Uroczystość odbyła się 5 marca podczas 170. sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli europejskich instytucji, samorządów i organizacji społecznych.
Nagroda im. Pawła Adamowicza wręczona w Parlamencie Europejskim
Tegoroczna ceremonia wręczenia Nagrody im. Prezydenta Pawła Adamowicza odbyła się w Brukseli w budynku Parlamentu Europejskiego. To już piąta edycja wyróżnienia przyznawanego osobom, które odważnie bronią demokracji, praw człowieka i wartości samorządowych. Laureatem został Ekrem İmamoğlu, demokratycznie wybrany burmistrz Stambułu i jeden z najważniejszych polityków tureckiej opozycji.
Polityk nie mógł uczestniczyć w ceremonii, ponieważ od marca 2025 roku przebywa w więzieniu w dzielnicy Silivri. W jego imieniu statuetkę odebrał Nuri Aslan, pełniący obowiązki burmistrza Stambułu. Uroczystość prowadziła Kata Tüttő, przewodnicząca Europejskiego Komitetu Regionów. Nagroda została ustanowiona przez miasto Gdańsk, Międzynarodową Sieć Miast Schronienia ICORN oraz Europejski Komitet Regionów. Upamiętnia ona wieloletniego prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza, który przez ponad dwie dekady angażował się w obronę demokracji i praw człowieka na poziomie lokalnym.
Ekrem İmamoğlu symbolem walki o demokrację
Ekrem İmamoğlu od lat jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci tureckiej sceny politycznej. Jako burmistrz 16-milionowego Stambułu zdobył dużą popularność dzięki polityce społecznej oraz otwartemu modelowi zarządzania miastem. W marcu 2025 roku został zatrzymany wraz z ponad setką współpracowników z ratusza. Prokuratura oskarżyła ich między innymi o korupcję, wymuszenia, przekupstwo czy pranie pieniędzy.
Opozycja w Turcji oraz liczne organizacje międzynarodowe podkreślają jednak, że zarzuty wobec burmistrza mają wyraźnie polityczne podłoże. Aresztowanie wywołało w kraju masowe protesty i szeroką debatę o stanie demokracji w Turcji. Kapituła nagrody uzasadniła swój wybór nieugiętą obroną demokracji, solidarności i niezależności samorządu lokalnego, którą İmamoğlu prowadzi mimo presji politycznej.
Mocne słowa podczas ceremonii
Podczas uroczystości w Brukseli głos zabrała Magdalena Adamowicz, europosłanka i żona patrona nagrody. W swoim wystąpieniu zwróciła uwagę na rosnące zagrożenia dla demokracji.
– Demokracja przeżywa dziś najpoważniejszą próbę od pokoleń. Dostaje ciosy z wielu stron, a my zbyt często dajemy się wciągać w narracje nienawiści, podziałów i plemiennej wojny nakręcanej przez trolle i algorytmy. W tym chaosie zapominamy o tym, co najważniejsze – o wspólnocie i odpowiedzialności za innych – mówiła Magdalena Adamowicz.
Europosłanka podkreśliła, że nagroda nie jest jedynie symbolicznym gestem.
– Nagroda imienia prezydenta Pawła Adamowicza nie jest tylko wyróżnieniem. To zobowiązanie. Europa musi widzieć tych, którzy płacą osobistą cenę za obronę demokracji. Nie wolno nam pozwolić, by tylko odważne jednostki broniły wartości, bez których nikt z nas nie chciałby żyć. Jeśli chcesz być szanowany – broń demokracji. Jeśli chcesz mieć równe prawa – broń demokracji. Jeśli chcesz żyć bezpiecznie – broń demokracji. Ona sama się nie obroni – dodała.
Prezydent Gdańska o dziedzictwie Pawła Adamowicza
Podczas ceremonii wystąpiła również Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.
