Zmiana obejmuje pacjentki we wszystkich województwach i nie jest ograniczona do wybranych miast, regionów ani placówek pilotażowych. Kobiety w wieku od 25 do 64 lat, które posiadają prawo do świadczeń finansowanych ze środków publicznych, mogą wykonać bezpłatny test HPV HR w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy.
Wiek jest podstawowym kryterium kwalifikacji. Nie ma znaczenia wysokość dochodów, aktywność zawodowa, liczba dzieci ani sytuacja rodzinna. Nie jest to jednak świadczenie pieniężne wypłacane na konto. Pacjentka otrzymuje bezpłatne badanie, za które w prywatnym laboratorium musiałaby zapłacić z własnych środków.
Koszt komercyjnego testu HPV HR wynosi zwykle około 190–250 zł. Jeżeli pakiet obejmuje także cytologię płynną LBC, cena może wzrosnąć do około 270–350 zł. Właśnie taka kwota może pozostać w domowym budżecie dzięki wykonaniu badania w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.
Test HPV HR podstawą nowego programu
Od 1 sierpnia 2026 roku podstawowym badaniem przesiewowym w programie profilaktyki raka szyjki macicy jest test HPV HR. Zastąpił on stosowany wcześniej schemat oparty na cytologii klasycznej.
Nowe badanie wykrywa obecność typów wirusa brodawczaka ludzkiego o wysokim ryzyku onkogennym. Jego celem nie jest jedynie stwierdzenie zmian w komórkach szyjki macicy, lecz wcześniejsze rozpoznanie zakażenia, które może doprowadzić do ich powstania.
Jeżeli wynik testu HPV HR okaże się dodatni, z tej samej próbki materiału wykonywana jest cytologia płynna LBC. Pacjentka nie musi wracać do przychodni na kolejne pobranie. Dalsze postępowanie zależy od wykrytego genotypu wirusa i wyniku badania cytologicznego.
Badanie bez skierowania i dodatkowych formalności
Do udziału w programie nie jest wymagane skierowanie od lekarza rodzinnego ani ginekologa. Nie trzeba również składać osobnego wniosku do NFZ czy urzędu. Wystarczy umówić się w placówce, która realizuje program profilaktyki raka szyjki macicy.
Badania wykonują poradnie położniczo-ginekologiczne mające umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia oraz wybrane placówki podstawowej opieki zdrowotnej. Przed rejestracją warto upewnić się, czy dana przychodnia rzeczywiście realizuje program, ponieważ nie każdy gabinet ginekologiczny wykonuje test HPV HR na koszt NFZ.
Na badanie można zapisać się przez Internetowe Konto Pacjenta, aplikację mojeIKP, telefonicznie lub bezpośrednio w placówce. Informacje o najbliższych punktach realizujących program można uzyskać także na infolinii Narodowego Funduszu Zdrowia pod numerem 800 190 590.
Rejestracja przez IKP i aplikację mojeIKP
W Internetowym Koncie Pacjenta należy wybrać zakładkę „E-rejestracja”, następnie opcję umawiania wizyty oraz badanie profilaktyczne dotyczące raka szyjki macicy. System pozwala wskazać preferowany termin, placówkę oraz maksymalną odległość od miejsca zamieszkania.
Podobnie przebiega rejestracja w aplikacji mojeIKP. Pacjentka wybiera sekcję dotyczącą usług zdrowotnych, przechodzi do rejestracji na wizyty, a następnie wskazuje odpowiedni program profilaktyczny.
Możliwe jest również umówienie badania bez korzystania z internetu. W takim przypadku należy skontaktować się z wybraną placówką lub zadzwonić na infolinię NFZ. Do udziału w programie nie jest potrzebna wcześniejsza konsultacja lekarska.
Ujemny wynik może oznaczać pięć lat spokoju
Jedną z najważniejszych różnic między testem HPV HR a cytologią klasyczną jest częstotliwość wykonywania kolejnych badań. Jeżeli wynik testu jest ujemny, a pacjentka nie znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka, następne badanie może zostać wykonane po pięciu latach.
Krótsze odstępy dotyczą kobiet zakażonych wirusem HIV, przyjmujących leki immunosupresyjne lub posiadających inne czynniki ryzyka. W takich sytuacjach badanie może być wykonywane co 12 miesięcy.
Dodatni wynik testu HPV HR nie oznacza automatycznie choroby nowotworowej. Informuje jednak o obecności wirusa, który wymaga dalszej oceny. W zależności od genotypu HPV i wyniku cytologii płynnej lekarz może zalecić kontrolę po roku albo rozszerzoną diagnostykę.
Wirus HPV a ryzyko nowotworów
HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, obejmuje ponad 200 typów. Część z nich wywołuje łagodne zmiany skórne, natomiast typy wysokiego ryzyka mogą prowadzić do rozwoju zmian przedrakowych i nowotworów.
Największe znaczenie mają typy HPV 16, HPV 18 i HPV 45. Są one odpowiedzialne za znaczną część przypadków raka szyjki macicy oraz większość zmian przednowotworowych. HPV może być również związany z nowotworami pochwy, sromu, odbytu, prącia, jamy ustnej, nosogardzieli, migdałków oraz innych okolic głowy i szyi.
Samo zakażenie nie oznacza, że nowotwór się rozwinie. Wiele infekcji ustępuje samoistnie. Największe ryzyko powstaje wówczas, gdy zakażenie wirusem o wysokim potencjale onkogennym utrzymuje się przez długi czas i prowadzi do zmian w komórkach szyjki macicy.
Profilaktyka przed pojawieniem się objawów
Rak szyjki macicy może rozwijać się przez wiele lat bez wyraźnych symptomów. W początkowym stadium choroba zwykle nie powoduje bólu ani charakterystycznych dolegliwości. Dlatego badania profilaktyczne są kierowane również do kobiet, które czują się zdrowe i nie obserwują niepokojących zmian.
Celem testu HPV HR jest wykrycie zagrożenia na etapie, na którym możliwe jest zapobieganie rozwojowi choroby. Wczesne rozpoznanie zakażenia i zmian przedrakowych pozwala wdrożyć nadzór lub leczenie, zanim dojdzie do powstania zaawansowanego nowotworu.
Program nie zastępuje jednak konsultacji lekarskiej w przypadku wystąpienia objawów. Nietypowe krwawienia, ból w podbrzuszu, krwawienia po stosunku lub nieprawidłowa wydzielina powinny być powodem szybkiego zgłoszenia się do ginekologa, niezależnie od terminu ostatniego badania profilaktycznego.
Zmiana ważna dla milionów Polek
Nowy model profilaktyki oznacza przejście od poszukiwania zmian komórkowych do wcześniejszego wykrywania ich najczęstszej przyczyny. Test HPV HR pozwala rozpoznać zakażenie jeszcze przed pojawieniem się nieprawidłowości, które mogłyby zostać zauważone w tradycyjnej cytologii.
Dla pacjentek oznacza to dostęp do bardziej czułego badania bez ponoszenia kosztów, skierowania i rozbudowanych formalności. Najważniejszym warunkiem jest wiek od 25 do 64 lat oraz zgłoszenie się do placówki realizującej program profilaktyki raka szyjki macicy.
Źródła: Narodowy Fundusz Zdrowia, Ministerstwo Zdrowia, serwis Pacjent.gov.pl, Narodowy Instytut Onkologii, rozporządzenie Ministra Zdrowia z 3 czerwca 2026 roku, materiał źródłowy przekazany do opracowania.
Komentarze (0)