1 sierpnia 2026 r. nie będzie dniem ustawowo wolnym od pracy. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie prowadzi prac nad zmianą przepisów, a sejmowa Komisja do Spraw Petycji przyjęła stanowisko resortu. W wyniku rozpatrzenia petycji nie powstał projekt ustawy, który rozszerzałby obowiązujący katalog świąt wolnych.
Tegoroczna rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego przypada w sobotę. Dla dużej części zatrudnionych będzie to dzień bez pracy, ale wyłącznie ze względu na obowiązujący ich pięciodniowy rozkład czasu pracy. Nie wynika to ze statusu Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego.
Osoby wykonujące obowiązki w soboty, między innymi w handlu, transporcie, ochronie zdrowia, gastronomii, usługach, kulturze czy zakładach pracujących w ruchu ciągłym, będą mogły zostać normalnie ujęte w grafikach. Przepisy nie przewidują dla nich szczególnego zwolnienia ani obowiązku wypłacenia dodatku tylko dlatego, że praca przypada 1 sierpnia.
Święto państwowe bez ustawowego dnia wolnego
Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego został ustanowiony ustawą z 9 października 2009 r. z inicjatywy prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Jest obchodzony jako wyraz hołdu dla uczestników zrywu rozpoczętego 1 sierpnia 1944 r. oraz mieszkańców stolicy, którzy ponieśli ofiary podczas walk i niemieckich represji.
Polskie prawo odróżnia jednak święto państwowe od dnia ustawowo wolnego od pracy. Samo nadanie danej rocznicy wysokiej rangi nie powoduje automatycznie obniżenia wymiaru czasu pracy. Aby tak się stało, data musi zostać wpisana do ustawy z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy.
Podobną sytuację można zaobserwować w przypadku Dnia Flagi Rzeczypospolitej Polskiej obchodzonego 2 maja, Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych przypadającego 1 marca czy Dnia Edukacji Narodowej obchodzonego 14 października. Są to ważne daty obecne w państwowym kalendarzu, ale nie dają pracownikom powszechnego prawa do wolnego.
Decyzji w tej sprawie nie mogą samodzielnie podjąć władze miasta, wojewoda ani organizatorzy uroczystości. Powszechne ustanowienie dnia wolnego wymaga uchwalenia ustawy przez Sejm i Senat, podpisu prezydenta oraz ogłoszenia przepisów w Dzienniku Ustaw.
Petycja o wolne 1 sierpnia rozpatrywana przez Sejm
Postulat zmiany przepisów przedstawiło Stowarzyszenie „Lepszy Sulejówek”. Petycja oznaczona numerem BKSP-155-X-342/24 wpłynęła do Sejmu 14 listopada 2024 r. Autorzy domagali się ustanowienia rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego dniem ustawowo wolnym od pracy.
W uzasadnieniu wskazali, że rozwiązanie pozwoliłoby większej liczbie obywateli uczestniczyć w obchodach organizowanych w Warszawie i innych częściach kraju. Wolny dzień miał również służyć edukacji historycznej, budowaniu świadomości narodowej oraz refleksji nad wydarzeniami z 1944 r.
Sejmowa Komisja do Spraw Petycji zajęła się sprawą 2 kwietnia 2025 r. Nie odrzuciła wówczas postulatu, lecz zwróciła się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o przedstawienie stanowiska. Wniosek o skierowanie dezyderatu zgłosił poseł Marcin Józefaciuk. Komisja przyjęła następnie dezyderat nr 161.
Nie była to pierwsza inicjatywa dotycząca ustanowienia wolnego 1 sierpnia. Podobne propozycje pojawiały się już wcześniej, ale nie zdobyły poparcia pozwalającego rozpocząć prace legislacyjne. W czasie poprzednich postępowań zwracano uwagę zarówno na znaczenie rocznicy, jak i na gospodarcze następstwa wprowadzenia kolejnego powszechnego dnia wolnego.