– Nagroda imienia Pawła Adamowicza jest żywą pamięcią o wartościach, którym służył: otwartości, solidarności i odwadze w obronie demokracji. Pamięć można utrwalać pomnikami czy nazwami ulic, ale równie ważne jest docenianie ludzi, którzy dziś – często w bardzo trudnych warunkach – pozostają wierni tym wartościom – mówiła prezydent Gdańska.
Dulkiewicz podkreśliła również rolę samorządów w obronie demokracji.
– Co roku wyróżniamy osoby i instytucje, które mimo presji, ataków czy osobistych kosztów pozostają wierne wartościom demokratycznym. Demokracja zaczyna się w miastach, w samorządach, które są najbliżej ludzi i ich codziennych spraw.
Przesłanie burmistrza Stambułu odczytane podczas ceremonii
Podczas ceremonii w Brukseli odczytano także przesłanie laureata. Burmistrz Stambułu podkreślił w nim, że choć jego wolność jest dziś ograniczona przez sytuację w kraju, jego nadzieja i determinacja pozostają nieograniczone.
W przesłaniu zaznaczył, że mandat udzielony przez wyborców musi być chroniony przez rządy prawa. Według niego presja na demokratycznie wybranych samorządowców jest w rzeczywistości atakiem na wolę obywateli i system wyborczy. İmamoğlu podkreślił również, że Turcja ma głębokie historyczne i społeczne związki z Europą, a jego zdaniem miejsce kraju jest w demokratycznej rodzinie europejskiej.
Przesłanie Ekrema İmamoğlu odczytane w Brukseli
Podczas ceremonii odczytano również przesłanie laureata.
– Moja wolność może być dziś ograniczona przez sytuację w moim kraju, ale moja nadzieja i determinacja pozostają nieograniczone – napisał w przesłaniu Ekrem İmamoğlu.
Burmistrz Stambułu podkreślił, że presja na demokratycznie wybranych samorządowców jest w istocie atakiem na wolę obywateli.
– Mandat udzielony przez wyborców musi być chroniony przez rządy prawa. Kiedy wywierana jest presja na wybranych lokalnie przywódców, prawdziwym celem jest nie tylko gmina czy miasto – jest nim sama urna wyborcza i wola obywateli. Obrona demokracji w jednym miejscu jest sygnałem dla innych, że opór wobec autorytaryzmu jest możliwy. Demokracja, praworządność i prawa człowieka nie są sloganami – są warunkami godnego życia publicznego – podkreślił. – Nagrodę tę dedykuję wszystkim obywatelom Turcji, którzy mimo trudności nadal bronią demokracji.
Specjalne wyróżnienie dla Mary Crilly
Podczas tegorocznej ceremonii przyznano również specjalne wyróżnienie jury. Otrzymała je Mary Crilly, irlandzka działaczka społeczna i założycielka Centrum Przeciwdziałania Przemocy Seksualnej w Cork. Od ponad czterdziestu lat prowadzi ona działania na rzecz osób doświadczających przemocy seksualnej oraz zmian w prawie dotyczącym przemocy wobec kobiet i handlu ludźmi.
Podczas ceremonii podkreśliła, że przemoc seksualna nie jest kwestią płci czy wieku, lecz nadużycia władzy, a najważniejszym zadaniem społeczeństwa jest zapewnienie ofiarom wsparcia i solidarności.
Nagroda upamiętniająca Pawła Adamowicza
Nagroda im. Prezydenta Pawła Adamowicza powstała w 2021 roku jako wspólna inicjatywa miasta Gdańska, Europejskiego Komitetu Regionów oraz Międzynarodowej Sieci Miast Schronienia ICORN. Wyróżnienie honoruje osoby i organizacje, które przeciwstawiają się nienawiści, dyskryminacji, radykalizacji i łamaniu praw człowieka, a jednocześnie promują solidarność i demokrację.
Kapituła nagrody składa się z przedstawicieli instytucji europejskich, samorządów oraz organizacji międzynarodowych. W tegorocznej edycji głos oddali między innymi Magdalena Adamowicz oraz Aleksandra Dulkiewicz.
Komentarze (0)