Program bezpłatnych leków dla osób po 65. roku życia pozostaje jednym z najważniejszych rozwiązań dotyczących refundacji farmakoterapii seniorów. Wraz z początkiem października wszedł jednak w życie kolejny wykaz refundacyjny, a wraz z nim zmiany dotyczące części preparatów wydawanych dotychczas bez opłat.
Najważniejsza informacja dla pacjentów jest taka, że zmiany nie oznaczają likwidacji programu ani znaczącego ograniczenia dostępu do darmowych leków. Modyfikacje dotyczą przede wszystkim konkretnych nazw handlowych. W części przypadków preparat stosowany wcześniej przez seniora został zastąpiony innym produktem zawierającym tę samą substancję czynną.
To oznacza, że pacjent przyzwyczajony przez miesiące lub lata do określonego pudełka, nazwy albo producenta może przy kolejnej recepcie zetknąć się z innym preparatem. Nie musi to jednak oznaczać zmiany samego leczenia.
Cztery znane marki wypadają z wykazu
Najbardziej widoczną zmianą od 1 października jest usunięcie z wykazu czterech produktów handlowych. Chodzi o Eliquis, Januvię, Janumet oraz Ultibro Breezhaler.
Eliquis to lek zawierający apiksaban, stosowany między innymi w profilaktyce powikłań zakrzepowo-zatorowych. Januvia zawiera sitagliptynę, natomiast Janumet łączy sitagliptynę z metforminą. Oba preparaty stosowane są w terapii cukrzycy typu 2. Ultibro Breezhaler zawiera z kolei indakaterol oraz glikopironium i wykorzystywany jest w leczeniu przewlekłych chorób układu oddechowego, w tym przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.
Dla pacjentów kluczowe jest jednak to, że z programu wypadają określone marki, a nie same substancje wykorzystywane w leczeniu tych chorób.
Seniorzy nadal mogą otrzymać bezpłatne odpowiedniki
W przypadku preparatów, które zniknęły z wykazu, na liście pozostają inne leki zawierające te same substancje czynne. Dzięki temu możliwe jest zachowanie bezpłatnego dostępu do terapii, choć produkt wydawany pacjentowi może mieć inną nazwę i pochodzić od innego producenta.
Dotyczy to między innymi apiksabanu. Eliquis nie znajduje się już wśród bezpłatnych produktów dla seniorów, jednak na liście pozostały inne preparaty zawierające apiksaban.
Podobny mechanizm dotyczy sitagliptyny oraz połączenia sitagliptyny z metforminą. Pacjenci leczeni z powodu cukrzycy mogą więc nadal korzystać z refundowanych produktów, choć nazwa leku na kolejnym opakowaniu może być inna niż dotychczas.
Zmiana dotyczy również terapii inhalacyjnej. W przypadku Ultibro Breezhaler dostępne pozostają preparaty zawierające indakaterol oraz glikopironium.
Przy inhalatorach trzeba zwrócić uwagę na sposób stosowania
Szczególna ostrożność może być potrzebna w przypadku pacjentów korzystających z leków wziewnych. Nawet jeśli dwa produkty zawierają takie same substancje czynne i identyczne dawki, urządzenie służące do podania preparatu może działać inaczej.
Dla osoby od lat korzystającej z jednego rodzaju inhalatora zmiana urządzenia może mieć znaczenie praktyczne. Nieprawidłowa technika inhalacji może prowadzić do przyjęcia zbyt małej dawki leku.
Dlatego przy zmianie preparatu warto poprosić lekarza albo farmaceutę o wyjaśnienie zasad korzystania z nowego inhalatora. Ma to szczególne znaczenie dla osób starszych, które mogą mieć problemy ze wzrokiem, sprawnością dłoni albo zapamiętaniem kolejnych czynności niezbędnych do prawidłowego podania leku.
Nie doszło do zapowiadanego usunięcia około 1500 pozycji
Przed wejściem w życie nowego wykazu pojawiały się obawy dotyczące znacznie większych zmian. Mowa była nawet o możliwości wypadnięcia około 1500 pozycji z wykazu bezpłatnych leków dla seniorów.
Ostatecznie taki scenariusz się nie zrealizował. Po negocjacjach prowadzonych z firmami farmaceutycznymi skala zmian okazała się zdecydowanie mniejsza, a liczba produktów znajdujących się w programie pozostała na zbliżonym poziomie.
Dla pacjentów oznacza to, że październikowa aktualizacja nie powoduje rewolucji w programie. Większość osób korzystających dotąd z bezpłatnych leków nadal będzie miała możliwość otrzymania farmakoterapii bez ponoszenia pełnego kosztu.
Ukończenie 65 lat nie oznacza, że każdy lek jest bezpłatny
Program leków 65+ nie działa na zasadzie automatycznego zwolnienia seniora z opłat za wszystkie preparaty przepisywane na receptę. Aby pacjent otrzymał produkt bezpłatnie, muszą zostać spełnione określone warunki.
Przede wszystkim pacjent musi mieć ukończone 65 lat. Lek musi znajdować się w aktualnym wykazie preparatów objętych programem, a schorzenie pacjenta musi odpowiadać wskazaniom refundacyjnym przewidzianym dla danego produktu.
Znaczenie ma więc nie tylko nazwa preparatu i wiek chorego. Ten sam lek może być dla jednego pacjenta bezpłatny, a inny senior będzie musiał za niego zapłacić, jeżeli został przepisany w innym wskazaniu niż objęte refundacją.
Na recepcie musi znaleźć się uprawnienie „S”
Jednym z podstawowych elementów programu jest oznaczenie recepty odpowiednim uprawnieniem dodatkowym. W przypadku osób korzystających z programu bezpłatnych leków dla seniorów jest to oznaczenie „S”.
