Podczas badań archeologicznych prowadzonych na Westerplatte odnaleziono podstawę polskiego moździerza kalibru 81 mm wz. 31. Obiekt należał do jednego z zaledwie czterech moździerzy używanych przez polskich żołnierzy podczas obrony Wojskowej Składnicy Tranzytowej we wrześniu 1939 roku. Zabytek zachował się w bardzo dobrym stanie. Widoczna jest czytelna tabliczka znamionowa oraz fragmenty oryginalnego malowania.
O okolicznościach odkrycia, znaczeniu znaleziska oraz planowanych pracach konserwatorskich przedstawiciele Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku opowiedzieli 17 lipca podczas konferencji.
Zabytek znajdował się tuż pod powierzchnią ziemi
Podstawę moździerza odnaleziono w wykopie archeologicznym nr 48, prowadzonym w pobliżu pozostałości dawnych koszar na Westerplatte. Obiekt zalegał około 10 centymetrów poniżej obecnego poziomu gruntu, w odległości około sześciu metrów od wschodniej ściany budynku.
Jak wyjaśnił Piotr Kalka, archeolog Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku i odkrywca zabytku, znalezisko pojawiło się w miejscu, w którym zespół nie spodziewał się odnalezienia tak cennego obiektu.
Gdy przedmiot zaczął wyłaniać się z ziemi, początkowo nie wiedzieliśmy, czym może być. Absolutnie nie spodziewaliśmy się takiego odkrycia. Trudno było przypuszczać, że pozostałość polskiego moździerza, który brał udział w obronie Westerplatte we wrześniu 1939 roku, może nadal znajdować się na tym terenie – mówił archeolog.
Przełomowym momentem było odsłonięcie tabliczki znamionowej. Jej dobry stan pozwolił badaczom potwierdzić, że mają do czynienia z elementem polskiego moździerza wz. 31.
Kiedy ukazała się czytelna tabliczka znamionowa, nie mieliśmy już wątpliwości, że jest to nasz polski moździerz używany podczas obrony we wrześniu 1939 roku. Takie chwile należą do najprzyjemniejszych momentów w życiu i pracy archeologa – podkreślił Piotr Kalka.
Odkrycie w leju powstałym po wybuchu
Obiekt został odnaleziony w wypełnisku leja powstałego w wyniku wybuchu, który zniszczył północne skrzydło koszar. Archeolodzy nie wiedzą jeszcze, w jaki sposób podstawa moździerza znalazła się w tym miejscu. Odpowiedź na to pytanie mają przynieść dalsze badania archeologiczne, historyczne i konserwatorskie. Naukowcy będą analizować zarówno sam zabytek, jak i kontekst jego odnalezienia. Według Piotra Kalki stan obiektu można uznać za wyjątkowy, szczególnie biorąc pod uwagę czas, który spędził on w ziemi.
Mimo ponad 80 lat zachowała się oryginalna farba. Jest to naprawdę wyjątkowe odkrycie, którego trudno było się spodziewać – powiedział.
Bezpośrednio po wydobyciu zabytek trafił do Działu Konserwacji Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Tam zostanie zabezpieczony, oczyszczony i poddany szczegółowym badaniom.
Jeden z czterech moździerzy obrońców Westerplatte
Polska załoga Westerplatte dysponowała we wrześniu 1939 roku czterema moździerzami kalibru 81 mm wz. 31. Broń była używana między innymi podczas odpierania niemieckiego ataku 1 września. Jak przypomniał Adam Dziewanowski, zastępca kierownika Działu Archeologii Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, moździerze zostały uszkodzone podczas bombardowania przeprowadzonego przez Luftwaffe 2 września i w kolejnych dniach nie brały już udziału w obronie.
Wiemy, że 1 września prowadzono z nich ostrzał przy użyciu granatów moździerzowych. Następnego dnia moździerze zostały uszkodzone podczas bombardowania prowadzonego przez Luftwaffe i później nie brały już udziału w walkach – mówił Adam Dziewanowski.
Badania prowadzone w rejonie koszar mają szczególne znaczenie dla poznania przebiegu walk. Budynek był jednym z najważniejszych punktów systemu obronnego Wojskowej Składnicy Tranzytowej.
Badania koszar stanowią pewnego rodzaju ukoronowanie naszych dotychczasowych prac, ponieważ były one najważniejszym punktem obrony Westerplatte we wrześniu 1939 roku. Jednocześnie jest to najtrudniejszy odcinek prowadzonych przez nas badań – zaznaczył archeolog.
W trakcie prac naukowcy odnajdują liczne przedmioty związane z walkami z 1939 roku. Badania są jednak utrudnione ze względu na zalegające w ziemi niewybuchy i inne niebezpieczne pozostałości wojenne, które muszą być zabezpieczane przez odpowiednie służby.
Nie taki sam model, lecz konkretny egzemplarz
Zdaniem przedstawicieli muzeum odkrycie zmieni sposób opowiadania o uzbrojeniu polskich obrońców Westerplatte. Na przygotowywanej wystawie będzie można zaprezentować nie tylko przykład broni używanej przez Wojsko Polskie, lecz fragment konkretnego egzemplarza związanego bezpośrednio z walkami na półwyspie.
Chcieliśmy pokazać, jakim uzbrojeniem walczyli polscy żołnierze podczas kampanii polskiej 1939 roku. To odkrycie zmienia jednak bardzo wiele. Będziemy mogli zaprezentować nie tylko taki sam typ uzbrojenia, ale konkretny egzemplarz, który rzeczywiście znajdował się na Westerplatte – podkreślił Mateusz Jasik, zastępca dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku do spraw popularyzacji.
Jak zaznaczył, odkrycie pozwala również lepiej pokazać przygotowanie polskich żołnierzy do obrony.
Obrona była wynikiem wieloletnich przygotowań, starannego planowania stanowisk oraz dokładnego rozmieszczenia poszczególnych punktów oporu. Jest to zaprzeczenie opinii, że Polacy byli nieprzygotowani i potrafili jedynie improwizować
Zabytek trafi na wystawę
Po zakończeniu konserwacji i badań podstawa moździerza ma zostać zaprezentowana publiczności. Obiekt może stać się jednym z najważniejszych eksponatów związanych z obroną Westerplatte i kampanią polską 1939 roku.
Komentarze (0)