Rząd przygotowuje się do wypłaty czternastej emerytury w 2026 roku. Projekt odpowiedniego rozporządzenia został opracowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów pod numerem RD308. Dokument przewiduje, że pieniądze zostaną przekazane we wrześniu 2026 roku.
Rozporządzenie ma zostać przyjęte w trzecim kwartale. Do czasu zakończenia procesu legislacyjnego wskazany termin pozostaje zatem rozwiązaniem projektowanym. Ministerstwo nie przewiduje jednak zmiany dotychczasowego modelu wypłat. Czternastka ma zostać przekazana automatycznie, razem z emeryturą lub rentą. Seniorzy nie będą musieli składać wniosku ani przedstawiać dodatkowych dokumentów.
Prawo do wypłaty zostanie ustalone według stanu na 31 sierpnia 2026 roku. Osoba zainteresowana musi mieć w tym dniu prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w ustawie. Jeżeli emerytura lub renta będzie zawieszona, czternasta emerytura nie zostanie przyznana.
Czternasta emerytura 2026 i kwota 1978,49 zł brutto
Wysokość czternastej emerytury jest powiązana z najniższą emeryturą obowiązującą po marcowej waloryzacji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podaje, że od 1 marca 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Tyle samo wynoszą najniższa renta rodzinna, renta socjalna oraz renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
Maksymalna czternastka również wyniesie 1978,49 zł brutto. Pełną kwotę otrzymają osoby, których podstawowa emerytura lub renta nie przekracza 2900 zł brutto. Sam próg nie został zwaloryzowany i pozostaje na poziomie obowiązującym w poprzednich latach. Oznacza to, że podwyżki emerytur mogą przesunąć część seniorów do grupy otrzymującej niższe świadczenie dodatkowe.
Ustawa pozwala Radzie Ministrów podwyższyć czternastą emeryturę ponad poziom minimalnego świadczenia, jeżeli uzasadniałyby to warunki społeczno-gospodarcze i stan finansów publicznych. Do tej pory rząd nie przedstawił jednak projektu przewidującego wyższą kwotę. Podstawą obliczeń pozostaje zatem 1978,49 zł brutto.
Kwota 1800,43 zł nie dla każdego seniora
Kwota 1800,43 zł odpowiada minimalnej emeryturze netto po potrąceniu 9-procentowej składki zdrowotnej. Nie można jej jednak automatycznie traktować jako wysokości czternastej emerytury „na rękę”. Od dodatkowego świadczenia pobierana jest również zaliczka na podatek dochodowy, dlatego rzeczywisty przelew będzie zależał od wysokości podstawowej emerytury i indywidualnej sytuacji podatkowej.
W przypadku osoby otrzymującej najniższą emeryturę w wysokości 1978,49 zł brutto podstawowe świadczenie wynosi około 1800,43 zł netto. Pełna czternastka może w takim wariancie sięgnąć około 1625,43 zł netto. Łączna wypłata przekazana w jednym miesiącu wyniosłaby około 3425,86 zł.
Pobrana zaliczka na podatek nie zawsze oznacza ostateczne obciążenie seniora. Jeżeli jego roczny dochód nie przekroczy kwoty wolnej wynoszącej 30 tys. zł, nadpłata może zostać zwrócona po rozliczeniu podatku dochodowego. Z tego powodu dokładnej wartości czternastki netto nie można wskazać bez uwzględnienia całorocznych dochodów konkretnego świadczeniobiorcy.
Próg 2900 zł i pomniejszanie czternastej emerytury
Osoby pobierające świadczenie wyższe niż 2900 zł brutto otrzymają czternastkę zmniejszoną zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”. Kwota dodatkowej wypłaty zostanie pomniejszona dokładnie o tyle, o ile podstawowa emerytura lub renta przekracza ustawowy limit.
Przy emeryturze wynoszącej 3100 zł brutto przekroczenie progu wynosi 200 zł. Czternastka zostanie więc obniżona z 1978,49 zł do 1778,49 zł brutto. Osoba pobierająca 3700 zł brutto przekracza limit o 800 zł, dlatego otrzyma 1178,49 zł brutto. Przy świadczeniu wynoszącym 4500 zł brutto dodatkowa wypłata zmniejszy się do 378,49 zł brutto.
Minimalna wypłacana czternastka wynosi 50 zł brutto. Jeżeli wynik obliczeń będzie niższy, świadczenie nie zostanie przyznane. Przy emeryturze lub rencie wynoszącej dokładnie 4828,49 zł brutto pozostanie jeszcze 50 zł brutto czternastki. Przekroczenie tej granicy oznacza utratę prawa do wypłaty.
Terminy wypłat czternastej emerytury w całej Polsce
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca emerytury i renty 1., 6., 10., 15., 20. oraz 25. dnia miesiąca. Czternastka zostanie przekazana w terminie przypisanym do podstawowego świadczenia. Jeżeli termin przypada na sobotę, niedzielę albo święto, pieniądze powinny zostać wypłacone wcześniej.
We wrześniu 2026 roku 6. oraz 20. dzień miesiąca przypadają w niedzielę. Osoby mające pierwszy z tych terminów powinny otrzymać przelew najpóźniej 4 września, natomiast świadczenia przypisane do 20 września powinny zostać przekazane do 18 września. Wypłaty planowane na 1, 10, 15 oraz 25 września przypadają na dni robocze.
Analogiczne zasady obejmą świadczeniobiorców obsługiwanych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz właściwe zakłady emerytalno-rentowe służb mundurowych. Ustawa stanowi, że decyzję i wypłatę realizuje organ odpowiedzialny za podstawową emeryturę lub rentę. Przy zbiegu świadczeń wypłacanych przez dwa różne organy właściwy może być ZUS.
Świadczenie dla emerytów, rencistów i innych uprawnionych
Nazwa „czternasta emerytura” nie oddaje pełnego kręgu uprawnionych. Dodatkowa wypłata może przysługiwać również osobom otrzymującym rentę rodzinną, rentę socjalną, rentę z tytułu niezdolności do pracy, emeryturę pomostową, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, świadczenie przedemerytalne, zasiłek przedemerytalny oraz rodzicielskie świadczenie uzupełniające.
Ustawa obejmuje ponadto określone świadczenia rolnicze, wojskowe, mundurowe, kombatanckie i wypadkowe. Przy zbiegu kilku świadczeń ich wysokość jest sumowana na potrzeby ustalenia prawa do czternastki. Jedna osoba może otrzymać tylko jedno dodatkowe świadczenie.
Odrębne reguły dotyczą renty rodzinnej pobieranej przez kilka osób. Do jednej wspólnej renty przysługuje jedna czternastka, która jest następnie proporcjonalnie dzielona pomiędzy uprawnionych. Jeżeli do renty rodzinnej uprawnione są trzy osoby, każda otrzyma zasadniczo jedną trzecią wyliczonej kwoty.
Czternasta emerytura jest chroniona przed potrąceniami i egzekucją. Nie może zostać zajęta na podstawie sądowego ani administracyjnego tytułu wykonawczego. Nie wlicza się jej również do dochodu uwzględnianego przy ustalaniu prawa między innymi do świadczeń z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, świadczeń rodzinnych oraz świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.
Źródła
- Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – projekt rozporządzenia Rady Ministrów, numer RD308
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
- Ustawa z 26 maja 2023 roku o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych – wysokość emerytur i rent od 1 marca 2026 roku
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych – zasady i terminy wypłaty świadczeń
Komentarze (0)