Dopiero połączenie wieku pacjenta, obecności preparatu w wykazie, odpowiedniego wskazania medycznego oraz prawidłowo wystawionej recepty umożliwia wydanie leku bez odpłatności.
Dlatego senior, który otrzyma receptę na stosowany od dawna preparat, nie powinien zakładać, że zawsze automatycznie będzie mógł odebrać go za zero złotych. Szczególnie po aktualizacji wykazu warto sprawdzić, czy dotychczas stosowana marka nadal znajduje się w programie i czy w razie jej braku dostępny jest bezpłatny odpowiednik.
Receptę „S” może wystawić także lekarz prywatnie
Istotną zmianą w funkcjonowaniu programu było rozszerzenie możliwości wystawiania recept na bezpłatne leki. Senior nie musi już odwiedzać lekarza podstawowej opieki zdrowotnej wyłącznie po to, aby otrzymać receptę oznaczoną literą „S”.
Jeżeli lekarz ma prawo przepisać dany preparat, może wystawić receptę z uprawnieniem senioralnym również podczas wizyty specjalistycznej. Nie ma przy tym znaczenia, czy konsultacja odbywa się w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia, czy jest wizytą prywatną.
Uprawnienia do wystawiania takich recept mają również inni przedstawiciele zawodów medycznych w zakresie wynikającym z ich ustawowych kompetencji.
Dla pacjentów oznacza to przede wszystkim mniej dodatkowych wizyt. Osoba leczona przewlekle przez specjalistę nie musi wracać wyłącznie po receptę do lekarza rodzinnego, jeżeli prowadzący ją medyk może sam prawidłowo przepisać preparat w ramach programu.
E-recepta daje większą swobodę przy wykupywaniu leków
Od lipca 2026 roku pacjenci mogą korzystać również z rozwiązania ułatwiającego realizację e-recept obejmujących kilka opakowań tego samego preparatu. Rozpoczęcie realizacji danej pozycji recepty w jednej aptece nie musi już oznaczać konieczności odbierania wszystkich kolejnych opakowań w tej samej placówce, jeśli apteka korzysta z odpowiedniej funkcjonalności systemu.
Ma to szczególne znaczenie dla osób leczonych przewlekle, które odbierają kolejne opakowania preparatu w dłuższych odstępach czasu. Senior może w międzyczasie wyjechać do innego miasta albo okazać się, że jego lek jest chwilowo niedostępny w dotychczasowej aptece.
Nowe rozwiązanie zwiększa więc możliwość kontynuowania terapii bez konieczności powrotu do placówki, w której rozpoczęto realizację e-recepty.
Październikowy wykaz przynosi również nowe terapie
Aktualizacja obowiązująca od początku października nie sprowadza się wyłącznie do zmian dotyczących programu 65+. Nowy wykaz refundacyjny obejmuje również kolejne terapie stosowane w leczeniu poważnych i przewlekłych chorób.
Wśród nowych możliwości znalazły się terapie onkologiczne oraz leczenie stosowane w chorobach rzadkich i przewlekłych. Zmiany dotyczą między innymi części pacjentów z nowotworami przewodu pokarmowego, przewlekłą białaczką limfocytową, szpiczakiem plazmocytowym, rakiem nerki, mukowiscydozą, chorobą Leśniowskiego-Crohna czy dystrofią mięśniową Duchenne’a.
Dla systemu ochrony zdrowia październikowa lista oznacza więc równocześnie modyfikację warunków refundacji dotychczas stosowanych produktów oraz poszerzenie dostępu do wybranych nowych metod leczenia.
Senior powinien sprawdzać substancję czynną, a nie tylko nazwę na pudełku
Październikowe zmiany pokazują, dlaczego w przypadku leków refundowanych coraz większe znaczenie ma znajomość substancji czynnej, a nie wyłącznie nazwy handlowej preparatu.
Pacjent może przez wiele lat przyjmować produkt pod jedną nazwą, a po zmianach refundacyjnych dostać preparat wyglądający zupełnie inaczej. Inne mogą być opakowanie, nazwa, producent, kształt tabletki czy wygląd inhalatora, podczas gdy podstawowa substancja odpowiadająca za działanie leku pozostaje taka sama.
W przypadku jakichkolwiek wątpliwości nie warto samodzielnie rezygnować z terapii ani zmieniać dawkowania. Informację o tym, czy wskazany preparat jest odpowiednikiem dotychczas stosowanego leku i jak powinien być przyjmowany, pacjent może uzyskać od lekarza lub farmaceuty.
Zmiany dotyczą seniorów w całej Polsce
Program bezpłatnych leków 65+ ma charakter ogólnopolski, dlatego nowy wykaz obowiązuje niezależnie od miejsca zamieszkania pacjenta. Te same zasady dotyczą seniora realizującego receptę w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, niewielkim mieście czy na terenach wiejskich.
Różnice mogą pojawić się przede wszystkim w dostępności konkretnego produktu w poszczególnych aptekach. Jeżeli określonego bezpłatnego odpowiednika nie ma na miejscu, pacjent może zapytać farmaceutę o możliwość jego sprowadzenia lub sprawdzić dostępność preparatu w innej placówce.
W przypadku osób przewlekle chorych szczególnie ważne jest, aby nie odkładać realizacji recepty do momentu, gdy kończy się ostatnie opakowanie leku. Pozwala to spokojnie wyjaśnić ewentualne zmiany wynikające z nowego wykazu i uniknąć przerwy w terapii.
Komentarze (0)