Rozwój Sopotu
W 1819 roku Sopot był wsią z 350 mieszkańcami. Tego samego roku gdański kupiec Carl Christoph Wegner postawił przy plaży łazienki z wannami i kabinami. Interes nie wypalił.
Udało się dopiero Jeanowi Georgowi Haffnerowi. Urodzony w Colmarze w Alzacji chirurg trafił do Gdańska w 1808 roku z armią napoleońską i został tu na stałe. W 1823 roku dostał od pruskich władz zgodę na założenie kąpieliska. Wybudował zakład kąpielowy, rok później dom kuracyjny, do tego kabiny na plaży, park, ścieżki spacerowe i pierwszy drewniany pomost, z którego wyrosło dzisiejsze molo. Zmarł w 1830 roku.
Kolej przywiozła letników, cesarz dał prawa
W połowie XIX wieku do Sopotu przyjeżdżało od 800 do 1200 kuracjuszy w sezonie. W 1870 roku dojechała tu kolej z Gdańska do Koszalina, później połączona z Berlinem. W 1900 roku letników było już około 12,5 tysiąca.
8 października 1901 roku Wilhelm II, cesarz niemiecki i zarazem król Prus, zgodził się, by gmina wiejska Sopot przyjęła prawa miejskie. Sprawozdanie gminy za ten rok, w przekładzie cytowanym przez portal esopot.pl, odnotowuje decyzję cesarza tak:
Pozwolić niniejszym w łaskawości na przyjęcie praw miejskich.
Sprawozdanie gminy Sopot za 1901 rok
Decyzja weszła w życie 1 kwietnia 1902 roku, a pierwszym burmistrzem został Volkmar von Wurmb.
Cesarz i cesarzowa Augusta Wiktoria sfinansowali też ewangelicki kościół Zbawiciela, ukończony w 1901 roku. Dziś to katolicki kościół św. Jerzego przy Monciaku.
W lipcu 1909 roku w lesie otwarto Teatr Leśny, dzisiejszą Operę Leśną. Na początku lat 10. przy molo stanął nowy dom zdrojowy, a w latach 1913 i 1914 synagoga. Tuż przed I wojną światową Sopot miał 17,4 tysiąca stałych mieszkańców, prawie 50 razy więcej niż w 1819 roku, i około 20 tysięcy gości w roku.
Wojna ten rozwój zatrzymała. Letników ubyło, a do kurortu przyjeżdżali za to żołnierze na urlopach z frontu.
W latach 20. Sopot grał w ruletkę i słuchał Wagnera
Po wojnie, na mocy traktatu wersalskiego, Sopot trafił do Wolnego Miasta Gdańska. Jego północna granica stała się granicą z Polską.
W 1920 roku w domu zdrojowym otwarto kasyno. W 1927 roku obok mola otwarto Kasino-Hotel, który kosztował około 20 milionów guldenów gdańskich, a do jego łazienek doprowadzono wodę prosto z Bałtyku. Rok później molo przedłużono do 512 metrów, prawie do dzisiejszej długości.
Od 1922 roku w Teatrze Leśnym odbywały się festiwale wagnerowskie, a Sopot zaczęto nazywać „Bayreuth Północy”. Od 1933 roku w Wolnym Mieście rządzili naziści i zrobili z tych festiwali wizytówkę swojej polityki kulturalnej.
12 listopada 1938 roku, w fali pogromów, która po nocy kryształowej w Rzeszy dotarła do Wolnego Miasta, podpalono sopocką synagogę. Tego samego roku Żydom zakazano przebywania w Sopocie.
Wrzesień 1939: Hitler w hotelu przy molo
Po wybuchu wojny niemieckie władze aresztowały Polaków mieszkających w Sopocie. Wielu uciekło z miasta.
Od 19 do 26 września 1939 roku Kasino-Hotel był kwaterą Adolfa Hitlera. Stąd dwa razy wyjeżdżał na front pod Warszawą. W Operze Leśnej Wagnera grano prawie do końca wojny, ostatni raz w 1944 roku.
23 marca 1945 roku do Sopotu weszła Armia Czerwona. Część niemieckich mieszkańców uciekła przed frontem, pozostałych wysiedlono. Wojna zniszczyła około 10 procent miasta, najmocniej okolice łazienek i kasyna.
Z Sopotu śpiewano na cały blok wschodni
Kasino-Hotel przemianowano na Grand Hotel, a w 1950 roku przejął go państwowy Orbis.
Sopot szybko znów stał się sceną. W 1956 i 1957 roku, z inicjatywy m.in. Franciszka Walickiego i Leopolda Tyrmanda, odbyły się tu festiwale jazzowe. Jazz, w czasach stalinowskich zepchnięty do podziemia, zagrał na otwartej scenie.
W 1961 roku Władysław Szpilman zorganizował pierwszy Międzynarodowy Festiwal Piosenki. Pierwsze 3 edycje odbyły się w hali Stoczni Gdańskiej, a od 1964 roku festiwal przeniósł się do Opery Leśnej. Transmitowały go telewizje bloku wschodniego, a od 1977 do 1980 roku odbywał się jako Festiwal Interwizji. W Operze Leśnej występowali m.in. Boney M. i Charles Aznavour.
Grand Hotel przyjmował w tym czasie gości z pierwszych stron gazet, m.in. Fidela Castro, Marlenę Dietrich i Charles’a de Gaulle’a. Filmowcy kręcili tu sceny do „Stawki większej niż życie” i „07 zgłoś się”.
Noc z 12 na 13 grudnia w Grand Hotelu
12 grudnia 1981 roku w hotelu nocowało 95 delegatów Solidarności, którzy przyjechali na posiedzenie Komisji Krajowej związku w Gdańsku. W nocy, w ramach operacji „Mewa”, weszli do niego funkcjonariusze MO i SB. W pokoju hotelowym internowali m.in. Tadeusza Mazowieckiego. Personel ukrywał część gości, więc przeszukiwanie hotelu trwało do około 5:15 rano 13 grudnia.
Od 1981 do 1983 roku festiwal się nie odbywał.
Haffner wrócił, tym razem jako nazwa
W 1990 roku Sopot wybrał pierwszą wolną radę miasta, a w Grand Hotelu otwarto trzecie legalne kasyno w Polsce, po Warszawie i Krakowie. Na festiwalu w Operze Leśnej śpiewali potem m.in. Whitney Houston w 1999 roku i Elton John w 2006 roku. Oficjalny status uzdrowiska Sopot dostał w 1999 roku.
W 2009 roku przy molo otwarto Centrum Haffnera, w które wpisano dom zdrojowy. Pomnik lekarza od 2004 roku stoi w Parku Północnym. Odsłonięto go 8 października, w Święto Miasta.
Haffner zaczynał od zakładu kąpielowego i kilku drewnianych kabin. W tym sezonie molo, które wyrosło z jego pomostu, zanotowało ponad 1,1 miliona wejść.
Komentarze (0)