Zmiana ma znaczenie ogólnopolskie, ale dla mieszkańców dużych miast, w tym Gdańska, oznacza coś więcej niż tylko koniec kontrowersyjnej daniny. To również zapowiedź uporządkowania rynku mediów samorządowych i zakończenia wieloletnich sporów wokół lokalnych publikacji finansowanych z publicznych pieniędzy.
Koniec abonamentu RTV po latach niskiej ściągalności
Abonament RTV od lat pozostaje jedną z najbardziej nieefektywnych opłat publicznych w Polsce. Regularnie płaci go niespełna 35 proc. zobowiązanych, a próby egzekwowania należności budziły powszechny sprzeciw społeczny. System oparty na rejestracji odbiorników nie przystaje do realiów, w których dominują platformy streamingowe, serwisy VOD i treści konsumowane w internecie.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznało, że dalsze utrzymywanie tego modelu nie ma uzasadnienia ani ekonomicznego, ani społecznego. Stąd propozycja całkowitego zniesienia abonamentu od początku 2027 roku i zastąpienia go nowym, budżetowym systemem finansowania mediów publicznych.
Finansowanie mediów publicznych z budżetu państwa
Po likwidacji abonamentu media publiczne mają otrzymywać corocznie 2,5 mld zł z budżetu państwa. Kwota ta ma być waloryzowana o inflację i – według rządu – wynika z audytu przeprowadzonego w Telewizji Polskiej oraz rozmów z Ministerstwem Finansów. Celem jest zapewnienie stabilności finansowej i odejście od corocznych, politycznych negocjacji o wysokość dotacji.
Jednocześnie rozwiązanie to wzbudza opór części rządu. Ministerstwo Finansów ostrzega, że stała dotacja w tej wysokości może być trudna do udźwignięcia w warunkach procedury nadmiernego deficytu, której podlega Polska. W toku prac rozważano także inne warianty, w tym powszechną składkę audiowizualną doliczaną do PIT i CIT, lecz ostatecznie nie znalazły się one w projekcie.
1 stycznia 2027 roku – data graniczna dla abonamentu RTV
Projekt ustawy po raz pierwszy wskazuje jednoznaczną datę końca abonamentu RTV. Jeśli harmonogram nie ulegnie zmianie, 2026 rok będzie ostatnim, w którym obywatele będą zobowiązani do jego opłacania. Dokument trafił już do konsultacji publicznych, a w lutym lub marcu 2026 roku ma zostać skierowany do prac w Sejmie.
Dla samorządów i instytucji publicznych oznacza to konieczność przygotowania się na nowy model funkcjonowania mediów, w tym dostosowania lokalnych praktyk wydawniczych do nowych przepisów.
Zaległe opłaty abonamentowe nie znikną od razu
Projekt nie przewiduje automatycznego umorzenia dotychczasowych zaległości. Ministerstwo Kultury zaproponowało, aby długi z tytułu abonamentu RTV przedawniły się najpóźniej 31 grudnia 2028 roku. To rozwiązanie ma definitywnie zamknąć problem wieloletnich postępowań windykacyjnych.
Propozycja ta spotkała się jednak z krytyką Ministra Aktywów Państwowych, który uznał wskazany termin za zbyt krótki. Spór ten zapowiada dalsze negocjacje na etapie prac parlamentarnych i możliwe korekty projektu.
Likwidacja Rady Mediów Narodowych i nowa rola KRRiT
Reforma nie ogranicza się wyłącznie do kwestii finansowych. Projekt ustawy przewiduje likwidację Rady Mediów Narodowych i przekazanie jej kompetencji Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji. KRRiT ma zostać powiększona do dziewięciu członków i działać w oparciu o nowy, rotacyjny system powołań.
Zmianie ulegną także kryteria dla kandydatów. Przewidziano wymogi apolityczności – brak przynależności do partii politycznej przez pięć lat i niekandydowanie w wyborach powszechnych przez dziesięć lat – oraz wymóg co najmniej pięcioletniego doświadczenia w mediach lub prawie medialnym. Nowy ma być również sposób wyłaniania zarządów mediów publicznych – w dwuetapowych, transparentnych konkursach.
Dobra wiadomość dla Gdańszczan i innych dużych miast
Z perspektywy Gdańska szczególnie istotny jest inny element projektu – ograniczenie działalności mediów samorządowych. Zgodnie z nowymi przepisami samorządy będą mogły wydawać wyłącznie biuletyny informacyjne, pozbawione treści publicystycznych i reklamowych.
To dobra wiadomość dla Gdańszczan, którzy od lat obserwują napięcia wokół finansowanych z budżetu miasta publikacji i portali. Nowe regulacje mają jasno oddzielić informację urzędową od publicystyki i ograniczyć konkurencję samorządowych mediów z niezależnymi redakcjami lokalnymi. W praktyce oznacza to większą przejrzystość wydatków i czytelniejsze zasady funkcjonowania lokalnego rynku medialnego.
Ryzyko polityczne i możliwe weto prezydenta
Ostateczny los ustawy pozostaje jednak otwarty. Prezydent Karol Nawrocki, który objął urząd 6 sierpnia 2025 roku, może zdecydować się na weto, jeśli uzna, że projekt narusza równowagę ustrojową lub jego wizję funkcjonowania mediów publicznych. Najbardziej kontrowersyjne mogą okazać się zapisy dotyczące likwidacji Rady Mediów Narodowych i nowego trybu powoływania KRRiT.
Do czasu zakończenia procesu legislacyjnego jedno jest pewne: likwidacja abonamentu RTV przestała być polityczną deklaracją, a stała się konkretnym projektem, który – jeśli wejdzie w życie – realnie zmieni sposób funkcjonowania mediów publicznych i lokalnych w całej Polsce, w tym w Gdańsku.
Komentarze (0)