Stanowisko MRPiPS i zakończenie prac nad petycją
Odpowiedź Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej została przekazana 19 stycznia 2026 r. Resort poinformował, że obecnie nie przygotowuje nowelizacji ustawy o dniach wolnych od pracy. Zaznaczył, że ewentualne rozszerzenie katalogu świąt wymagałoby przeanalizowania konsekwencji społecznych i gospodarczych oraz przeprowadzenia konsultacji z partnerami społecznymi.
Ministerstwo podkreśliło jednocześnie, że brak ustawowego wolnego nie umniejsza znaczenia rocznicy. Obchody odbywają się w całym kraju, uczestniczą w nich instytucje publiczne, organizacje społeczne, samorządy i obywatele. Najważniejszym momentem pozostaje Godzina „W” o godz. 17.00, upamiętniająca rozpoczęcie walk w Warszawie.
Komisja do Spraw Petycji rozpatrzyła odpowiedź resortu 27 maja 2026 r. i ją przyjęła. Nie zdecydowała się na przygotowanie własnego projektu nowelizacji. Oznacza to zakończenie prac nad petycją bez zmiany obowiązującego prawa.
Dni wolne od pracy w Polsce w 2026 r.
Katalog wynikający z ustawy obejmuje wszystkie niedziele oraz 14 świąt przypadających w stałych lub ruchomych terminach. Są to Nowy Rok, Święto Trzech Króli, pierwszy i drugi dzień Wielkiej Nocy, Święto Państwowe 1 maja, Święto Narodowe Trzeciego Maja, pierwszy dzień Zielonych Świątek, Boże Ciało, Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, Wszystkich Świętych, Narodowe Święto Niepodległości, Wigilia oraz dwa dni Bożego Narodzenia.
Ostatnie rozszerzenie katalogu nastąpiło w 2025 r., kiedy dniem wolnym została Wigilia Bożego Narodzenia. Zmiana wymagała pełnej procedury ustawodawczej i nowelizacji kilku aktów prawnych, w tym regulacji dotyczących handlu.
W 2026 r. dwa ustawowe święta przypadają w soboty: Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny 15 sierpnia oraz drugi dzień Bożego Narodzenia 26 grudnia. Każde z nich obniża wymiar czasu pracy o osiem godzin. Pracodawcy muszą zatem wyznaczyć zatrudnionym inny dzień wolny w obowiązującym okresie rozliczeniowym.
Dla członków korpusu służby cywilnej premier wyznaczył z tego powodu wolne 14 sierpnia i 28 grudnia 2026 r. W pozostałych zakładach termin dodatkowego dnia wolnego ustala pracodawca, z uwzględnieniem okresu rozliczeniowego i obowiązujących regulacji wewnętrznych.
Brak dodatkowego wolnego za sobotę 1 sierpnia
Zasada oddawania dnia wolnego za święto przypadające w sobotę nie będzie miała zastosowania do 1 sierpnia. Zgodnie z art. 130 Kodeksu pracy wymiar czasu pracy obniża wyłącznie święto określone w przepisach o dniach wolnych. Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego nie ma w tym katalogu.
Pracownik zatrudniony od poniedziałku do piątku nie otrzyma więc dodatkowego wolnego w innym terminie. Sobota 1 sierpnia będzie dla niego wolna na takich samych zasadach jak pozostałe soboty wynikające z przyjętego harmonogramu.
Osoba, która zgodnie z grafikiem ma tego dnia pracować, może wystąpić o urlop wypoczynkowy, urlop na żądanie albo uzgodnić zmianę grafiku. Pracodawca może również z własnej inicjatywy ograniczyć działalność lub wyznaczyć wolne, lecz nie będzie do tego zobowiązany przepisami dotyczącymi rocznicy Powstania Warszawskiego.
Źródła
- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej – petycja nr BKSP-155-X-342/24
- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej – dokumentacja Komisji do Spraw Petycji
- Zapis posiedzenia Komisji do Spraw Petycji z 2 kwietnia 2025 r.
- Zapis posiedzenia Komisji do Spraw Petycji z 27 maja 2026 r.
- Odpowiedź Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na dezyderat nr 161
- Ustawa z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy
- Ustawa z 9 października 2009 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego
- Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy
- Serwis Samorządowy PAP
Komentarze (0)