażu, wysokości wszystkich należnych świadczeń oraz miejsca zamieszkania.

Te same zasady dotyczą osób pracujących w różnych państwach

Polsko-ukraińskie regulacje wpisują się w szerszą zasadę ochrony osób, które podczas aktywności zawodowej pracowały w kilku krajach. Polska posiada podobne mechanizmy wynikające z przepisów unijnych oraz umów o zabezpieczeniu społecznym zawartych z innymi państwami.

Ich celem jest przede wszystkim to, aby okres pracy za granicą nie powodował utraty praw emerytalnych. Nie oznacza to jednak przejęcia przez polski system obowiązku finansowania całej emerytury osoby, która większą część życia zawodowego spędziła poza Polską.

Dlatego informacje o możliwości uzyskania emerytury po jednym dniu pracy wymagają doprecyzowania. Taki okres może zostać zapisany w polskim systemie i mieć wpływ na świadczenie, ale jego wysokość będzie odpowiadała zgromadzonym składkom. Dopiero po spełnieniu dodatkowych wymagań można mówić o ewentualnym wyrównaniu do ustawowego minimum.