Proponowany podatek miałby charakter powszechny i obejmowałby osoby uzyskujące dochody z umowy o pracę, umowy zlecenia oraz umowy o dzieło. W praktyce oznaczałoby to, że również mieszkańcy Gdańska, zatrudnieni zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym, mogliby zostać objęci nowym mechanizmem finansowania Kościołów i związków wyznaniowych.
Podatek byłby pobierany automatycznie przez płatnika, czyli pracodawcę lub zleceniodawcę, a następnie przekazywany do urzędu skarbowego. Urząd skarbowy przesyłałby środki na konto Kościoła lub związku wyznaniowego wskazanego przez podatnika. Warunkiem otrzymania środków byłby wpis danej wspólnoty do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych prowadzonego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Autor petycji uzasadnia wprowadzenie takiego rozwiązania, wskazując, że obowiązek finansowy „spoczywałby wyłącznie na tych, którzy świadomie deklarują swoją przynależność i czerpią korzyści z działalności swojego związku wyznaniowego” oraz że „zapewniałoby to poszanowanie wolności sumienia i wyznania”.
System Kirchensteuer w Niemczech – model dla polskiej propozycji
Projekt opiera się na rozwiązaniu funkcjonującym od lat w Niemczech. Tam podatek kościelny wynosi 8 proc. podatku dochodowego w landach takich jak Bawaria i Badenia-Wirtembergia oraz 9 proc. w innych regionach, w tym w Brandenburgii czy Hesji. Podatek jest potrącany bezpośrednio z wynagrodzenia przez pracodawcę i przekazywany do urzędu skarbowego.
W uzasadnieniu wskazano, że „System ten, z powodzeniem funkcjonujący w Niemczech od wielu lat, udowadnia swoją wysoką skuteczność i przejrzystość. Doświadczenia niemieckie jasno pokazują, że taki model finansowania nie tylko efektywnie zasila fundusze poszczególnych związków wyznaniowych, zapewniając im stabilność finansową i możliwość realizacji ich misji.” Podkreślono również, że „Obecny system finansowania instytucji religijnych w Polsce, oparty w dużej mierze na dobrowolnych datkach i dotacjach, jest często nieprzejrzysty i budzi kontrowersje.”
Fundusz Kościelny i inne źródła finansowania Kościoła w Polsce
Obecnie Kościoły i związki wyznaniowe w Polsce finansowane są z kilku źródeł. Najważniejsze z nich to ofiary wiernych, darowizny oraz dotacje z Funduszu Kościelnego. Fundusz ten finansowany jest z budżetu państwa i wspiera m.in. działalność charytatywną, społeczną oraz konserwację zabytkowych obiektów sakralnych. W 2026 r. maksymalna wysokość pojedynczej dotacji z Funduszu Kościelnego wynosi 200 tys. zł.
Kościoły uzyskują także dochody z działalności gospodarczej, w tym wynajmu nieruchomości, prowadzenia cmentarzy czy sprzedaży dewocjonaliów. Dodatkowo obowiązujące przepisy umożliwiają podatnikom odliczanie darowizn na cele kultu religijnego od podstawy opodatkowania.
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego liczba wiernych Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce wynosi 33 729 tys. osób, co stanowi 87,6 proc. ludności kraju. Ewentualne wprowadzenie podatku kościelnego mogłoby więc objąć znaczną część osób pracujących, w tym również mieszkańców Gdańska.
76 244 ha ziemi przekazanych Kościołowi i planowane zmiany przepisów
Istotnym elementem finansowania Kościoła są również nieruchomości przekazywane przez państwo. Na podstawie art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego od 1992 r. do 30 czerwca 2019 r. przekazano Kościołowi 76 244 ha ziemi rolnej. Według szacunków opartych na danych GUS ich wartość w 2019 r. wynosiła 3 487 629 292 zł.
24 września 2025 r. do Sejmu wpłynął projekt ustawy (druk sejmowy nr 1942), który zakłada uchylenie przepisów umożliwiających nieodpłatne przekazywanie gruntów. W uzasadnieniu wskazano, że „tak ukształtowana regulacja stanowi nieproporcjonalny mechanizm uszczuplający majątek państwa, który kreuje pole do nadużyć, stanowiąc jednocześnie ponadprzeciętną możliwość akumulacji kapitału przez Kościół Katolicki”.
Decyzja Komisji Petycji rozpoczyna formalną analizę podatku kościelnego
Wystąpienie Komisji Petycji do Ministerstwa Finansów oraz MSWiA rozpoczyna formalny etap analizy możliwości wprowadzenia podatku kościelnego. Po przedstawieniu opinii przez resorty senatorowie będą mogli zdecydować o dalszych krokach, w tym o ewentualnym przygotowaniu projektu ustawy.
Dla mieszkańców Gdańska oznacza to, że propozycja znajduje się na etapie analiz legislacyjnych, a ewentualne wprowadzenie nowej daniny wymagałoby wcześniejszego uchwalenia odpowiednich przepisów.
Źródła:
- Petycja nr P11-89/25 z 9 czerwca 2025 r.
- Biuro Analiz i Petycji Kancelarii Senatu
- GUS „Wyznania religijne w Polsce w latach 2019–2021”
- Poselski projekt ustawy – druk sejmowy nr 1942
- Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP
- Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską
Komentarze (0)